

D4097

ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་གོ། །[་]@##། ། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཱ་ར་ས་མུཙྪ་ཡ་ནཱ་མ་ཨ་བྷི་དྷརྨྨ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དང་ པོ།འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་མངོན་པའི་འབྲེལ་པ་དང་། དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་གང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམས། རྩོམ་པ་འདིའི་དགོས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིའི་འབྲེལ་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ་ཤེས་རབ་ཅན་དག་ནི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཀྱང་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་འདིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་བརྩམས་སོ།།འབྲེལ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཞན་པ་དང་། ཡིད་མི་གཞུངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཅི་ནས་ཚིག་ གི་ཚོགས་ཉུང་ཞིང་གསལ་བས་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱག་བྱ་བ་ཡང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། བགེགས་ཞི་བར་བྱ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་གནས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དཔྱད་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་གང་ཞེ་ན་སྨྲས་པ།སྙིང་གི་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྤྱིར་སྙིང་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མཐའ་དག་སེམས་ལ་གནས་པས་གནས་པ་རྣམས་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་གཙོ་བོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་ལ་སྙིང་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་སོ།།དེ་ལ་ཡོད་པས་སྙིང་གི་སྟེ། དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མུན་པ་ནི་མ་ནོར་ བར་མཐོང་བ་ལ་ཕྱིར་འཇིལ་བའོ།།མི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །མུན་པ་ཅི་འདྲ་བ་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ངན་སོང་རྩ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངན་པར་འགྲོ་བས་ངན་སོང་སྟེ། ངན་སོང་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའོ། ། མི་འདོད་པའི་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཏུ་གང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་ངན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ངན་པར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ངན་སོང་གི་རྩ་བའོ། །འདིས་དེའི་ཕྱི་ རོལ་གྱི་མུན་པ་དང་མཚུངས་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ནི་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པར་རྡེག་འཆའ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་པར་སོང་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུང་ཉིད་འོད་ཟེར་ཡིན་པས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་ཏེ། མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་པའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འོད་ཟེར་དང་འདྲ་བས་འོད་ཟེར་དག་གོ། ། གསུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་སྒྲ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པ་དོན་གོ་བར་བྱེད་ནུས་པའོ། །སྒྲ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པས་ཡན་ལག་མེད་པར་མི འཐད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ།།གསུང་གི་འོད་ཟེར་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། མཛད་པ་པོ་གང་གིས་གསུང་གི་འོད་ཟེར་བྱེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མུན་པ་བཅོམ་སྟེ་བཅད་པའོ། །སུ་ངག་གི་ཞེ་ན། ལྷ་མི་རྣམས་ཀྱིའོ།

这是由大译师帕察尼玛扎所翻译。


梵文为：萨拉萨姆札雅那玛阿毗达摩阿瓦塔拉帝卡。藏文为：入阿毗达摩广释摄集精要论。第一品。
顶礼文殊童子。
将阐述阿毗达摩的关联和必要性。此论著作的关联是什么?此著作的必要性是什么?对此将作阐述。此论的关联在论中已说明,如云:'具慧者因现前事务受阻而未获得,也会因衰损而恐惧。'基于此关联而著此论。关联已说明。
其必要性是为了使智慧薄弱及心不专注的众生,通过文字简明扼要而能入阿毗达摩。顶礼也是必要的,因为能消除障碍并生起恭敬心。
所住、生起、灭尽的观察即是论典。其中的一部分即是本论。何为本论?答曰:'心之暗闇'等。
其中,虽然心与心所法总称为'心',但因一切心所法依心而住,所依非主要而能依为主要,故唯心称为'心'。由于存在于心中故称'心之',为何称为'暗闇'?因此说'暗闇'。此中'暗闇'指无明。
为何称无明为'暗闇'?因为性质相同。譬如暗闇障碍如实见。无明亦复如是,因与彼性质相同故如是称呼。是何种暗闇?因此说'恶趣根'。
恶趣是指趣向恶处,即地狱、畜生、饿鬼等。因产生不欲之业及障碍圣道故是痛苦。彼等之根即是能作因,意为成为因。趣向彼处即是恶趣,意为从善法中趣向恶处。此处'善'指圣道和择灭。彼等既是善又是法,故称善法。
此中,因为是地狱等恶趣、邪堕苦因,故此是恶趣之根。此说明与外在暗闇相似,彼是荆棘等撞击等恶趣之根。
言教即光明故称言教光明,以能从根本拔除无明暗闇的殊胜力而似光明故称光明。'言教'是指能令了知事业、功德、时间等相关差别。此异于声音,如说:'语言无分而能表义,声是微尘积聚故不应无分'。
由言教光明是能作因。'何者'指作者的特征,即作者以何言教光明而破除暗闇。谁的言教?是天人的言教。

། ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཆི་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཕལ་ཆེར་གཞན་གྱི་གནོད་པའི་རྒྱུས་འཆི་བ་མེད་པས་མི་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཆི་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་ནུས་པར་སྟོན་ཏོ། །ཚིགས སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པོ་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བརྗོད་དོ།།ཕྱེད་འོག་མས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། གང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དྲི་མ་ མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མ་མེད་པའོ།།དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ཡང་སྟོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་གཞན་གྱི་མི་ཤེས་པའི་ མུན་པ་མང་པོ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསགས་པ་དབྲལ་བར་དཀའ་བ་སེལ་བར་མི་ནུས་སོ།།མི་ཤེས་པའི་གཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་སད་པ་དང་འདྲ་བས་སངས་རྒྱས་སོ། །ཡང་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་དུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ།།མུན་པ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མ་དང་འདྲ་བས་ཉི་མའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཉི་མ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཉི་མ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱིའི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བསྒྲུབ་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཕྱག་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་བཏུད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་ཀྱི་རོག་ཏུ་དེས་གསུངས་པའི་གསུང་གི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སློབ་མ་དམ་པ་ རྣམས་ལ་གུས་པ་དང་།དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་རི་མོ་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན། གང་དག་ཆོས་མངོན་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པའོ། །དེའི་ཚུལ་ ནི་ལམ་མོ།།ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རང་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་ཚུལ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་སོ། །ཚུལ་དང་ལུགས་དང་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །རྨོངས་པ་ནི་མགོ་མྱོས་པ་སྟེ། རང་དང་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་དེ་གང་དག་གིས་དང་གང་གི་ཡིན་པ་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་ཞིང་བཏོན་པ་དེ་དག་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་དྲུངས་ནས་ཕྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ལ་ བདག་ཕྱག་འཚལ་ཏེ།རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །མགོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱི་བོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའ་ཡི་གནས་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྟོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ།དེའི་བཀའ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའོ། །གནས་ནི་གཞིའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའི་གནས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་མངོན་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ པར་ཕྱག་བྱ་བ་སྔར་བྱ་སྟེ་ཡོན་ཏན་རྣམས་བརྗོད་ནས།རང་གི་བླ་མ་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་བྱ་བར་འདོད་པས། བློ་ཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྩོམ་མོ།

所谓天，是指不死，他们大多数因为不被他人伤害而死亡，所以称为不死，但这并非真正的不死，因为佛说'一切有为法皆无常'。这表明天人和人类都能趣入四圣谛。
这半偈颂说明世尊圆满成就利他。下半偈为显示圆满成就自利而说'遍知无垢之坛城'。由于遍知一切所知诸法的一切相，故世尊是遍知者。遍知的体性即是遍知性。由于远离烦恼垢及习气，故无垢。由于遍知性成为无垢坛城，故为遍知无垢坛城。因此，向遍知无垢坛城顶礼。
这也显示为利他的方便，因为非遍知者无法驱除他人无始以来积累的难以断除的众多无明黑暗。由于远离无明睡眠，如同觉醒之人，故称佛陀。或者因为如实通达过去、未来、现在及离时四种所知，故称佛陀。由于如同驱除黑暗等，故如日，佛即是日，因为能除内外黑暗。
应当了知此偈颂表达向圆满成就自他二利者顶礼。顶礼是指以身语意恭敬的特征。向世尊顶礼能生起福德资粮，随行其所说法道的殊胜弟子们生起恭敬和欢喜，为了绘画而作其他偈颂'凡以对法理'等。
其中，现证胜义法涅槃的智慧及眷属是对法。其理即是道。法即是色等。相即是自相和共相等。对法即是理，故为对法之理，即对法的传统。理、传统、道理是同义词。愚痴即迷惑，意思是不了知自相和共相。
以对法之理断除对法相的愚痴者，即是以对法之理断除对法相愚痴的人，我向如是之人顶礼，即极为顶礼。'以头'即以顶。为何？因为他们是教证和证悟之法的所依，如说'成为遍知教法之所依'即显示所依的体性。
遍知即如来，其教即遍知教。所依即基础。遍知教之所依即成为遍知教之依处的意思。应当先普遍顶礼于圆满通达对法大海彼岸的一切人，宣说其功德后，为了行持善行而顶礼自己的上师，而作'诸钝根者'等。

།བློ་ཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བློ་ཞན་པ་རྣམས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཞན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཞན་པ་དེ་དག་ གིས་བཤད་མ་ལེགས་པ་ནི་མ་ལེགས་བཤད་པའོ།།མ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཉིད་མུན་པ་ཡིན་པས་མ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་མུན་པའོ། །སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཐུབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐུབ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ངོ་། །མ་ལེགས་པར་བཤད་པའི་མུན་པས་ ཁེབས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་པའི་མུན་པས་ཁེབས་པ་སྟེ།བསྒྲིབས་པའོ། །གང་གིས་ལེགས་པར་བཤད་པ་སྒྲོན་མས་སྣང་བར་མཛད་པ་ནི་གསལ་བར་མཛད་པ་ཀུན་དུ་བསྟན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་བསལ་བ་དང་། བདེན་པ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ བཅོས་ལ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་མངོན་པའི་སྒྲོན་མ་མཛད་པ་ལ་སྒྲོན་མ་མཛད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲོན་མ་མཛད་པས་སྒྲོན་མ་མཛད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་མཛད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེས་ལོག་པར་བཤད་པའི་མུན་པ་བསལ་བས་སྒྲོན་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་གྱུར་ནས་བསྟོད་དོ།།དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ལ་ལ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྩོམ་མོ། །བློ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ མིང་མ་སྨོས་སོ།།ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ནི་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་པས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྗེ་དང་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་ཐུབ་པ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཀྱང་གང་གིས་ཐུབ་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འཕགས་པའི ལམ་ལ་བྱའོ།།འདི་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ཡིན་པས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། གསུང་རབ་སྟེ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །མཐའ་དག་ནི་མ་ལུས་པའོ། །དོན་དང་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གོང་མས་ནི་བཤད་པ་བཟུང་བ་སྟོན་ཏོ། །འོག་མས་ནི་ཡི་ གེའོ།།ཡང་ན་དོན་གྱིས་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །ཚིག་གིས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །སྐལ་པ་ཡོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྐལ་བ་ཉིད་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ལེན་པ་དང་འཛིན་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ནུས་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སྟེ་ཚུལ་བཟང་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བ་དག་གོ། །ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་པའོ། །ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་ བའི་རྒྱུ་གཉིས་རྐྱེན་གཉིས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐལ་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་རྒྱུའོ། །ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་མན་ངག་གོ། །གང་ལ་ཞེ་ན་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་ལའོ། །དེ་ལྟར་ནུས་པ་ཐོབ་པ་དག་ཅིའི་ ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བས་བྲེལ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པའི་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །[`]དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། མ་ཐོབ་ པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཉམས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །ནུས་པ་ལ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །ཐོབ་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པའོ།

智慧低劣者即是智慧低劣的人们，是智慧薄弱的同义语。那些智慧薄弱者所说的不善说即是不善说。不善说本身就是黑暗，所以是不善说的黑暗。
具足身语意三种调伏故称为调伏者，即是佛世尊的教言。被不善说的黑暗覆盖即是被颠倒说法的黑暗覆盖，即被遮蔽。
由善说灯光照明即是明显地普遍显示。论典能遣除无知并宣说真实的事物，故称论典为灯。或者造作对法灯论故称为造灯论者。
造灯论者造作灯论，因此向造灯论者顶礼。由于他能遣除邪说的黑暗故如灯，称为灯，即是无误地显示法的本性的造论者，对他生起极大恭敬而赞颂。
如是以三偈颂对所欲礼敬者作礼后，开始撰写'有些人'等品。由于智慧小、中、大的差别，故未说名字。
'ni'是'由于'的意思。调御王是诸调伏者中的王故称调御王。由于具有无漏的身语意调伏，声闻和独觉被安立为调伏者。
世尊由于于一切法得自在故是他们的主和王。如果说虽然已说明调伏者的安立，但不知由何安立彼等调伏者，答：由法性。此处法性是指圣道。
此是调御王所说故为调御王。其为何？即是经典，属于十二分教。'一切'即是无余。关于'义和文'，上者表示所诠释的内容，下者是文字。
或者，义表示成就决定善，文表示通达自相和共相。'具有善缘性者'表示能力。善缘性即是具有善缘的性质，意思是能领受、能持守、能通达。
'善者们'是指善士，即喜好善法的凡夫善人。'是'即是如此。'虽然'表示可能，表示外在缘的作用。
如世间怙主所说：'正见生起有二因二缘：他人之声和内正思维。'因此'具有善缘'是内因，'是'是他人的教诲。对什么？对调御王的一切经典。
如是获得能力者为何会退失？答：'由现前事务所碍'，意思是被事务所缠。未得的退失即是未得而退失。
其中退失有三种：已得退失、未得退失和受用退失。其中从已得的禅定等功德退失是已得退失。对于有能力者未得即是未得退失。已得而不现前即是受用退失。

།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དག་སྟེ། ལེན་པ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཞན་པ་ལ་ལ་དག་ནི་བློ་ཞན་པ་ལ་དག་གོ། །ཚིག་དང་དོན་དཀའ་སྟེ་ཐིབས་པོ་དང་འདྲ་བས་གླག་གླག་པ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་གླག་གླག་པས་ཆོས་མངོན་པ་གླག་གླག་པའོ། །གླག་གླག་པ་དང་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏགས་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་གླག་གླག་པ་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲག་པ་ནི་སྒྱིད་ལུག་པ་དང་ཁོང་དངངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པས་རྒྱ་མཚོ་སྐེམས་པ་དང་འདྲའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐལ་པ་ཡོད་པའི་ངང ཚུལ་ཅན་དང་།སྐལ་པ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་དགའ་བར་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་དག་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཉིད་རྒྱ་མཚོའོ། །འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པར་ བྱེད་པའོ།།ཙམ་ནི་དེ་ཙམ་མོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་སློབ་མ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་འདིའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བློ་ལ་གཞག་པས་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏེ། བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་དེ་ཁོ་ནའོ། །བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་བདེ བར་གཤེགས་པའི་ཡིན་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གྲངས་དང་མིང་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་དངོས་པོ་བརྒྱད་བཀོད་དེ། དེ་ལ་གྲངས་ནི་དངོས་པོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དེ་ལ་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚིག་ཧ་ཅང་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལ་མི་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་མདོར་བསྡུས་པ་དང་ རྒྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་གྲངས་བསྟན་ཏོ།།གྲངས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་བགྲང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །མིང་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཅན་དག་གི་ཚད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཚིག་ཉེ་བར་དགོད་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དགར་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུའི་གཟུགས་ཏེ་གནས་ཀྱི་གཟུགས་སྟོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཏེ་གནས་པའི་གཟུགས་སྟོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ངེས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགག་པའི་དོན་ཏོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་རང་ཡང་ཡིན་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ནི་སྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་མང་པོ་དག་ལ་ཐ་མི་དད་པར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་དེ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་དེ་དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

为什么未获得的完全损失将会完全损失呢？意思是说将无缘于领受、执取等。
智慧低劣的一些人就是智力低劣的人。
文字和义理深奥，如同密林般难以通达，阿毗达磨本身深奥难解，所以阿毗达磨深奥难解。
'深奥难解'和'深密'是同义词。
对于深奥难解的阿毗达磨，仅仅听到名字就会感到恐惧。这里的'恐惧'是指畏缩和害怕的意思，因为无法理解，就像要干涸大海一样。
也有想要理解的人，这是指想要了知的人。
'因此为了使他们欢喜'中，'因此'是指为此。'他们'在此处与两者相连，即有缘分的根器和无缘分的根器的人们。'使他们欢喜'的含义是为了使他们欢喜。
'我'是表示自己的行为。
'阿毗达磨相之大海'是指阿毗达磨的特征本身如大海。
'趣入'是指进入。'仅'是指仅此而已。
为了利益上述所说的两类应当被利益的学生，仅仅趣入这阿毗达磨相而已。
'此'是指将所要阐述的论典安置于心中，如同现前般显示。'着手'是指'将做'的意思。
'此'是指内在的真实。'着手'是指外在的真实。
那是什么呢？答曰：即是'如是诸善逝'等。'如是'是表示近指的意思。
这些是善逝所有，故为善逝，即是彼等善逝的。
对此，论师以数目、名称、分类、特征这四种方式安立八事。其中数目是指'八事'。名称是指'色'等。分类是指'其中色有二种'等。特征是指'坚性'等。
为了那些不喜欢过于简略和广说的人们，为了摄集善逝诸事，故说'八种'这个既非过于简略也非广说的数目。
为了使已说数目者能完全了知所数事物，故说'色、受'等。
为了使已说名称者能完全了知具有彼等名称者的数量，故说'色有二种'等。
'其中'是指在未分类的方面安立文字的意思。在已分类的方面是区分的意思。'二种'是指两种。
为了明显说明这两种，故说'大种及所造色'。
其中诸大种表示因色即处所色。'所造'表示果色即所住色。
'大种有四'是确定数目，意在遮遣虚空非大种。
自相是指既是彼自身又是相，故为自相。是从一切他法返遮的体性，如说'地坚性'等。
凡是在众多事物中无差别存在的体性，即是共相，如'无常'等。

།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུའི་དོན་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཏེ། འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་གཡོ་བ་ཉིད་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིད་ནི་དེའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་སྲ་བ་ཉིད་ནི་བརྟན་པ་དང་། མཁྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ། །གཤེར་བ་ཉིད་ནི་འཛེག་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཚ་བ་ཉིད་ནི་བསྲེག་པ་ཚིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཡོ་བ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལས་ནི་བརྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་སའི་ལས་སོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ཆུའི་ལས་སོ། །སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མེའི་ལས་སོ། །བསྐྱོད་པ་ ནི་རླུང་གི་ལས་སོ།།དེ་ལ་བསྐྱོད་པ་ནི་འཕེལ་བ་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་འདིར་གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེད་པ་དང་རྟེན་པ་དང་གནས་པ་དང་རྟོན་པ་དང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ དབྱེའོ།།དེ་དག་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནམ་མཁའ་ལ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་འབྱུང་བ་མེད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་གི་ལྟ་བ་ལས་གང་ཁོང་སྟོང་དེ་ནི་ནམ་མཁའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནམ་མཁའི་ཁམས་མི་ ཤེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ནི་ཡུལ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡུལ་ལ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ནམ་མཁའ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ ནོ།།འདི་དག་ནི་ཆེ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ནི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཆུ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཆུ་ནི་རླུང་ལའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ཡང་མེའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེན་ཚངས་པའི་ འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་ཚིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེན་འོད་གསལ་མན་ཆད་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་གི་ཁམས་ཀྱི་ཤས་ཆེན་དགེ་རྒྱས་མན་ཆད་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གསུངས་པ། སའི་ཁམས་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་ན་རྒྱུན་རྣམས་འགག་གོ། །རྒྱུན་རྣམས་ འགག་ན་རླུང་མི་རྒྱུའོ།།རླུང་དེ་དག་མི་རྒྱུན་གནས་རྣམས་སྐམ་མོ། །སྐམ་པ་དང་ཆུས་རུལ་བར་བྱེད་དོ། །མེས་ཚིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟར་ཁྱབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མི་དགོས་པ་དང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ན་ཏེ་ཁྲིའི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔར་ནི་མི་དགོས་སོ། ། གསུམ་གྱིས་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཁྲིའི་རྐང་པ་སྨོས་པ་ནི་གོ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་འདུས་ན་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་དང་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྨོས་པ་ནི་ཚོགས་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པར་བསྟན པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་འདུས་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་འདུས་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། རེ་རེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ གཞན་གསུམ་པོ་དག་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ།གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于所说的'作为因的色'，什么是作为因的色的含义呢？因的含义就是作为因的意思。从四大种因所生的色就是作为因的色，即从大种所生的色的异名。
关于'坚性、湿性、热性和动性'，'性'是指其自体。其中坚性即是坚固和硬实的同义词。湿性即是具有粘着性的异名。热性即是能烧能燃的异名。动性即是能行动的异名。
关于'业是依止等'，其中执持是地的业。结合是水的业。成熟是火的业。推动是风的业。其中推动是指增长和使之运动。这是按照这里的数量顺序而言。由于生起、依止、安住、增长的意义，能执持一切作为因的色，所以此能作因分为五种。
关于'它们既是大又是大种故'等，是说虽然虚空有'大'的特性，但不是大种。为什么呢？因为虚空是无为法。有些人认为'凡是内部空的即是虚空'，这是不了解虚空界而说的。虚空是住于处所的，如说：'过去、未来、虚空、无表色和无色法等是不住于处所的'，因此虚空不是大种。
这些之所以称为'大'，是因为遍及一切作为因的色。遍及是处所的体性而非其他体性，因为在无色界中圣者也能获得过去未来的无漏律仪。
或者说，因为诸大种安住的特殊性巨大，所以称为大，如世尊所说：'阿难，此大地依于水，水依于风'等。如此，火界的大分烧至梵世以下，水界的大分损害至光音天以下，风界的大分毁坏至遍净天以下。
又说：'地界若剧烈动荡则诸流断绝。诸流断绝则风不行。彼等风不行则诸处干涸。干涸后为水所腐蚀，为火所焚烧。'应当如此理解遍及性。
由于不需要和不能够的缘故，只有四大种，如同床脚一样。这是说不需要五个，三个又不够。举床脚为例是为了容易理解。
关于'四大种聚合则称为所造'，是说四大种和以它们为因所造的类别。提到四大种是为了显示它们聚合而作用，以及了知因果是相异的。四大种聚合则能成就所造色。四大种并非由四大种聚合而成就，而是每一大种都依赖其他三大种，因为说'一一互为因'。

།མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆ་འདྲ་བའི་རྫས་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རྫས་ལ་མི་ལྟོས་པའོ་ཞེའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་ཚོགས་ པ་མི་འབྲལ་བ་དག་གོ།།ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མདོ་ལས་མངོན་ཏེ། མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། དགའ་བོ་དེ་ལ་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་མེར་མེར་པོར་གྱུར་པའི་ལུས་ལ་སྲ་བ་ཉིད་ནི་སའི་ཁམས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཤེར་བ་ཉིད་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །ཚ་བ་ ཉིད་ནི་མེའི་ཁམས་སོ།།ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །དགའ་བོ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་ཡོད་ལ་ཆུའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་སྐམ་པའམ་འགྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བོ་དཔེར་ན་ཕྱེའམ་ཐལ་བ་བཅངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགའ་བོ་དེ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་གཟུང་བས་ མི་འགྱེས་སོ།།དགའ་བོ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་ལ་སའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་སླ་བས་ཟགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བོ་དཔེར་ན་འབྲུ་མར་རམ་ཆུ་ལྟ་བུའོ། །དགའ་བོ་དེ་ལྟར་ན་ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་སའི་ཁམས་བཟུང་ན་མི་འགྱེས་སོ། །སའི་ཁམས་ཀྱིས་ཆུའི་ཁམས་གཟུང་ན་མི་ འཛག་གོ།།དགའ་བོ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་ལ་མེའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་འདྲུལ་ཞིང་འཇིག་ལ་འདག་པར་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བོ་དཔེར་ན་དབྱར་གྱི་དུས་ན་ཤ་རྣག་ཏུ་འདྲུལ་ཞིང་འཇིག་ལ་འདག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དགའ་བོ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ ཁམས་ཡོད་ལ་མེའི་ཁམས་མེད་ན་འདྲུལ་ཞིང་འཇིག་ལ་འདག་པར་འགྱུར་རོ།།དགའ་བོ་གལ་ཏེ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ཁམས་དང་མེའི་ཁམས་ཡོད་ལ་རླུང་གི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ཙམ་དུ་འདུག་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པ་ལྡན་པ་ཟིན་པ་འདི་དག་སའི་ཁམས་ཀྱིས་བརྟན།ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས། མེའི་ཁམས་ཀྱིས་སྨིན་པར་བྱས། རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་འདུས་པ་ཚོགས་པ་ མི་འབྲལ་བའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འབྱུང་བའི་གཟུགས་ཇེ་བཤད་ནས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བརྗོད་དོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རེག་བྱའོ། །དེ་ནི་ བཅུ་གཅིག་སྟེ།རྫས་སུ་བཅུ་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་བཤད་པ་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཏོན་ཏེ་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་སོ། །འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་གོ།།འབྱུང་བ་དག་ལས་བྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་དངོས་པོར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགར་བའི་དོན་ཏོ། །མིག་ནི་འདིར་རྣ་བ་ ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་མངོན་སུམ་ཉིད་དོ།།སྔོན་མ་བྱུང་བ་དང་ལྷ་དང་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྔར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་རྒྱང་རིང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤ་དང་ལྷའི་དང་འཕགས་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་འདྲ་བས་རྟེན་ལྟ་བུའོ། །དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྟེན་བྱེད་པས་ནང་གི་ཡན་ལག་ནི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་ པོ་ནི་འདིར་མིག་གི་འགྱུར་བ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཤིང་འགྱུར་བས་གྲིབ་མ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།

从《入胎经》中说，由于不依赖自性，也不依赖相似的物质，所以不依赖自性和相似的物质。大种是不相离的聚合。
如何显现呢？从经中显现，如《入胎经》中所说：'难陀，其中父母不净形成的酱酱状身体，坚硬性是地界的存在，湿润性是水界，热性是火界，轻盈动性是风界。难陀，如果其中有地界而无水界，就会干枯或分散，难陀，就像握住粉末或灰尘一样。难陀，由于水界的摄持而不会分散。'
难陀，如果其中有水界而无地界，就会因稀软而流失，难陀，就像油或水一样。难陀，如此水界摄持地界则不会分散，地界摄持水界则不会流失。
难陀，如果其中有地界和水界而无火界，就会腐烂、毁坏、腐败，难陀，就像夏天肉变成脓一样腐烂、毁坏、腐败。同样，难陀，如果其中有地界和水界而无火界，就会腐烂、毁坏、腐败。
难陀，如果其中有地界、水界和火界而无风界，就会停滞不前，不会生长、增长、广大。内在大种从前业的异熟所生，一因一果相应，这些由地界稳固，水界摄持，火界成熟，风界推动，就会生长、增长、广大。因此说大种是不相离的聚合。
如此首先解说了大种色之后，再说大种所造色。关于触的一分和无表色，触的一分是指成为触的一分。因为是可触的所以称为触。这有十一种，即以十一种为体性，这是词义，即四大种和柔软等七种。在解说大种所造色时，除去大种而说触的一分。
大种所造是从眼等乃至无表色。因为从大种产生故称为大种所造，这是显示存在的事物。关于'其中眼'等，'其中'是分别的意思。这里的眼是有别于耳等其他，即现前性。
为了遍知前所未有和天界、上界等境界，所以在耳根等之前先说它。如此是因为它能远距离作用。这是因为它是真实肉眼、天眼和圣智慧眼三者的境界。
'如眼识之所依'是说像所依一样故称为如所依。内在器官是思维性，因为它作为如实了知事物真相的所依。识住的事物，这里是指眼的明暗等变化而随之改变，就像树的变化导致影子的变化一样。

།དངོས་པོ་གང་དག་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་སྟེ་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་རག་ལས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པས་བསྟན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྔའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།དཔེར་ན་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྔ་པ་ཊ་ཧ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་རྔ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྔ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྔའི་སྒྲའོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐུན་མོང་ གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ལྟ་བུ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཅན་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུས་རྒྱུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མིག་གིས་ གཟུགས་རྣམས་མཐོང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པས་མིག་དང་ལྡན་པས་མཐོང་བ་དང་། ལོང་བས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་གཟུགས་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱ་བ་ནི་ལས་སོ། །གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྟེ། ལས་གང་གི་ ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཅན་ནོ།།གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་བ་ནི་གཟུགས་དང་བ་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པའོ། །མིག་ནི་སྨྲ་བས་ན་མིག་སྟེ་ཡུལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་གནག་བཀྲ་དང་ཉེ་བར་ གནས་པ་ཡུལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཤེལ་ལྟར་དང་བ་གཟུགས་ལ་འཛིན་པར་ནུས་པ་སྟེ་སྣོད་ཆུས་གང་བའི་ནང་དུ་ཕྱེ་གཏོར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་འཛེར་ཏོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལྟར་གནས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མདོག་གསལ་བས་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱེས་ཤེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགོངས་ པ་ལྟར་གནས་ལ་དང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་མི་སྒྲིབ་སྟེ་སྟོན་ཀའི་ཆུ་དང་བ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའོ།།འདིས་སྒྲ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉན་པས་རྣ་བའོ། །རྣ་བའི་དབང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཤེལ་ལྟར་དང་བ་སྒྲ་ལ་འཛིན་པར་ནུས་པ་གྲོ་གའི་འཛེར་བུ་ལྟར་གནས་པ་དག་གོ། །འདིས་དྲི་བསུང་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣོམ་ པས་སྣ་སྟེ་སྣོམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྣའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཤེལ་ལྟར་དང་བའོ། །རོ་ལ་འཛིན་པར་ནུས་པ་འཚོ་བྱེད་འབོད་པས་ལྕེའོ། །ལྕེའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཤེལ་ལྟར་དང་བ་རོ་མྱང་བར་ནུས་པ་ཟླ་བ་ཁམ་པ་ལྟར་གནས་པ་དག་སྟེ། ལྕེའི་དབུས་ནི་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ ཙམ་ཞིག་ལ་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གིས་མ་ཁྱབ་སྟེ་མཐའ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཁྱབ་པོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གླད་པ་འཛག་པའི་རོ་མྱང་བར་འགྱུར་རོ། །བསགས་པ་དང་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་སོགས་པས་ན་ལུས་ཏེ། བཅོས་མ་དང་བྱ་བ་དང་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ ལས་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྨད་པ་ཡིན་པས་ན་ལུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།ས་བོན་དང་གནས་དང་རྟོན་པ་དང་འཛག་པ་དང་འཆི་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཙང་བའི་རྫས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣག་གི་ཚོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་འཛེར་ཏེ། །ལུས་ཀྱི་ དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་གྲུབ་པས་ལུས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དག་གོ།།མོའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྔའི་ཁོག་པའི་སྒྲུབས་ལྟར་གནས་པ་དག་གོ། །ཕོའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་མཐེ་བོ་ངོས་ཀྱི་ཚུལ་ལྟར་གནས་པ་དག་གོ། །ཡུལ་རེག་བྱ་ཐུན་མོང་ པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་གནས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨོས་སོ།།དབང་པོ་གོང་མ་གསུམ་ནི་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་བཞིན་དུ་གནས་པ་དག་གོ།

超越感官的事物，可以通过因果关系推断其存在，超越感官的眼等，因为是眼识等果的所缘，所以存在。虽然眼等识的产生依赖于两者，但眼识等是由眼等所显示而不是由色等所显示，因为是不共因，如鼓声。
譬如手等是鼓、拍手等声音的共同因，而鼓不是如此，是鼓声特有的因。因此说是'鼓声'，由鼓本身所显示。同样，色等是眼识等的共同因，而眼等不是共同因，因此由它们本身所显示。
眼识所依如见色的作用者是净色，这是以果显因。'见色的作用者'是指眼见诸色而不是识，因为有眼者能见而盲者不见。见色即是显现色的意思。作用即是业。见色的作用，具有见色作用的即是见色作用者。
关于'净色'，具有色性的净色即是净色，是微尘的积聚。眼是能说的意思，即表达境的意思。眼根微尘是与黑白相近，面向境界，如水晶般清净，能取色，如水器中撒粉一样，有人这样说。
有人说如优钵罗花般安住，因为被大种明色所覆故不散。有人说如莲花般安住，因为清净故互不遮蔽，如秋天清净的积水。
此由听闻多种声音故为耳。耳根微尘如水晶般清净，能取声，如芦苇节般安住。
此由嗅闻多种香气故为鼻，嗅闻是其语义。鼻根微尘如水晶般清净。
能取味故称为舌。舌根微尘如水晶般清净，能尝味，如半月形安住。舌中央如发端大小的范围内没有舌根微尘遍布，其余边缘则遍布。若不如此，则会尝到脑髓的味道。
由积聚和生长等故为身，其词源解释为造作、事业和使役。论中说因其因低劣故为身，因为种子、住处、依止、流出、死亡都是不悦意的自性故。有人说因为是各种不净物质聚集的特征，如脓的积聚。
身根微尘如身体般次第形成安住。女根微尘如鼓腔内空般安住。男根微尘如拇指形状般安住。因为触境是共同的，所以它们住于身根中而未单独说明。上面三根如花鬘线般安住。

།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ལ་གཟུགས་དང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དོ། །གཟུགས་དང་བ་ཡིན་ལ་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་བཞིའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དགག་པར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དགག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་གཟུགས་སྨོས་པས་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ལ་ སོགས་པ་སེལ་ཏོ།།དང་བ་སྨོས་པས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་སེལ་ཏོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ལྟ་བུ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཅན་གཟུགས་དང་བ་དེ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་སོ་སོར་ ངེས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་ལ་ལྷག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་དག་བསྟན་ནས་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཁ་དོག་ གི་བདག་ཉིད་ནི་ཁ་དོག་གི་རང་བཞིན་ནོ།།དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མར་གྱུར་པའི་ལུང་གིས་ཐ་དད་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་སྟེ། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་དབྱིབས་ངན་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨོས་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །དེས་དྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲངས་པ་སྟེ། དྲངས་པ་ནི་ འདིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པའོ།།སྒྲ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །སྒྲར་འབྱིན་ཅིང་འདིས་དངོས་པོ་འབོད་པས་ན་སྒྲའོ། །ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་འདིས་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ བསྟན་ཏོ།།ཟིན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཤ་དང་ཁྲག་དང་ཚིལ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་ མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་དབང་པོ་དང་མ་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཟིན་པའོ། །དེ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཟིན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ལ་འདིར་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་གདགས་སོ། །ལུས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སུ་གྱུར་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཟིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཆེད་དུ་ བཟུང་བས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་སྔ་མས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ནི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲའོ། །ཕྱི་མ་སྟེ་མ་ཟིན་པས་གང་སྐྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་དང་ནགས་ཚལ་དང་འབབ་ཆུའི་སྒྲའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།སེམས་ཅན་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཏེ། དེ་སྟོན་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

是眼识所依而非净色的也有，即刚灭的意根。是净色而非眼识所依的也有，即其余四根（耳等根）。其中'眼识所依'这一说法是为了遮遣耳等根。'净色'这一说法是为了遮遣刚灭的意根。或者说，提到'色'是为了排除信根等，提到'净'是为了排除大种色。这就是说，凡是如眼识所依、以见色为作用的净色，即是眼根，这是其含义。
根的含义是什么？具有主宰作用的含义就是根的含义。诸根对各自境界决定，对自境增上，因为是产生不共识的因。如是说明诸根之后，说明以根为因的色境。其中色有二种，即色性与形性。色性即颜色的自性，形性即形状的自性。对此，有些人认为色与形无别，为了遣除他们的错误认识，以量所成的教证成立其差别，即所说'恶色与恶形'。
这二十种色处，眼识了知其自相，意识了知其自相与共相。'彼所引'即眼识所引，此处是指作为等无间缘的事物。声有二种，以执受、非执受大种差别。发声并以此呼唤事物故名声。以执受、非执受大种差别说明了二种因。
何为'执受'义？凡具有血肉脂者。若如是，则有色界非执受之过。若说为心心所二者利害所执，如是则入灭定、无想定者成非执受。因此，凡未离根者即是执受，除此之外即是非执受。如是而说'属身'。身即我身，是'自体'的意思。
此中于五取蕴假立为我。'属身'即成为身体的意思。其中现在未离身根者称为执受，因为愚者为求安乐而执持，故称为执受。'前者所生'即是生成。这是从执受大种因所生，如手声与语声。后者即非执受所生，如风声、林声、流水声。有情表示与非有情表示四种。有情即瓶、毡等物，表示此即名有情表示。

།ཅི་གང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དེ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་ལ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེའི་འབྲུ་གསལ་བ་ ཡོད་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་གང་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་རྟ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་འབྱིན་པའི་སྒྲ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གང་ སེམས་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ལག་པའི་སྒྲ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་དྲི་བ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། གང་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེད་པ་དེ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྨྲ་བའི་སྒྲས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ལག་པའི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ།།བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་གི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཁ་བཞིན་དེ་ནི་ཨུཏྤལ་འདབ་འདྲ་ཡི། །མིག་དང་དེ་ཡི་རྡུལ་དང་འདྲ་བའི་བསུང་དང་ལྡན། །ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གྱི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་བདག་ཉིད་དེ།གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ན་དྲི་དང་རོ་གཉིས་མེད་དེ་ཁམས་ཀྱི་ཟ་བའི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དངོས་ གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅང་མི་གསུང་ཡང་ཆོས་སྟོན་པར་ནུས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་པོ་སྨྲ་ན་སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་གསུང་སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་དང་མཐུན་པ་ན་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །ཡིད་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་ཡིད་དུ་མི་ འོང་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཕའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་ཕར་འཛིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དང་རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཡང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ།།སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲི་ང་བ་དང་། དྲི་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསུང་ཞིམ་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་པའོ། །སྨད་པའི་དྲི་ནི་དྲི་ང་བའོ། །ངན་པ་ནི་སྡིག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉི་ག་ ལས་བཟློག་པ་ནི་དྲི་མཉམ་པ་སྟེ།དྲི་ཞིམ་པ་དང་དྲི་ང་བ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ནི་དྲི་མཉམ་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་གཞུང་གིས་སྟོན་ཏེ། དྲི་ཞིམ་པ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའོ། །དེ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་དྲིང་བའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དྲི་མཉམ་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །རོ་ནི་མངར་བ་ དང་།སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རོ་ནི་མྱང་བར་བྱ་བ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མངར་བ་ནི་བུ་རམ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚ་བ་ནི་བཅའ་སྒ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱུར་བ་ནི་བི་ཙ་པུར་ཎ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་བ་ནི་ ནིམ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ལན་ཚྭ་ནི་ལྕེ་ཚ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྐ་བ་ནི་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའོ།

凡是显示为有情的，就是显示为有情，比如像有'阿'等字母音节清晰的是显示为有情呢？还是能生起有情觉知的才是？对此如何呢？如果是显示为有情的话，那么马等发出的声音就不是显示为有情的过失。如果是能生起有情觉知的话，那么手的声音也会成为显示为有情。
如此提问后说道：能生起有情觉知的就是显示为有情，如同说话的声音能直接理解，而手的声音则不是。其他是由未执受的大种因所生。即使中断也都以名称方式显现，如说：'你的面容如同乌巴拉花瓣，具有如眼睛及其尘埃般的香气'。
变化是从欲界乃至第四禅天的果。其中欲界是四处的自性，即色、香、味、触的自性。色界是二处的自性，即色和触的自性。彼处无香和味二者，因为已离开界的段食贪。
这是根本禅定的果，而不是近分定所能获得的，因为是最胜喜事物的缘故。其中诸佛的变化即使如来不说话也能说法。声闻和独觉的变化则是同时说话，如说：'一个说话时所有变化都说话，如来不说话时所有变化都说话。'
关于悦意和不悦意的差别，与意相应是悦意，与意不相应是不悦意，如父亲的悦意称为执为父亲。如是由因的差别、事物的差别和功德的差别，声有八种。这八种中，耳识了知自相，意识了知自相和共相。
声处已说完。香有三种：即香、臭、平等香。其中芬香是香。恶臭是臭。恶是罪恶，如说'恶婆罗门'。
与二者相反的是平等香，即不属于香和臭的是平等香。论文即说此义：香是能增长根大种，即诸根的大种是根大种，使其增长即是令其增盛的意思。
与此相反的是臭。远离有益和有害因的是平等香。这三种中，鼻识了知自相，意识了知自相和共相。
味由甜、酸、咸、辛、苦、涩的差别有六种。味是所尝，即尝的对境。其中甜如糖等，辛如姜等，酸如醋等，苦如苦楝等，咸如盐等，涩如诃子等。

།དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེས་དྲངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འཇམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།འཇམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་འཇམ་པ་ཉིད་དེ་ཐ་མི་དད་པའི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་དངོས་པོར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩུབ་ཅེས་བྱ་བ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་རྩུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་ ལ་ཉལ་བ་ལ་རི་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་རྩུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་སྟོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཞན་ལ་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་ལོ་མ་བདུན་པ་དང་། གོམ་པ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དངོས་ པོ་ནི་རྩུབ་པ་ཉིད་དོ།།ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་པ་ཉིད་དང་གྲང་བ་རྣམས་ནི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་དོ། །འབྱུང་བ་འདུས་པ་ལ་ཆུ་དང་མེའི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་འཇམ་པའོ། །ཤས་ཆེ་བ་ནི་ལྷག་པ་ལ་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་དོ། །དེ་ ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་མེད་དོ། །གྲང་བ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་ཀྱི་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་དོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པར་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ། ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པར་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་མེད་ཁང་དགོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་གི་རྒྱུན་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས པར་ཟད་དོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་ལས་གཞན་ཡོད་དམ་ཅིའི་ཕྱིར་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་མེད་ཅེ་ན། ཁམ་གྱིས་ཟ་བའི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་འདོད་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ནི་བཀྲེས་པའོ། །རྒྱུའི་སྒྲ་ནི་མི་མངོན་པར་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོད་མ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཚོད་མའི་ རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་དེས་ན་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟོ་ཀུན་དུ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་ན་བཀྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །མེས་རེག་ན་སྐོམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་ འབྲས་བུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རེག་བྱ་ ཡང་ངེས་པར་ལྔར་འབྱུང་སྟེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འཇམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་། ནོར་བུའི་ཁ་དོག་དང་རྟགས་དང་དབྱིབས་དུ་མར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །དེས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རིག་གོ། །རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་ བ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་སྟེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ལ་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ འདིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་དག་འབྱུང་བ་མེད་པར་རིག་བྱེད་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这一切是舌识和由此所引生的，如前所述。触的一分有七种，即七种形态，柔软等。柔软的事物即是柔软性，是不相离的事物的词缀，如说'一切事物皆以自性而生'。
所谓粗糙，粗糙是指大种。依此而住的粗糙，譬如说'山卧'是指在山上卧。若如此，则一切所造色都成为粗糙。此中无过，虽然显示自支分法，但也可用于其他方面，如'七叶'、'八步'等。其事物即是粗糙性。
重性、轻性和冷，仅如论中所说。在大种和合中，水和火的成分多者为柔软。'成分多'是指超过。其余如论中所说。
其中欲界具有一切。色界中无饥渴。寒冷也无有害，但有益。此中有人争论说：'除三昧外，无其他有益之事物。'若如此，则除三昧外无有益之事物，故不应需要宫殿。又说：'名为增长的风流遍使全身增长。'因此，只是由三昧所生触的殊胜而利益身体而已。
若问所造色之外是否还有其他，为何无饥渴？因为已离开段食的贪欲。饥是对食欲的因法。因字隐而不显，如以菜为主的国王称为菜王。
或者是因果假立，因为是所说的主要内容，所以饥渴非色的自性。其中，腹中为风极微触及则成饥，为火触及则成渴。因此，于因上假立果名而说为饥渴。如说：'诸佛出世安乐。'
由于诸根对境各别决定，故处的自相是境，而非实法的自相为境。因此，触必定有五种：四大种及柔软等中任一。
同样，军队等众多、宝石的颜色、相貌、形状等多种显现的色等相，也应配合遍知。此中，身识了知自相，由此所引的意识了知自相和共相。
触处已说完毕。现在当说无表色。由种种不同的心心所生起的大种，即多种：善、不善、无记的心心所生起的，是其语义。
令他了知即是使理解、使知晓、使遍知。若问此中如何心心所成为大种的因？因为无大种则表色不生。

།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་མང་པོས་བསླད་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁུ་ཚུར་དང་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནང་དུ་སྦས་པའི་སེམས་ཀྱང་འཁྲུགས་པ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་གཞན་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་རིག་པར་མི་བྱེད་ པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། ། མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔ་ལ་འཇུག་པར་སྣང་སྟེ། མེད་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའོ། །འགལ་བ་ནི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་མེད་པའོ། །སྨད་པ་ནི་བྲམ་ཟེར་མི་རུང་བ་སྟེ། གང་འགྲེང་ཞིང་གཅིན་གཅི་ལ་འགྲོ་ཞིང་ཟ་བའོ། །གཞན་ལ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ ཡིན་པ་བོད་པའོ།།འདྲ་བ་ནི་འདིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འགལ་བའི་ཆོས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་གཞན་པ་དང་སྨད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གཟུང་གི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འདི་དང་འདྲ་བ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཉིད་དེ། དེས་ན་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་དད་པ་དྲག་པོའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་ནི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཡང་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ སོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་པ་སྔ་མའི་དངོས་པོའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུད་དུ་འབྲང་བ་དག་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཟིན་པ་ དག་གོ།།དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པ་དག་གོ། །ཟས་དང་ཉལ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དག་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་ཟིན་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྒྱས་པར་ འགྱུར་བ་མ་ཟིན་པ་དག་སྟེ།འདིས་ནི་ཁ་ཟས་དང་ཉལ་བའི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་སེལ་ཏོ། །འཕངས་པ་དང་རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་འཕངས་པ་ནི་འཕངས་པར་བྱས་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ནོ།།ངག་གི་ནི་སྒྲའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་དུ་སློང་བ་ལས་གང་ གཞན་དུ་གྱུར་པའོ།།སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བཀག་གོ། །དགེ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའོ།།གཟུགས་སྨོས་པ་ནི་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

这是这样说的：由心和心所生起的诸多种类所染污的身语表业，能使他人了知，因此称为表业，就像这样：比如通过观察到握拳和掌掴等动作，他人能推测内心也具有愤怒一样。
所谓'如是'，是指不能让他人了知，所以是无表业。就像表业是色法的本质和作用的本质一样，无表业也是色法的本质和作用的本质，但是因为这里没有可了知的内容，所以是无表业。
'非'字在此有五种含义：无、相违、贬低、他者和相似。'无'是指无同分和无所诠。'相违'是指非方分和无义。'贬低'是指不适合做婆罗门的人，即站着小便和边走边吃的人。'他者'是指称呼非婆罗门。'相似'是指如此这般。
所谓'无表业'，并非指与表业相违的法、无表业、异于表业和贬低义，而是指与表业相似。
这个无表业与什么相似呢？就是色法。因此，心和心所非色法被排除在无表业之外。
应当说明其特征：通过表业的差别、心的差别和大种的差别。其中，由强烈烦恼和信心的力量所引发的表业是表业的差别。引发表业的心是心的差别，或者是禅定和无漏之心。
等流所摄的大种和长养非所摄的大种是大种的差别。其中，等流是指同类，即除了异熟所生的大种之外，随顺前位事物相续的诸大种是等流。这些是所摄的。
这些能生起别解脱戒和非戒非不戒。由饮食、睡眠和三摩地的差别而增长的是长养。既是长养又是非所摄的是长养非所摄，这排除了饮食和睡眠的长养。
关于'等起和不散乱'等，其中等起是指已等起，即从等流大种所生。表业中，身表是形色的本质，语表是声音的本质。
'不散乱'是指善心的异名。'异于此心'是指不善和无记心，即除此之外的心，是异于引发表业的心。'无心'是指处于灭尽定和无想定中。
'善与不善'这一说法排除了无记。善是指别解脱戒等。不善是指不律仪等。因是相续生起。提到色是为了明显显示得的相续。

།དགེ་སློང་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་བས་ན་འབྲས་བུས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པོ། །དེ་སྐད་དུ་འོག་ནས་ཀྱང་དེ་མེད་ དུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རིགས་པས་ཡོད་པར་བསྟན་ནས་ལུང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཀྱང་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྫས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ལ་རྫས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྫས་ལས་བྱུང་བ་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སོ། །བསོད་ ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་གནས་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞིའོ། །དེ་དག་ལ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་ནི་ཉི་མ་རེ་རེའོ། །རྒྱུན་དུ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དགེ་བའི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་གཟུང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་ཚུལ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཕྱོགས་ སོ།།དགེ་སློབ་མ་ནི་གང་དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་ལས་ཆོས་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲུག་སྤོང་བའི་ངོ་བོས་ལྷག་པའི་སྡོམ་པ་དེ་ནི་དགེ་སློང་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དྲུག་གང་ཞེ་ན། གཅིག་པུ་གྲོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། འབབ་ཆུ་རྒལ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ལ་རེག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་ པར་མི་བྱ་བ་དང་།སྤྱན་མི་བྱ་བ་དང་། སྡིག་པ་བཅབ་པར་མི་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲུག་གང་ཞེ་ན། གསེར་མི་བཟུང་བ་དང་། གསང་བའི་སྤུ་བྲེག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ས་བརྐོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྔོན་པོ་མ་རུང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། བྱིན་ལེན་མ་བྱས་པར་མི་ཟ་བ་དང་། བཞག་པའི་ ཟས་མི་བཟའ་བའོ།།དེ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གཏོགས་པ་ནི་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་གོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་གནས་པ་དང་འགོག་པ་གཅིག་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །གཟུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་སྤངས་པའི་མཚན་ ཉིད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཐ་མི་དད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་སྤངས་པ་དང་། །དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཏུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གཟུགས་སོ།།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ནས་བཟུང་སྟེ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །འདི་ནི་ཁམས་སུ་ལྟུང་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་བཏང་བས་བཏང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་ནི་སྲིད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའོ། །མི་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེས་ ན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

所谓'比丘等的安立之因'，是指安立为比丘等的原因。因此，以果来证成无表色的存在。如下文所说：'即使无有彼，也将无有比丘等的安立'。
'非积聚'是指非极微自性的意思。
以理证说明无表色存在之后，为了以经证说明，故说'世尊亦说由事物所生'等。
'由事物所生'是指由施舍事物之因所生的福德称为由事物所生，即由布施寺院等事物所生。
'福德'是指善业。
福德之事业即是福德事业，其处所即是福德事业之基。
关于'于彼等恒常相续'中，'恒常'是指每日，'相续'是指不间断。
由于心等不会恒常相续随顺善业，因此应当了知福德之词即指无表色。
'由律仪、不律仪及二者相违所摄'是指由律仪等自性的意思。
'沙弥'是指修行者之类。
'式叉摩那'是指较沙弥尼戒律增加六法和随顺六法断除之体性的增上戒律，称为'比丘尼'。
何为六法？不独自入村、不渡河、不触碰男子、不与男子同坐、不作媒、不覆藏罪过。
何为随顺六法？不执持金银、不剃除隐密处毛发、不掘地、不损坏青草、不食未经授受之食、不食储存之食。
'彼唯属欲界'是指属于欲界。'属于'是指非不相应，意思是被欲界贪爱所执取。
关于'随顺三摩地'，三摩地是指未至定、殊胜静虑和四种静虑。'随顺'是指由住处和灭尽相同而随顺。
'色'是指无表色，具有舍离七相的特征，由大种不相离之因所生，舍离加行和后续，由实际业道所摄。
'彼亦唯属色界'是指属于色界的意思。
'随顺无漏三摩地'是指在未至定等六地中，圣者们与无漏三摩地俱生的色法。
此从苦法智忍刹那直至无生智为止。此由于非堕界，故非由舍地而舍，因为界是由有所限定。
'不相应'是指非被贪等所执取的意思。
由于说善不善色相续为无表色，因此可能认为第一刹那无相续故非无表色，为此而说'虽无表色是刹那性'。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་ བཤད་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་རིགས་སྨོས་པས་ན་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པས་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན་སྨྲས་པ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་གང་འདི་སྐད་དུ་བདག་ལ་དགེ་བསྙེན་དུ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་ལ་བསྙེན་ཏེ་གནས་པར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་ཁས་བླངས་པ་ནའོ། །འདི་ནི་དཔེར་སྨོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དཔེར་ན གདུགས་ཅན་འགྲོའོ།།རྒྱལ་མཚན་ཅན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འཆར་བ་བཟང་པོའི་ནི་ཞུ་བས་མཉེས་པར་བྱས་པས་སོ། །ཆོས་སྦྱིན་མ་ཡིས་ནི་ཕོ་ཉས་སོ། །འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ནི་སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པས་སོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་ ཅེས་བྱ་བས་སོ།།ལྔ་སྡེ་དག་ནི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པས་སོ། །དབུས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་བཅུ་འདུས་པས་སོ། །མཐའ་འཁོབ་ཏུ་ནི་འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་ལྔས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རང་བྱུང་བས་སོ། །ཐར་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ན་འགྱུར་རོ། ། བདུན་གྱི་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུའོ། །བརྒྱད་པའི་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་པའོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སྐྱབས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བའི་དོན་ནི་སྐྱབས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བ་ནི་མཚམས་ལས་མི་འདའ་བར་བྱ་བའོ། །མཚམས་ནི་བསླབ་པ བཅས་པའོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ ལམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ།།གཟུགས་སྐུ་ནི་སྔ་ཕྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་གཅིག་པུ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའམ། འོན་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་ སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྤྱིར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་དང་ཚེ་དང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐ་དད་དོ། །བདུན་པོའི་བཏང་བ་ནི་བསླབ་པ་ཕུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་མི་ལ་སངས་རྒྱས་འབུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐ་ན་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་དང་ འགྲོགས་པས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཤི་འཕོས་པ་ནི་ཤི་བའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ནི། དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ཆད་ན་སྡོམ་པ་བཏང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྔར་སྡོམ་པ་ བཏང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་འཆད་ཅེས་ཟེར་རོ།།མཚན་གཉིས་སྐྱེས་པ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ཅིག་ཅར་བྱུང་བ་སྟེ། བ་ཚྭ་ཅན་གྱིས་ལྟར་ཞིང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པའི་ནི་དེ་རྣམས་ཉིད་དང་མཚན་མོ་འདས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ནི་དངོས་གཞིའམ་ཉེར་བསྡོགས་སོ། །དེ་ཉིད་བཏང་བས་དེ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །སྙོམས་པར་ ཞུགས་ན་ད་ལྟར་གྱི་ངང་ལྡན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་གོང་མར་སྐྱེས་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཏང་བའི་རྒྱུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་ པར་ལྟ་བ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果无表色是刹那性的，那么为何说色相续中有无表色呢？为了解答这个问题，所以说'由于类别的缘故而如此说'。无表色的类别与最初刹那无差别，所以说相续中有无表色。
如果问如何获得无表色？回答说：别解脱戒的获得是由于正受持等。即当说'请接受我为近事'，'请接受我为近住'等受持时。这只是举例而已，如说'持伞者行走'，'持幢者行走'等。
例如：优波离是由请求而获得，法施比丘尼是由使者而获得，大迦叶尊者是由承诺为师而获得，最后有者是由'比丘来此'而获得，五比丘是由入决定而获得，中国是由十人集会而获得，边地是由持律者五人而获得，诸佛世尊是由自然而获得。由解脱意乐熏习相续而获得。
七戒是尽形寿，第八戒是一日一夜。没有皈依则不能获得。那么皈依的含义是什么？护持的含义就是皈依的含义。护持就是不超越界限。界限就是学处。
其中，皈依佛就是皈依尽智与无生智。皈依法就是皈依涅槃。皈依僧就是皈依有学与无学道。色身前后无差别故。
是只皈依现在一佛，还是皈依过去未来一切佛呢？应当皈依一切佛，因为法身普遍相同。由种姓、寿量、身量的差别，诸佛世尊有所不同。
七戒的舍弃称为舍学处，即对知解者说'我舍弃佛'等，乃至说'与如是梵行者共住即可'。命终即死亡。断善根者，其中生得善是能作功用善法之因，若断其得则舍戒。有人说先舍戒后断生得善的得。
二形人是男女根同时具足，如盐地不堪耕种故。第八戒由夜过而舍，因为定为一日一夜。
由获得色界善心而得禅定戒。善心即根本定或近分定。由舍弃彼而舍弃彼，即从三摩地出定时与过去未来相应，入定时与现在相应。
由遍行损坏及生上地。无漏戒亦如是。当说其舍因：得果、遍行损坏、根极练故。断善根是由行邪见的缘故。

།བྱེད་པ་དང་ཁས་བླངས་པས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱེད་པས་འཐོབ་པ་ནི་དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཁས་བླངས་པས་འཐོབ་པ་ནི་དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་ཉིད་འཐོབ་ པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་རྙེད་པར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པའོ། །འདི་ལ་ཚེ་ཀའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་དཔེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ ན་ཤཱཀྱ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་རི་དགས་ཤོར་ཞིང་འཚོ་བར་བྱེད་པའོ།།རེ་ཞིག་ཅིག་ན་དེ་དག་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བཀོད་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་དག་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པས་སྡོམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུན་འཆད་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སེང་གེ་གནས་པའི་ཕུག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་རི་དགས་ཕྲ་མོ་གནས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་གཉིས་སྐྱེས་པ་ནི་ཞིང་གི་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤི་བ་ནི་རིས་ མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མན་ངག་མེད་པར་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་དེ། །དེའི་དུས་ན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཏོང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་དང་དད་པ་དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དྲག་པོའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོའི་ཤུགས་དང་དད་པ་དྲག་པོའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཁུ་ཚུར་དང་ཐལ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡི་དམ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་དྲག་པོ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་སློབ་པར་བྱེད་དེ་དེ་དག་ཉིད་བཏང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དད་པ་དྲག་པོའི་ཤུགས་བཏང་སྟེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ དང་མཐུན་པ་ནི་རང་གི་སྤྱིའོ།།ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐུན་པ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱིའོ། །ཟད་པར་དང་མཐུན་པ་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྤྱིའོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། ། ཟད་པར་གྱི་སྤྱི་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཐ་མ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ ཐུག་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན།གཟུགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་པས་གཟུགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིས་གཟུགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལག་པའི་ཀུན་དུ་རེག་ པས་རེག་ན་གཟུགས་སོ།།བོང་བའི་ཀུན་དུ་རེག་པ་དང་། དབྱིག་པའི་ཀུན་དུ་རེག་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་ཀུན་དུ་རེག་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་བུ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། གདུག་པའི་ཀུན་དུ་རེག་པ་ རྣམས་ཀྱིས་རེག་ན་གཟུགས་པས་གཟུགས་པར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པར་འགྱུར། སྣང་པར་འགྱུར་ཏེ། ལག་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གནོད་པ་ནི་གང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱོན་འདི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཚད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'以作为和承诺获得非律仪'这句话，以作为获得是指那些生于该种姓的人们。以承诺获得是指那些非生于该种姓的人们。
关于'以获得色界善心而获得法性'这句话，法性即圣道，获得法性是指获得、证得的意思。那是什么呢？就是获得色界善心。
对此有猎人证悟的例子：比如有些名为猎人的人，他们按照释迦族人的指示行事，以打猎为生。后来，世尊见到他们的相续已经成熟，便引导他们趣入诸谛，他们获得色界善心，就像非律仪的相续断绝一样。
相续断绝是由于正受律仪。就像狮子所住的洞穴中小型野兽无法居住一样。
双性人因不适合作为田地故（不能受戒）。死亡即舍弃同类。
关于'以获得色界善心而获得法性'这句话，是指在坏劫时所有众生无需教导即能生起禅定，在那时舍弃非律仪。
关于'由于强烈的烦恼和信心而未获得无表色'这句话中，'强烈'一词分别修饰，即由强烈烦恼的力量和强烈信心的力量，应当理解为拳打、掌掴等，以及礼拜佛塔等相应行为。
'持誓'一词表示即使没有强烈（的烦恼和信心）也可以。
'由于供养寺院等'这句话表示是从财物而生。
'相续断绝是由于学习，以舍弃彼等自身'这句话是因为舍弃了强烈烦恼和信心的力量。
自相应是自己的共相。一分相应是方分的共相。究竟相应是究竟的共相。
关于'方分的共相是无常性和苦性'这句话，诸有为法是无常性，诸有漏法是苦性。
关于'究竟的共相是空性和无我性'这句话，无我性是一切法无我，空性是指空无外道所遍计的我等。
若问：为何从地等乃至最后的无表色等事物被称为色？因为是色所依，如世尊说：'诸比丘，色以变坏为性，故名色取蕴。'
若问：以何变坏？以手触碰则变坏为色。以土块触碰、以棍棒触碰、以兵器触碰、以寒、以热、以饥、以渴、以虻、以蚊、以风、以日、以毒蛇触碰则变坏为色。
受损、显现，即如手等变化，如是所说。
若问：其受损是什么？变化是什么？随诸缘如是转变，即名受损和变化。
如是无色则不会生起此过失，因为不见从彼等而有变化的量度，因此其变化可以推度。

།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དང་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་སུ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཞེས་བྱ།དེ་ཡང་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་ནི་ད་ལྟར་གཟུགས་སུ་མེད་ཀྱང་དེ་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བའོ། །མི་ འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེའི་རིགས་ཡིན་པས་གཟུགས་ཏེ།བསྲེག་པར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་མ་ཚིག་པ་ཡང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ནི་གཅིག་པུ་སོ་སོ་ནས་མི་འབྱུང་གི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་ པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འབྱུང་བ་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་བསགས་པར་གནས་པ་ལ་གཟུགས་པར་འགྱུར། ཐོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ ལ་གཟུགས་སོ།།ཐོགས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་སུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་སྐྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བཙུགས་པས་དེ་ལ་ཡང་བཙུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་འགུལ་ན་གྲིབ་ མ་འགུལ་བ་བཞིན་ནོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བཙུགས་པས་བཙུགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གནས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དང་རྟག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ པ་ལ་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆ་མཚུངས་པ་དང་། དེ་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱང་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀ་གནས་སུ་གྱུར་པས་དེ་དག་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ པའོ།། །།ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། རེག་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རེག་པ་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་རེག་པའོ། །འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར འགྱུར་བའི་རེག་པའོ།།བདེ་བར་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེ་བར་ཚོར་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་འདོད་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་གནས་དེ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཚོར་བ་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་རེག་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ དང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ།དོན་དེ་ནི་སིམ་པ་དང་། གདུང་བ་དང་། གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །གདུང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་མོད་ཀྱི་གནས་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་འདུས་ནས་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་ པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ།

过去、未来、极微尘以及无表色，如果用棍棒等无法显现为色法，为何称为色法？它们也是色法，因为具有色法的特征。过去虽然现在不显现为色法，但它是色法。未来有生起法性的是将成为色法。不生起法性的也因为是其种类而为色法，如同可燃物一样。譬如未燃烧的也称为可燃物，因为是木材等可燃物的种类。
极微尘色法不会单独生起，而是由往昔业力所引发，成为因果的四大种及四大所造的极微尘互相依存而生起，因此不会单独生起，而是聚集存在时成为色法，因为会产生障碍。极微尘聚集存在的色法即是色法，即是障碍。
无表色虽然因为无障碍而不能被棍棒等显现为色法，但它所依止的四大种是色法。依止于彼处，即是依止于彼，如同树动则影子也动一样。
不会有依止于眼等识所依的眼等而成为依止的过失，因为无表色的所依是四大种，与之恒时俱生，且无表色没有其他所依。
眼等的同分及其同分差别不会恒时与识俱生，眼等识的所依不仅是眼等，俱生的眼等和刚灭的意根也是它们的所依，因此有色根和无色根二者作为所依，不会有它们成为色法的过失。
这是对色法的简略分类。
《入阿毗达磨广释要集》第二卷：所谓'乐受、苦受及舍受的触生处'中，触即是心触境。'乐受'是能感受快乐的触。与乐受相应的是能感受快乐的，即是产生乐受的意思。同样应当了知苦受和舍受。
生处即是因，任何受的因即称为触生处。'身心状态的差别'即是从前一状态转变为其他状态。此义由'悦、恼及离二者'来说明。悦即是乐。恼即是苦。离二者即是舍。
'受缘有'即是从受的因产生的贪著，即是贪著的意思。'由识的差别而有六种'即是与一切识相应的缘故。识的差别虽然是识相续的单一特征，但由所依和所缘的差别而成为六种。
'从眼触所生'即是从眼、境、识三者和合而有的触所生的即是眼触所生。'与五识俱生'即是与五识同时生起，这是属于身识的。

།ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ལུས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིའོ། །ལུས་ནི་བསགས་པ་སྟེ་འདུས་པའོ། །དེས་ མིག་ལ་སོགས་པ་སྤྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུས་སོ།།ཅིག་ཤོས་ནི་སེམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བདེ་བའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་ གཏན་དང་པོར་མིག་དང་རྣ་བ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉིད་དོ། །ལུས་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ནའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། སིམ་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ་ཤེས་བཤད་པས། དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། གང་ཡིད་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ནའོ། ། ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྟེ། དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བར་བྱེད དེ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ།།ལུས་ཀྱི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཚན་མ་དང་མིང་དང་དོན་གྱི་བརྡ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། མཚན་མ་དང་མངོན་བརྟགས་དང་མཚན་ཉིད་ ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།མིང་ནི་འདུ་ཤེས་སོ། །དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ། །བརྡའ་ནི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་གནས་སོ། །ཀུན་དུ་ཤེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ། །འདིའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་ལྡན་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པར་སྟོན་ཏོ།།དུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའོ། །པདྨའི་དྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ལ་དམིགས་པའོ། །ཁ་བ་དང་ལན་ཚྭ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ལ་དམིགས་པའོ། །འཇམ་པ་དང་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པའོ། །བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱེད་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཡོད་དེ། དེའི་ཡུལ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ ལྡན་པས་ནི་སྔོན་པོར་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་སྔོན་པོར་ཤེས་ལ། སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་མེད་པས་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །སོགས་པ་སྨོས པས་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།འདུ་ཤེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། མཚུངས་པ་ལྔ་དག་གིས་སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ་གནས་མཚུངས་པ་ནས་རྫས་མཚུངས་པའི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་གནས་མཚུངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནི་མིག་གོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་མཚུངས་པའོ།

如果一切感受都是心的，为什么称为身体的呢？答：因为依止身体，所以称为身体的。身体是积聚，即和合。它总摄眼等诸根。另一个是心的，即与五种意识俱生。其中所谓身体的悦意即是乐受。它在欲界与五识聚俱生，在初禅与眼、耳、身识俱生。在三禅中则唯是意识。不悦意的身受仅在欲界。所谓'除第三禅'是指初禅、二禅和欲界。与此相反即是忧根。如前所说'悦意是喜根'，与此相反，即意识的不悦意就是忧根。它也仅在欲界。所谓'身体的'是指五识称为身体的。所谓'心的'是指意识的，那就是舍根。它遍三界。其中因为极为寂静且无厌倦，所以说从第三禅所生的意识是乐。因为散乱且生厌倦，所以从三地所生的意识是喜根。身体的乐受是因为无寻伺和随念分别。
感受已经解释完毕。所谓相、名和义的了知，其中相、显现和特征是同义词。名是想。义是十二处。表示是总摄处。了知是想。为显示它的对境，说'青、黄、长、短'等，表明与眼识相应者缘取颜色和形状。'螺'是缘取声音。'莲花香'是缘取香。'甜、咸'是缘取味。'柔软、粗糙'是缘取触。'女人、男人等'是显示意识的对境。
所谓'分别的因'是分别的作因。一切识中都有想，它的对境是共相。那么对法中说'与眼识相应者知青而不知是青，与意识相应者既知青也知是青'，这是什么意思呢？因为五识无有二种分别且不明显，所以这样说。有三种：小，即缘取微尘等。大，即缘取须弥山等。等字表示大海等。无量即缘取空无边处等。等字表示识无边处等。
想已经解释完毕。其中依处、所缘、行相、时间和事物相同，以这五种相应，所以说'心与心所相应'等。其中'相应'一词分别与处等结合，即从处相应到事相应。其中处相应，例如：眼识和受等的所依是眼根。色是所缘，这就是处和所缘相应。

།ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ རྣམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་།།འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྟེ། དེ་དང་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་མཚུངས་པ་ནི་སེམས་གཅིག་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་མཉམ་ དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་སྨོས་པ་ནི་གནས་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མང་པོ་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདུ་བྱེད་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་མང་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོའི་དཔེས་ཆོས་མང་པོ་དུ་མར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་པ་བསྙད་དོ། །སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པར་བསྟན་ པ་སྟེ།མངོན་དུ་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །སེམས་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་སེམས་པའི་དབང་གིས་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀུན་དུ་གཡོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་ ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད་པ་དེ་སེམས་པ་སྟེ།སེམས་པའི་དབང་གིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཡོ་བར་འགྱུར་བས་ཁབ་ལོང་གི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་འཇུག་པ་ ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལ་དབང་ བྱེད་པ་ཡིན་མེད་ཀྱི་འདི་དབང་པོ་ཞེས་ནི་མི་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྩོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཡོད་ན་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སེམས་ཡིན་ལ། སེམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཞེ་ ན།དཔེར་ན་ཉེ་བར་གནས་པའི་དབང་གིས་ཤེལ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི། ཤེལ་གྱི་ཉེ་བར་གནས་པ་བསྒྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་གཉིས་ནི་རིགས་ཏེ། ཉེ་བར་གནས་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསལ་ན་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཚོགས་གཞན་དག་འབྱུང་ངོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསླང་པའི་དགེ་བ་སྟེ། དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་ པར་དགེ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་མི་དགེ་བ་ནི་འཁོར་བའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དང་ མི་མཐུན་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ།།ལྡན་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །འདིས་ནི་མི་དགེ་བ་ཡང་བཤད་དོ། །དོན་དམ་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུམ་དུ་དམིགས་ཀྱི།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལྡན་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ།

境相是什么样，就产生什么样的识。在过去等一切时中与心同在，因为与之相伴故。事物相同是指在一心中受等二事物不同时生起故。以彼五种相而等同相应，'入'是词尾。提及心是为了显示处所相同故。'是故'是指由于摄集众多相应与不相应，而显示为行蕴。提及行是为了遣除无为法。
因此为了显示众多而无实质，以芭蕉喻显示诸多法。按所说次第解释思。'思'是显示自性。'令心造作'是显示作用，由于明显造作故为明显造作。心从无作用由思力而有作用，因此说'此即是心动摇之义'。
此即是说：凡是令心造作及使其堪能者即是思，由思力令心于所缘动摇，如磁石力令铁动摇一样。'意业'即是心的活动之意，如同身体的活动称为身业一样，与意相应的业称为意业。
其中'善'是指与无贪等相应，其中与五识俱生的无贪、无嗔相应，与意识俱生的无贪、无嗔相应，与意识俱生的有漏和无漏的无贪、无嗔、无痴相应。
虽能主宰三界，但此不称为根，因为果非现量，且是诤论之处。若二者存在则称为相应，为何无贪等是有法而心不是法？譬如因邻近而使水晶改变，而水晶不能改变邻近物，如是可见。此二者合理，因为邻近物可单独观察。若除去思等诸法，则无贪等不能单独存在。
因此论中说：'其他诸聚生起'。若如是则会违背胜义、自性、相应、等起四种善等。其中胜义善即是涅槃。同样，胜义不善即是轮回。眼等无记法因不成熟异熟果故。自性善即是无贪等。与此相违即是不善。相应即是受等。等起即是身语业。此中也说明了不善。
胜义无记有二：即虚空和非择灭。如是受等可观察为三性，而无贪等则不然，故说为相应。与威仪、工巧、变化异熟心相应者是诸无记法。

།རེག་པ་ ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པའོ། །གང་གིས་སེམས་དེ་ཡུལ་ལ་རེག་པ་དང་འདྲ་བ་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཏེ། སེམས་ལས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་འདུས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ནི་འདུས་པའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རེག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བཤད་པས་རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ། །སེམས་པའོ། །འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བདེ་བ་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་གཏོད་པ་སྟེ། དོན་དེ་ནི་གང་སེམས་ཡུལ་རྣམས་ལ་གཏོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་སྟེ། གང་སེམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་མྱོང་ བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྔོན་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདས་པའི་དུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མྱོང་བ་དང་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། །སེམས་པར་བྱེད་པས་སེམས་པ་སྟེ། སྔོན་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཡུལ་གཞན་ལ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཡུལ་གཞན་ལ་གཏོད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་སོ། །གཏད་ནས་ཡུལ་འཛིན་པར་གཞོལ་བ་ནི་སེམས་པའི་ལས་སོ། །གཞོལ་ནས་ཉེ་བར་འདྲེ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལས་སོ། །ཉེ་བར་འདྲེས་ནས་མི་ འཕྱར་བར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལས་སོ།།དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྙམ་པ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་པ་ནི་སེམས་ ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བ་སྤྱད་པ་ལ་འདི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་སོ།།ཡུལ་ལམ་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡུལ་ལ་སེམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་མོས་པ་སྟེ། ལྷག་པར་མོས་ཤིང་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་པའོ། ། དོན་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་མ་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །མོས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུས བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་སྟེ།གང་དང་ལྡན་པས་རྟ་སྲབ་ཕུད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡུལ་ལ་མ་ཞུམ་པར་རྒྱུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མོས་པའོ། །དད་པའི་སེམས་དང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་དགའ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་ པའོ།།དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་དེ་སེལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་དཔེ་དེ་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའོ།

所谓触是从境、根、识所生，即从境、根、识中产生，是从境、根、识所生之触。由此心触及境相似的心所法，是异于心的其他法。
所谓受的特征，是以此显示受等的因事。此中何为和合义？一果之义即是和合义。彼三者随顺从触所生而住故。
云何？如是说触是心所受，知从触因所生。如是世尊说：'以触为缘有受、思、想'等。
所谓将感受乐等，即是与乐受相应的意思。感受苦以及感受非苦非乐亦复如是。或者，随顺乐受即是将感受乐，即是随顺生起乐受的意思。
作意即是心趣入，所谓趣入是识缘于境，此义即是'心缘诸境'所显示的，意思是心趣入境。
所谓曾经感受等中，'曾经感受'是执取过去时。说'等'是摄集正在感受、将要感受等。由思维而成思，意思是趣入曾经感受等境。
趣入其他境的识流转向其他境是作意的业。趣向后执取境是思的业。趣向后令相杂是分别的业。相杂后令不散乱是三摩地的业。
非根，因为是心趣入故。所谓成为支分中，成为支分即是成为因的意思。因此，此想从何生起。
欲虽于一切心中趣入，然于修习善法中此为主要，故说'成为精进支分'。
所谓境或怯弱，即是于境令心增长。此即胜解，于境中殊胜胜解而识趣入。此义即显示何为于境不怯弱之义。
胜解显示有为解脱，解脱有有为与无为二种。其中无为是离贪涅槃。有为解脱即是胜解，与此相应时如同解开马勒，心于境不怯而驰，如是即是胜解。
所谓信心清净，其中信是于功德生信解，及以此为先的欢喜，故是异于其他义。信即是心清净。
三宝即是佛、法、僧。所谓因果相关，即是与因果二者相关。由于是遣除心垢的本性，故示此喻。
诸佛菩提即是漏尽智、无生智、十八不共佛法、十力、四无畏、三念住及大悲。

།ཆོས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ བར་སླུ་བ་མེད་པ་སྟེ།འགྲོ་བའི་བླ་མས་ཇི་སྐད་དུ། ངས་ཁྱེད་ལ་གང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བཤད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་སྙམ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པའོ། ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས་ནི་ངེས་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་མངོན པར་དད་ཅིང་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་རྩ་བ་མེད་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་གང་ཡང་གསུངས་པ་ལ། རྩ་བ་མེད་པའི་དད་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་རྩ་བ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟེན་པ་ཉིད་རྩ་བ་མེད་པའོ། །དད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་ ནི་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་མཐོར་འགྲོ་བར་རྩོལ་བ་ནི་སྤྲོ་བའོ།།འདིར་དགེ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་འགོག་པར་བྱེད་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྟའོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བར་བྱེད་པས་འཁོར་བ་སྟེ། ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཁོར་བ་ཉིད་འདམ་ཡིན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་མོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདམ་མོ། །དེར་བྱིང་བའི་སེམས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱིན་པའོ། །དེ་ནི་བརྩོན་ འགྲུས་ཏེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུད་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པར་བྱེད་པས་དྲན་པའོ། །དེ་ནི་སེམས་གསལ་བ་ཉིད་དེ་གསལ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་དེ་གསལ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗེད་པ་ལ་གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མྱོང་བའི་དོན་དྲན་པས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། སལ་སལ་པོར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མྱོང་བའི་ཡུལ་ དྲན་པ་དྲན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།བྱས་པ་དང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་ཡུལ་དེ་དག་ཀྱང་དྲན་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པས་འདས་པ་ཡུལ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྤྲེའུ་དང་འདྲ་བས་ན་སྤྲེའུ་སྨོས་ཏེ།རྒོད་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་སྨོས་ཀྱི། འདྲ་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་མྱུར་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལས་ངས་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་སོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།དམིགས་པ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཛིན་པར་ནུས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྱ་གྱུར་འགྲོ་བ་འོད་མའི་སྦུབས་སུ་བཅུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གྱ་གྱུ་བ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ དེ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་གནས་སོ།།གང་དག་གི་ལྟ་བ་ལས་དགེ་སློང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་ཡིན་ན། དེ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཅན་གྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདིས་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྙོམས་པར་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་སེམས་སྤྲེའུ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

所谓'善修法'即是无欺地断除烦恼。如众生导师所说：'我为你们所说的声闻道，不应认为是不能出离的'。
正确修持即是具有圣者欢喜的戒律。
除此之外的一切都是迷惑，对缘起法性以及三宝等，以确信其存在而生起决定，即是以确信的行相而生起信解和决定的意思。
那么，关于经中所说'阿阇世王具有无根信'，什么是无根信呢？即是远离圣谛的信。若问：那么一切凡夫相续中的信岂不都成为无根信？对此无过失，因为是对具有特殊过失者如此说的。因此，与见谛相顺而修持即是无根。
信已说完。
关于精进等，对善法的欢喜即是趣向并努力上进。此处应依次观察生起善法、令善法安住、不生不善法、遮止不善法。
所谓'轮回泥'，因为使之轮回故称为轮回，即是具有五取蕴特征的生起的意思。轮回即是泥，故称轮回泥。轮回泥因难以出离轮回故称为泥。'令沉溺其中的心出离'即是拔出。这就是精进，因为能令出离等分别相续安住。
精进已说完。
所谓'念'，因能忆念故称为念。它即是心的明了性，明了的事物即是明了性。色等是所知，故彼义即是明了性。这也是不忘失已作等。若问：为何称不忘失为明了性？因为通过忆念所经验的对境而使之明了，即是使之清晰的意思。意为依靠忆念所经验境界的其他念，心与心所成为境界事物。
虽然也忆念已作、当作和正在作的境界，但主要是趣入过去境界，故说过去为境界。
'三摩地即是心一境性'，因心如猴子故说猴子，因其躁动著称而举为比喻，并非仅仅因相似。在他处也说：'诸比丘，我未见一法如此迅速变化，此即是心。'
'一所缘'即是能执持一境，即表示执持一境性。譬如将本性蜿蜒而行的蛇放入竹筒中，心也是本性散乱，由三摩地力而住于一所缘。
对于有些见解认为：'诸比丘，识性本净，而为客尘烦恼所染'，如此说法将成为有始过失。由此令心与心所平等，故为三摩地，即是安置于一所缘的意思。因此说心如猴子趣入一所缘。

།འདིར་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཐའ་དག་ལ་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྩེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པས་ན་ཤེས་རབ་བོ། ། ཡང་ན་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་སྟེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །རབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་རྟོགས་པ་ནི་འབྱེད་པའོ། །འབྲིང་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཆེར་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དེ་བས་ན ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྒྱུར་བ་གཉི་ག་སྨོས་སོ།།རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རབ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་ཐུག་པ་དག་གོ།།ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གང་འཐད་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་པས་སྡུད་པ་སྟེ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་ སྟེ་ས་ནི་སྲ་བས་བསྡུས་པ་སྟེ།སྲ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་སར་མཐོང་བ་མེད་དམ། དཔེར་ན་སྐུད་པས་གོས་ཀྱི་གཟུངས་བྱས་པ་དང་གདུང་རྟེན་གྱིས་གདུང་གི་གཟུངས་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་རེས་འགའ་ཙམ་དང་རྒྱུ་ལ་རག་ ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྡུད་པ་སྟེ་བརྡ་ཅན་ནོ།།གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུད་པ་དེ་ན་ཇི་སྲིད་དུ་རྫས་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་སྡུད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཉེ་གནས་བཞིན་དུ་དངོས་པོས་རང་བཞིན་གྱིས་བཟུང་ནས་འཁྱུད་པ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ སྟེ།ས་ནི་རྫས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ངོ་བོས་སྲ་བ་བཟུང་ནས་གནས་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལྡན་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུ་ནི་དྲུག་སྟེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བ་དང་།སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གཞིའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ལྔ་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་།བདག་པོ་དང་། བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འོག་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །རང་དང་སྤྱི་ནི་རང་དང་སྤྱི་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་གཞན་ ཐམས་ཅད་ལས་བཟློག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ།དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་རྟོག་པར་བྱེད་པས་རྟོག་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ། སྡུད་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དཔྱོད་དེ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོག་པ་ནི་སེམས་རྩིང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྩིང་བ་ནི་སེམས་རྩིང་བའོ། །དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དེ། སེམས་རྩིང་བའི མཚན་ཉིད་དེ་གང་ཡིན་པའོ།།གང་གི་དབང་གིས་སེམས་རྩིང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་གིས་རྩིང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྩིང་བ་ནི་གསལ་བར་རྒྱུ་བ་ཉིད་དེ་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

此处所说的'心'是指心和一切心所。'心一境性'是指心专注一境。'境'是指所缘，即所说的专注于一个所缘。
'般若'即是法的最胜抉择，因为是最胜智慧故称为般若。或者说因为是最胜了知故为般若，即通达。'最胜'之词是为了区别于想蕴而说。'最胜抉择'中，小分了知为'抉择'，中等为'分别'，大分了知为'最胜抉择'。因此，为了涵摄一切通达之义，故说两种修饰语。最胜抉择也是因为极为分别而成为最胜抉择。
为了说明何为最胜，故说'彼等八种法'，即从色等诸法乃至择灭。'如其所应'是指于何处何者相应。何者相应呢？即摄等。其中'摄'是能摄，即本性之义。
譬如地以坚性摄持，即知为坚性之本性。世间难道没有见到其他事物的摄持吗？譬如线摄持衣服，柱子摄持梁等。那只是偶尔且依赖因缘而生起的摄持，是假立的。
若是本性的摄持，则只要实体未灭就一直存在，且不依赖其他因缘，故是胜义的摄持。如同亲近师长一样，事物以自性摄持而安住，如地以阻碍转变为他物的体性摄持坚性而安住。
'相应'是指相同运行，这是指心与心所。'相应'是指获得。因有六种：相应因、俱有因、同类因、遍行因、异熟因、能作因。
缘有四种差别：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。果有五种：士用果、等流果、异熟果、增上果、离系果。相应等这些将在下文详细解说。
'自相共相'即自相与共相，这二者的性质即是自相与共相的性质。其中诸法的自相是有别于其他一切法的体性，如火的热性。共相是一切法共同的体性，如空性等。
由此进行分别故称为分别，即般若。'分别'之词要分别配合，即配合为：对摄的分别、对相应的分别等。意思是对它们的自性如实观察分别。
'分别是心粗重相'中，心的粗重即是心粗重。这就是其性质，即心粗重的性质。是由于什么而成为心粗重，并非由于心或其他心所而粗重，因为本性不同。其中粗重是指明显运行，而非身体的大小。

།འདི་ལྟར་ཡང་ འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བློ་རྩིང་ངོ་།།བློ་ཞིབ་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་སྣང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩིང་ངོ་། །ཞིབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་སུ་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །འདུ་ཤེས་ཉིད་རླུང་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ རླུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་འཇུག་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བཏང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཡུལ་ལ་གཏོང་བར་ནུས་སོ། །ཚོགས་ ནི་འདུས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྩིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩིང་བའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྒྱུའོ། །དེ་དང་ལྡན་ན་དེ་དག་རྩིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། ། སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞིབ་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཞིབ་པ་ཉིད་དེ། སེམས་ཀྱི་ཞིབ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དེ་ལ་ཞིབ་པ་ཉིད་ནི་མི་གསལ་བ་མི་རྣོ་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི འཇུག་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་མཐུན་པའོ།།མཐུན་པ་ནི་མི་འགལ་བ་སྟེ། གགས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་དཔྱོད་དོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པས་བག་མེད་པ་སྟེ།གང་དང་ལྡན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་མི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་ཕན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་ཞིང་ཡལ་བར་འདོར་བ་ནི་བག་མེད་པ་སྟེ། རང་ལ་ ཕན་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པ་ནི་དེ་ལ་མི་གཞོལ་བ་སྟེ་ཡལ་བར་འདོར་བའོ། །གང་ཡོད་ན་དེ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བག་མེད་པའོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འདི་ཡོད་ན་བག་མེད་པར་མི་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པ་ སྟེ།དགེ་བའི་ནོར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་གང་གིས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བག་ཡོད་པའོ། །བག་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱོ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལ་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་དང་།རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་འབྱེད་པའོ། །དེ་བས་ན་གང་སྐྱོ་བ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐུན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་བྱུང་ན་མི་ཆགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་བྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།གང་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་འབྲེལ་པས་སོ། །ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མགུ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་ སེམས་ལ་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བར་གཉེན་པོ་ཚོལ་བ་ཅན་ནོ།།དེ་རྙེད་ནས་དེ་ལ་ཡིད་ཚིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོར་བའོ། །འབྱུང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་ གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།འདོར་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ལམ་མོ། །གཉེན་པོ་ཚོལ་བ་ཅན་གྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་ཚོལ་བ་ཅན་ནོ། །གཉེན་པོ་ཚོལ་བ་ཅན་དེས་དེ་རྙེད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་རྙེད་པ་ནི་ཐོབ་པ་སྟེ། ལམ་དེ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，在世间上，对于无形之物称为粗心，称为细心等名相。在论典中也说识是粗的，是细的。
其二为遍计，即是二者中的遍计。想即是风，故为想风；由想风推动而趣入者，即是由想风推动而趣入，意为由想所发。由遍计想的境相而能发动分别心趣入境。
蕴即是聚集，五识的蕴即是五识蕴，它们既是粗的又是五识蕴，故为粗五识蕴，是它们的因。与之相应则称为它们是粗的。
心细性的相，细的体性即是细性，心的细性即是心细性。其相即是心细性的相。其中细性即是不明显不锐利。
与意识趣入相顺即是与意识趣入相顺。顺即是不相违，意为不障碍。此能观察所观察境。
放逸即是不修善法，即是不具正知故为放逸，由具此而令善法修习穷尽。其义即是不趣入之义。其中于自利不精进而舍弃即是放逸。
自利即是修习善法。于此不精进即是不趣入而舍弃。若有此则生彼即是放逸。
不放逸即是修习善法，其中有此则不放逸故为不放逸，为守护善财而趣入者即是不放逸。为对治放逸而说此，意为对治。
厌离即是通达轮回过患等，轮回过患即是贪等及老死忧等，观察彼等即是分别。因此若厌离则顺于离贪，意为成为离贪之因。因说若厌离则不贪著故。
为解脱故说若生起何等心所法等。与何相应即是与何相连。厌离作意即是具厌离的作意。
欢喜即是悦意和极喜，从善心所障碍中生起寻求对治。获得彼已于彼心满意足即是极喜。其中欲界因成为一切苦的处所故为障碍，从彼生起即是舍离。
生起对治即是能障碍分，意为舍离之因。彼即是道。具有寻求对治性质者即是寻求对治者。寻求对治者获得彼即是获得，意为获得彼道。

།དེ་ལ་ལམ་དེ་ རྙེད་ནས་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ་དེ་དང་ལྡན་པས་ཡིད་བདེ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་མགུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ནི་མགུ་བ་དང་རངས་པའོ།།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལས་དང་མཐུན་པ་ནི་ལས་སུ་རུང་བའོ། །ལས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ ཉིད་དེ།སེམས་འོས་སུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གསེར་དུལ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གསེར་དུལ་མ་ནི་ཅི་དང་ཅིར་བརྡུང་བ་དེ་དང་དེར་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་དབང་གིས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་དུ་སེམས་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེར་ དགོས་པ་སྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ལས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་བཟང་པོ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པར་ བྱེད་པ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ།དེ་དང་མི་མཐུན་པའོ། །གང་གི་དབང་གིས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་མི་བྱེད་མི་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་འབྱུང་བར་གཉེན་པོ་ཚོལ་ བ་ཅན་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་སེམས་བཟང་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རིགས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་མཐུན་པའོ། །རིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་གཞོལ་བ་ནི་དེར་གཞོལ་བ་སྟེ། དེར་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་པ་ལས་བྱུང་བས་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །བདག་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བདག་གི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒོམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བདག གི་ཆོས་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཆོས་ལས་བྱུང་བ་སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ནི་རིགས་ཀྱི་བུར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ།སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དེ་ནི་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །དེའི་བྱེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ དབང་གིས་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་གུས་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ནི་རང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་དང་མཁན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཁྲེལ་ཡོད་ པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།།ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་གོམས་པར་གང་བྱེད་པ་ནི། ཡོན་ཏན་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའོ། །གཏི་མུག་ནི་མི་ཤེས་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། རྨོངས་པར་གྱུར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག་པས་ཁྲེལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དགྲར་གྱུར་པས་ཆོས་ངན་པ་ལ་སྨོད་དེ། ཆོས་ངན་པ་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ལ་སྨོད་པ་ནི་བཤུང་བའོ།

对于此，在获得彼道后所生起的完全心满意足，即是最胜欢喜，具有此者不可能离开心乐、无碍等，此即称为最胜欢喜作意。
其中，极喜即是所谓的欢悦，极喜即是心乐，与此俱生即是欢悦和欣喜。此又是异名之说。
轻安即是心堪能性，所谓堪能即是适业，堪能之事即是堪能性。心之堪能性即是心堪能性，意为心成为适宜，如调柔之金。譬如调柔之金，无论锤打成何种形状都堪能适业。
如是由轻安力，无论将心用于何种善趣解脱等，皆能成办所需，故称堪能。
不害即是与损害他人之欢喜相违的善心性。所谓损害他人即是加害他人。对损害他人之事生起欢喜即是对损害他人的欢喜，与此相违。由此力故不伤害他人，意为不损害不违逆。从此生起寻求对治，即称为与此相违之善心性。
趣向正理即是随顺正理。正理即是圣道。趣向于彼即是趣向于此，意为向此方向。此由自我所致和法所致而生，故为由自我和法所致而生。
其中，所谓自我即是执持自相续。自我之法即是自我之功德，如戒等。彼等所致即是自我之法所致，所致即是能力之意。从此生起即是从自我和法所致而生，如经中所说：'由自我所致而断不善修善'故。
或者，自我之法即是善男子等。如何说从自我之法生起？因为自我成为善男子，不趣向以圣法成办此事非是自我之分。
贪即是耽著。从贪因生起即是同类因，即是贪之同类因。彼贪之同类因即称为无惭，与此相违即是与彼生起相违故。
心之自在即是于心得自在。为显示其作用之自性故说：由此力故于功德及具功德者住于恭敬。功德即是与自因相关之戒等。具功德者即是亲教师和和尚等。
有惭即是以修习功德为先，所谓修习即是以修习而修习。具功德者所修习者即是以修习功德为先。
愚痴即是无明。其同类因即是无耻，因为愚痴则趣入杀生等行为而成无耻。由成为其敌故诃责恶法，恶法即是杀生等，对彼等诃责即是呵斥。

།གང་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་སྐྱེས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ སྡིག་པ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་མི་རིགས་པ་ཡང་མི་སེལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རིགས་པ་སེལ་བ་དང་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་རིགས་པ་སེལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བྱེད་པའོ། །རིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ།།བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ཡོད་པས་སེམས་དེ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚད་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ ལ་བྱམས་པ་ནི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པའོ། །དགའ་བ་ནི་དགའ་བར་གྱུར་ཅིག་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པའོ། །ཚོར་བའི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །འདི་ནི་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཏེ།དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡོད་པས་མི་རིགས་པ་ཡང་མི་སེལ་རིགས་པ་ལ་ཡང་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལས་སྟོན་ཏོ། །སྲང་འཛིན་པའི་རིགས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྲང་འཛིན་ པས་སྲང་འཛིན་པའི་སྐྱེས་བུ་སྟེ།སྲང་དྲང་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྫས་སྣོན་པ་དང་འབྲི་བ་མི་བྱེད་ཀྱི། བཏང་སྙོམས་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་བ་ལང་རྫིས་བ་ལངས་ནར་མི་བདེ་བ་ལས་བླན་ཏེ་ས་ནར་བདེ་བར་རྒྱུ་ཞིང་དོང་བ་ལ་ཡལ་བར་ འཇོག་པ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྡིག་པ་ལས་སེམས་བླན་ནས་རིགས་པ་ལ་རྒྱུ་བ་ན་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་སྟེ། མཐུན་པ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ལ་ནི་དེ་ འཛིན་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་འཛིན་པ་ནི་དགེ་བའོ།།དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་ལུས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་མི་མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་གཞན་རྣམས་ཏེ་དད་པ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་རྩ་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའོ།།བདེ་བའི་དོན་ནི་དགེ་བའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་བར་འོངས་པ་ལ་བདེ་བར་འོངས་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་བ་དེ་ཡང་སྲིད་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཐར་པའི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། ། སྲིད་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའོ། །ཐར་པའི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཕངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཕངས་པ་དེའི་རྟགས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་མཆི་མ་འབྱུང་བ་དང་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན བྱང་བ་ལ་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་བཟང་པོ་ནི་མཛེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཟོད་པས་མཛེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་འོག་ནས་ འབྱུང་བ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ལས་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་གཏི་མུག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་རིག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏི་མུག་གོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ མཐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།དེ་ན་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་འོག་ནས་འཆད་པའོ།

所谓'如何存在'是指当某法生起时有过失，即对罪业生起畏惧之见。
关于'舍心不能遣除不如理'等，为了遣除不如理和趣入如理，遣除不如理是精进的作用。趣入如理也是精进的作用。对此保持舍心即是舍。由于有此舍法，故说此心具有舍。
舍有三种：无量舍，即慈、悲、喜、舍。其中慈的特征是成办安乐，悲是苦的行相，喜是愿其欢喜，舍是众生的行相。
受舍是非苦非乐的感受。此是行舍，即显示其为行舍性。由于有此，既不遣除不如理也不趣入如理，此说明舍的作用。
以持秤的比喻说明安住于平等性，持秤者即持秤之人，当秤保持平直时，既不增加也不减少，只是保持舍心，这就是所谓的保持舍心的意思。
譬如牧牛人将牛从不适宜的地方牵到适宜的地方后任其自由行走，舍心也是如此，以精进从罪业中拔出心后，使其趣入如理时保持舍心，意思是安住于相应。
关于'三善根'，kuśa意为智慧，la是执持，执持智慧即是善。其中无贪是对资具、身体和生命无执著。
如无明、怨敌等事物，仅仅没有贪著并非无贪。其他诸善即信等，因为是生起的因缘事物故称为根。
安乐的含义是善的意思，如同了知善来为安来一样。此安乐也显示为能成办悦意的有和解脱的苗芽。
悦意的有是指生为天人。所谓解脱的苗芽是指随顺解脱分的意乐。应当说明此意乐的标志，即听闻正法后流泪及毛竖。或者说清净即是善。
关于'成就'，妙色即庄严，如说'以忍成庄严'。其中欲界所摄的五种有是见苦、集、灭、道和修所断。欲界所摄是与欲界相应。
五种嗔是见苦等和修所断的嗔恚。下文所说的三十六种欲界烦恼相应的无明中，除去萨迦耶见和边执见的痴之外，其余三十四种无明即是痴。
色界和无色界所摄的十种爱是以见苦等的差别而分。彼处所生即彼处所有，意思是色界和无色界所摄。这些将在下文解释。

།དེར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ མཐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བཅུའོ།།འདིར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ན་ཡོད་པ་སྟེ། འདོད་པར་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ། རྩ་བ་ནི་བརྟན་པ་དང་ཐུར་དུ་ཟུག་པ་ཡིན་ན་རྩ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ ཀྱི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ནས།བསམ་གཏན་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་པ་གསུམ་ནི། སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྲེད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་སྟེ། སྲེད་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་དང་དེ་དག་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཡུལ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་འབྱར་ཀུན་དུ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། གནས་དང་ དམིགས་པས་སོ།།རྒྱ་སྐྱེགས་ཞུ་བ་འབྱར་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐྱེགས་ཞུ་བ་ལྟར་འབྱར་ཞིང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཏེ། དེ་དག་དང་བྲལ་བར་འདོད་ པ་དང་ལྡན་པ་སེམས་མི་ཆོག་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའོ།།དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །འདིས་གནོད་པར་བྱེད་པའམ། །འདི་ཡོད་པས་ན་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ཚ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཚ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ས་བོན་ཡང་ཡིན་ པས་ཚ་བའི་ས་བོན་ཏེ།གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དང་འདྲའོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་དམིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔོན་ལ་བཏང་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །སྐྱེས་བུ་རེངས་ པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རླུང་ལ་སོགས་པས་རེངས་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེས་བུས་སྒུ་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་བླ་མ་རྣམས་ལ་མི་འདུད་པའོ།།དེ་ཡང་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་གྲངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྗེས་ལས་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་སྟེ།བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སེམས་ཁེངས་པའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཡུལ་གཅིག་སྟེ། གཉི་གའི་ཡུལ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་བསྡུ་བའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་གོང་མའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་འཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པའོ། །རིགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འདིར་བཟོ་དང་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། །ཁྱད་ པར་ཆེས་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆུང་བར་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།

所谓'属于'是指属于色界和无色界，由见苦等差别而有十种慢。'此处生起'是指在此处存在，意思是属于欲界。对此，有些人说：由于我慢的特征是向上升起，而根本是稳固且向下扎根的，因为与根本法相违背，所以我慢是无记根本。为了证明我慢也是无记根本，说到'因为有三种禅修者'。即三种禅修者是：贪欲增盛的禅修者、见增盛的禅修者和我慢增盛的禅修者。
贪欲增盛的禅修者是指以贪欲为主修禅定的性格者，即安住于贪欲的意思。见增盛和我慢增盛的禅修者也应当如是理解。
'结有九种'是指由于这些结使众生在诸界、诸趣、诸生处中相系缚，故称为结。或者说，由于有这些结时，与种种苦相系缚，故称为结。因为它们是一切苦的所依处。
'贪结'是指由此对境生起贪著，即完全执著、贪恋的意思。是三界的贪欲，由所依和所缘而定。'如胶水粘著'是指如同胶水粘著般系缚的意思。
'对众生怀恶意'是指对众生持不善想，具有欲与彼等分离之心，心不满足即是嗔恨。这只存在于欲界，有五种。由此造作损害，或因有此而称为怀恶意。'如热种子'是指既是热又是种子，故称热种子，因为是损害的本性，故与此相似。
'缘于自他'是指由于愚痴而安住于有无，首先观待自他差别而心生傲慢即是我慢。'如僵硬之人'是指譬如被风等致使僵硬的人无法弯曲一样，由我慢力故不向上师顶礼。
若问此分几种？为说明其数量而说'有七种'。'从我见而生'是指以萨迦耶见为先，即认为有我而后对可爱等境生起心的傲慢。我慢与萨迦耶见所缘相同，意思是二者的所缘都是我。
'预流果等'中的'等'字所包含的是一来果、不还果、阿罗汉果、禅定、无量、无色定、圣道和涅槃。预流果等即是上述的差别，获得即是证得。'种姓等'中，种姓是指在家和出家。'等'字在此包含工巧、戒律等。'较胜者稍逊'中的种姓等也是如此解释。

།བྱེ་བྲག་ཆེར་ཞུགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆུང་བར་ལྟའི་ཇི་ལྟར་ཆུང་བ་དེ་ལྟར་བདག་ལ་མི་ལྟ་སྟེ་དེ་བས་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆུང་བར་ལྟའོ། །ཆུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་ཁེངས་པའི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་འདོད་པ་མཆོག་རྣམས་པས་རྣམ་པར་ཆུང་ཡང་ཆེས་མང་དུ་རློམ་སེམས་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་དགྲར་གྱུར་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་ པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ།ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་སུ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དེས་ཁེངས་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བདག་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡོན་ཏན་འདྲ་བའི་བག་གིས་ཁེངས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཡོན་ཏན་མེད་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེས་ཁེངས་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ གསུམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱི།ཁམས་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཡིན་ན། ཡུལ་དེ་མི་ཤེས་པ་ནི་འདིར་གཟུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །མི་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་མ་ཕྱོགས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་གགས་བྱེད་པའི་ཆོས་སོ། །ལོང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ལོང་བ་ལ་ས་ནར་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པ་མཐོང་བའི་མཐུ་མེད་པ་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དགག་པའི་གཉེན་པོ་ལ་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པ་མེད་པ་ལ་མ་རིག་ཅེས་བྱ་ན་ནི་རྫས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨད་པའི་རིག་པ་ལ་མ་རིག་ཅེས་བྱ་ན་ནི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ལྟ་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རིག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། རིག་པ་ལ་ཕྱིར་འཇིལ་བ་སྟེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་དགོས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་ དགག་པ་འདི་ནི་མི་མཐུན་པ་ལ་སྙེགས་སོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སེལ་ཏོ། །བདག་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ།།བདག་གི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གཞན་གྱི་ཡོ་བྱད་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་སུ་ཟིན་ ཀྱང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ།།ཡུལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནི་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ཏེ། འཇིག་པ་ནི་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཚོགས་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཡང་ན་ཡོད་པ་སྟེ་དུ་མ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་ལ་དེ་ནི་མེད་པས་དེའི་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་ཏེ་དེའི་དོན་དུ་ཡོད་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡུལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བདག་ཡོད་པར་གྲུབ་པོ་སྙམ་པ་དེ་བསལ་བའི་ ཕྱིར་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་སོ་སོ་ལ་བདག་རེ་རེ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་ཡོད་པར་རྟོགས་པས་དེ་ནི་ཚོགས་མ་ཡིན་ནོ།

虽然深入细节，但是由于一点点细微差别而视为渺小，但是不像那样渺小来看待我，而是比那更加渺小来看待。
如果问这里所说的'渺小'怎么会是傲慢的根源？虽然众生的蕴体比所欲求的最高境界要小，但是却产生了极大的我慢心，这就是'稍许我慢'。
关于'虽具足非功德'，与功德相对的是身语意的恶行，这就是非功德。具有这些的人就是具足非功德者，即使如此也认为自己具有功德而生起我慢心。以这种恶行而生起傲慢就是邪慢。
明明自己没有功德却认为有功德而生起傲慢心是增上慢。如果问增上慢和邪慢有什么区别？由于类似功德的习气而生起傲慢是增上慢；完全没有功德却妄想有功德而生起傲慢是邪慢。
'三界无明'是指安住于三界，而不是缘于三界。否则，无漏的灭谛和道谛等不属于三界，那么不知道这些境界就不会被包含在这里，这将成为过失。
'不了知的特征'是指不了知事物自性的特征，即是障碍通达真实义、理解真实性的法。
关于'如盲'，'如'字表示相似，就像盲人没有看见远近好坏等的能力一样，无明也是如此。
关于'安立于对治否定'等，如果说无知就是没有知，那就成为无实体了。如果说劣慧为无明，那就成为见的本性，因此就不会与见相应。如果说是非知，那么眼等也会成为过失。因此说是不相顺，即是违背于知，如同非法、非义、非友、非利等。所以这个否定是针对不相顺的。
关于'五取蕴'，取即是烦恼，从烦恼所生的蕴即是取蕴，这些就是色等。这是为了排除无漏蕴。
'无我'是指非我的自性。'无我所'是指非我所拥有的资具。
'身见'是指对坏聚的见解，即是以五取蕴为境的意思。虽然执著有我，但因为我不存在，所以不说是我见。为了显示不是无境而说是身见。
它既是坏又是聚，所以叫坏聚。坏是指变化的本性，聚是指和合的意思。或者说是有，意思是有多个。
它执著有我，但我是不存在的，可能会认为它就没有所缘了，为了这个意义而说'有'。为了遣除认为如果有境就证明有我的想法，所以说'聚'。
说我论者认为每个身体都有各自的我，或者认为一切身体中有一个我，这就不是聚了。

།ཆད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམ་པར་ འཇིག་པས་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་པ་རྣམས་སོ། །ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་ཕན་ཆད་བདག་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཆད་པའི་མཐའོ།།རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་སྟེ། བདག་དེ་འཆི་བ་མེད་ཀྱི་དེའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྦྲུལ་གྱི་པགས་པ་དང་འདྲ་བས་དེས་ཡོངས་སུ་འདོར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་མཐར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལ་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་རྣམ་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་གང་ ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།འདི་ནི་ཐར་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འདི་ནི། ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཐའ་གཉིས་ ནི་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་མཐའོ།།ལས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ ལམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་དག་པ་ཆུད་གཟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཡོད་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡོད་ཡང་དག་པར་ཆུད་གཟོན་པའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི་འདི་ནི་ཡོད་པ་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།གཞན་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ་ཤིན་ཏུ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་གདོལ་པ་སྡིག་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་དེ་ དག་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དངོས་པོ་ངན་པ་སྟེ། སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་སོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཞིག་མི་མངོན་པར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་བསྡུ་བར་བལྟའོ། །དེ་བས་ན་ལྟ་བ་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་མཆོག་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་རྣམས་ཇི་ལྟར་མཆོག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློའི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྒྱུའོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ལམ་མོ། །དེས་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་ པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ།ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་། གཙོ་བོ་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བའོ། །ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་མཐོ་བའི་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའོ། །དེ་ལ་མེ་དང་ཆུའི་ནང་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ལམ་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག ལ་ཡང་ལམ་དུ་མཐོང་བས་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟའོ།

'不断'是指在未获得一切蕴完全涅槃之前，相续流不会因为刹那坏灭而断绝。'非常'是指非恒常，因为在每一刹那都会坏灭。'于彼等'是指那些认为五取蕴为我的人们。'断'是指执著认为死后我不会再生起，这是断见边。'常'是指恒常，认为我是不死的，而诸蕴如同蛇蜕一样被舍弃，如此执著即是边见。对于如此情况，断常二见的分别智慧即是智慧的差别。
这是因为与解脱相应而无记，如世尊所说：'愿不生起，将不生起'这样的想法，在外道见中是最殊胜的。'二边'即是断常二边。'无业'是诽谤集谛。'无业果'是诽谤苦谛。'无解脱'是诽谤灭谛。'无获得解脱之道'是诽谤道谛。
'诽谤实有事物'是指虽然胜义中存在四谛这些实有法，却对此加以诽谤，即是诽谤实有。这五种见解虽然都是邪见，但此见是对实有事物的诽谤，其他则是增益。因此称此为邪见，因为极其颠倒，如同旃陀罗恶人。
其中，萨迦耶见等诸见在胜义中并非殊胜，因为有漏的缘故。有漏即是劣法，因为应当断除。五取蕴是见处。'见取'中略去了'等'字，应当包括见等执取。因此说'非殊胜见及非殊胜五取蕴执为殊胜'。为何这些非殊胜？因为是圣者应当断除的。为何应当断除？因为具有三苦。
智慧的差别即是见取。'思'即是寻求。戒是因。禁行是道。因此，将非因视为因，将非道视为道即是戒禁取见。例如，将非因的自在天、神我、胜性、时间等视为轮回之因，即是非因计因。道有二种：增上生道和决定胜道。其中，入火入水等非是生天之道却视为道，这仅是戒禁而已。将非解脱因的自性、神我差别的认知等视为道，即是非道计道。

།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་བྲམ་ཟེ་ཆོ་ག་ཅན་གཙང་སྦྲ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་ཆོ་ག་ཅན་གཙང་སྦྲ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པས་གཙང་སྦྲ་བྱེད་པ་དག་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དག་པར་སེམས་པ་ ལྟར་ཆོས་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟ་བ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གཟུང་བ་ནི་ལྟ་བ་ གསུམ་མོ།།འཛིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་དག་པར་འཛིན་པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་སྤངས་ན་ངེས་པར་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཤེས་རབ་མེད་པར་ནི་ཐར་པ་མེད་དེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་ སེམས་ནི་གློག་ལྟ་བུའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇིག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ནི་བློ་གྲོས་རྣམ་པ་གཉིས་ འབྱུང་བས་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ།།བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བདེན་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྡོང་དུམ་ལ་མི་ལ་སོགས་པར་སོམ་ཉི་ཟ་བས་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ནད་གསོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་དེ། གསོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ།།ལམ་ཁ་བྲག་དང་རྩཝ་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལམ་ཁ་བྲག་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་ལམ་འདིར་འགྲོའམ། འོན་ཏེ་ལམ་འདིར་འགྲོ་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྩཝ་མི་རྒྱང་རིང་བ་དང་མུན་པའི་ནང་ན་མཐོང་བ་ལ་གཞག་སྟེ། འདི་ནི་ཐེ་ ཚོམ་མོ།།ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲོ་བ་ལས་ཆོས་གཞན་དུ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་ལ་མི་གཏོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་རིགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འཛིན་པས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་ལ།སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་སེར་སྣའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་ནི་འཆིང་བའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འདྲེ་བར་བྱེད་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །མིག་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་མི་སྦྱོར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །དཀར་པོ་ཡང་ནག་པོ་ལ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གང་དེ་ན་འབྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ དེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འདི་དག་གིས་སྲིད་པའི་བཙོན་རར་བཅིངས་པས་འཆིང་བ་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་གེགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འཆིང་བ་ གསུམ་བསྟན་པས་ནི་དགའ་བ་དང་དམའ་བའི་རྣམ་པ་དང་།གཉི་ག་ལས་བཟློག་པར་ཞུགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགའ་བའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དམའ་བའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།ཞེ་སྡང་གིས་སྟོན་ཏོ། །གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཏི་མུག་གིས་སྟོན་ཏོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པས་འདོད་ཆགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་ པར་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བའོ།།དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྤོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ།

所谓'如同执持戒律和苦行为最胜的婆罗门修行者希求清净'，就像婆罗门修行者希求清净等人以非真实的自性认为清净一样，应当知道此法也与之相似。以所取和能取的差别，将三种见解归为一类，称为见的遍行结。其他两种执著最胜，称为执最胜的遍行结。其中所取是三种见解。能取是两种执最胜，一个是执最胜，另一个是执清净。断除这三种果报时必定能够证悟，若无智慧则无解脱。这在经中也说：'诸比丘，如是心如闪电，三昧如金刚，智慧能摧毁诸烦恼。'
'苦、集、灭、道'所说的诸谛，此'所说'之声与每一个相连。疑惑是由于生起两种分别而有疑惑。'于诸谛'是说此唯在真谛的境上，而非其他境上。因此，如对树桩疑惑是否为人等称为疑。治疗烦恼病即是智慧，所谓'治疗'，其相违品即是疑。
'如同岔路口和远处草'是说，譬如人到达岔路口时，心想是走这条路还是那条路而生疑惑，对于疑也应当如是了知。远处的草在黑暗中所见而安立，这就是疑。'内心愤怒'是说与愤怒不同的其他法。'想着不给予他人'是依据词源学的道理。
'心的执著'是说以执著而执著，由对法、财物和智者的贪著为先导，希望不离开法等，与布施相违的爱著随顺法即是悭吝。'遍行结的含义是系缚的含义'是说诸遍行结能普遍系缚。'眼不遍行于诸色'是说系缚的同义语。
关于'欲贪'，欲是强烈的希求，贪是强烈的执著，以强烈希求为先导的强烈执著即是欲贪。虽然白法不在黑法中，但凡是有贪著等的地方，那就称为遍行结。世尊也为了调伏的缘故在经中说了三种系缚。其中这些因为系缚于轮回的牢狱而称为诸系缚，即是障碍离贪相续的意思。
其中宣说三种系缚是为了显示喜乐和卑下的行相，以及与二者相反的趣入的一切烦恼。其中以喜乐行相趣入的是我慢等，以贪欲显示。以卑下行相趣入的是疑等，以嗔恚显示。与二者相反的是昏沉等，以愚痴显示。'于诸欲'是说对色等的贪著而有贪著。'见苦'是说以苦的境或以苦的行相而见故称为见苦。这些是苦的法智和随觉智的忍，由这二者断除即是见苦所断。

།སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུད་ལས་སེལ་བ་སྟེ། རྙེད་པའི་རྒྱུན་གཅོད་པ་དང་། དེ་ལ་བྲལ་ བའི་རྙེད་པ་བསྐྱེད་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བསྒོམ་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་ངེས་ཤིང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདོད་ཆགས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ། ། ནང་དུ་བལྟས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་བལྟས་པར་གྱུར་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡུལ་ཡིན་པས་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་བདེན་པ་གཞན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པ་དོར་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གཉིས་ནས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྲིད་པའི་ འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པས་སོ། །ཁམས་དང་རྣམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ ནི་ཆགས་པར་ཚུལ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཕྲ་བའི་དོན་ཡིན་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཡོད་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་བྱེ་བྲག་དང་བྱེ་བྲག་གི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་འབྲས་བུས་ཆེ་བར་མངོན་པར་ ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་མི་ཞིག་ཆགས་པར་གྱུར་ན་མིག་རྒོད་པ་དང་། སྐད་ཀྱི་གདངས་ཤྭ་ཤྭ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མི་ཞིག་ཁྲོས་པར་གྱུར་ན། མིག་ཚུགས་མེད་པ་དང་། སྒྲ་གྲག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཀྱང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་བདག་གིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཅིག་ལོན་གྱི་བར་དུ་སྔོན་འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་བར་མ་དྲན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་ལ་སྦྱོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་སྦྱར་བས་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅར་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་བཅོས་མ་ ཅན་ལ་ཚར་གཅད་པ་ཞེ་སྡང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅར་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེས་ན་ཕྲ་བའི་དོན་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་སྙེགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་གཞན་རྣམ་པར་བཟློག་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ གྱི་རྗེས་སུ་སྙེགས་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་ལུས་རྣམ་པར་སྒྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བའོ། །དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པར་གསུངས་སོ། །ཆུ་ན་རྒྱུ་བས་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་གྲིབ་མ་ལ་སྙེགས་པ་ ལྟ་བུའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་སྟོན་ཏོ།།མཁའ་ལ་རྒྱུ་བས་ན་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་སྟེ་འདབ་ཆགས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཟས་ལ་ཆགས་པས་ཆུ་ན་རྒྱུ་ཞིང་གྲིབ་མ་ལ་སྙེགས་ཏེ། །འདི་ལྷུང་མ་ཐག་ཏུ་བཟའོ་སྙམ་ནས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟར་བག་ལ་ཉལ་བ་འདི་རྣམས་ ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ན་རྙེད་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སྙེགས་པ་སྟེ་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏིལ་རྣམས་ལ་ཏིལ་མར་ལྟ་བུར་གནས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དམིགས་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ལ།བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའོ། །ལྡན་པ་ནི་སེམས་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའོ། །འདོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓断除，是指从相续中去除，即切断获得之相续，并在其中产生离系的获得。
如同见苦所断，乃至见道所断亦复如是。
修习是指缘取不定且观待殊胜果而修习心识，由此所断的贪欲是修所断。
所谓内向，欲界贪欲多数趣向外境故为外向。色界和无色界的等至为境故称为内向。
身见和边执见二者未说见苦所断，是因为不是由见其他谛所断的缘故。
所谓为遮止解脱想，是为了舍弃解脱想，从二界所生的贪欲称为有贪。
所谓以行相差别，是由见苦等所断的行相。所谓界和行相，是由色界和无色界差别的缘故。所谓非由方式，是因为贪欲的贪着方式相同的缘故。
若问随眠的含义是什么？若是细微的含义，则受等也应成为解脱。对此无过失，因为有存在和迷乱，是差别和差别所依的事物。
彼等也由果显现为大，譬如有人生贪时，眼睛放荡，声音嘶哑，有人生嗔时，目光不定，发出声响等。
如圣阿难亦云：'具寿们，我出家后二十余年间，不忆曾生起欲想。'
如是，贪欲心行的有情也有与嗔相应者。如是，以一例类推，应当应用于六烦恼。对伪装的贪欲进行呵责是嗔恚者亦复如是。
以此方式应当应用于六烦恼。因此说是细微义。
或者，随逐身心相续，即身相续生起是遮止其他根。心相续随逐，即如是贪欲偏重。嗔恚则转变身体。心相续即如是嗔恚偏重。此即世尊所说烦恼障。
如水中行者追逐空中影像般，故说随眠，此以喻显示其义。空中行者即飞鸟。如彼等贪著食物而行于水中追逐影像，想着'此落即食'而恒常追随。
此等随眠亦复如是，于无始轮回中不断获得相续而追逐，即不舍离之义。遍及有情相续，如芝麻中的油般安住，故为随眠。
所谓以所缘和相应二者，其中随眠的所缘是女人等境。相应是与何心俱生。
所谓欲界见苦所断十种，其中身见和边执见是见苦所断性，因为于苦本身颠倒执著为我的缘故。

།སྡུག་བསྔལ་ལ་གཞན་དག་གིས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བར་བཤད་པ་སྙམ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན། འདིར་སྨྲས་པ། གང་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་ པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་དེས་བྱས་པར་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཞན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ནོ།།ལམ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་བསྟན་པ་དག་ལས་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟོན་ན་བཞིར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཁམས་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་འོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་རྒྱུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །མ་ འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབའ་ཞིག་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས་འགྲོ་ཞིང་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དམིགས་ པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ལྡན་པས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ལྡན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པས་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་པ་དག་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྡོ་བསྲེགས་པ་ལ་རྐང་མཐིལ་བཞག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དག་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་ཁ་ཟས་ངན་པས་སྤོས་ནས་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་ལ་ཡང་མི་འདོད་ པ་དེ་བཞིན་བྱིས་པ་མ་རིག་པས་སྤོས་པ་ཡང་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མི་འདོད་དེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྙེད་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་དང་ཡུལ་དང་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུའི་སྟོབས་ནི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ནི་ཡུལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལྡན་པ་དེ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ།

其他人执著苦为我，正是由于对它执著为断和常的行相。持戒和禁行执取为最胜，是由见苦所断和见道所断。
如果认为持戒和禁行执取为最胜是说非因执为因，为何不是见集所断？对此回答：若执著为因，是从执常和我的见解而生，如执著自性和神我等。对自性等执著为常和我，是见苦所断。因此，由此所生的执著为因也由此断除。所以不是由见其他谛所断。由于错误理解道，故是见道所断。
'修所断有四'是说，从所说的见苦所断十种中，除去诸见和疑惑则成四种。'八十八是见所断'意为由见道所断的意思。'十是修所断'意为由修道所断。'界界'意为各自的。'见苦和见因所断'意为见苦和见集所断。
其中见苦所断是五见和疑。见集所断是二见和疑。与彼等相应的无明，以及不相杂的，是见苦和见集所断。'不相杂'意为单独的，即不与其他烦恼相应的意思。'遍行'意为缘于见苦、见集、见灭、见道和修所断五种事而行起的遍行。
'如是'意为界界的意思。关于'缘有漏者'，漏即是诸烦恼。与其生起相顺的事是有漏。缘于彼的是贪等。'所缘和相应二者'中，所缘是色等境。与受等同时生起的，由相应而增长。'彼等是相应'意为非由所缘。为何如此？因为是贪等的对治故。
烦恼不住于无漏法，如同不能在烧热的石头上放脚掌。'彼等从苦至道皆不欲'意为譬如人因厌恶劣食而连美食也不欲，如是愚人为无明所厌，虽有四谛也不欲无常等行相，意为不执苦等行相。
'若未断随眠'意为未离其得。非理作意即是现起染污作意。关于'因缘、境界和加行力'，因缘力是由未断随眠故。境界力是境现前。加行力是非理作意。
其中应观察何受与何烦恼相应：其中欲贪与乐受和喜受二者相应。嗔恚与苦受和忧受二者相应。

།ང་རྒྱལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་དང་ས་གསུམ་པོ་ དག་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །གོང་མ་རྣམས་སུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ས་གསུམ་པོ་དག་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ནི་བདེ་ བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།།གོང་མ་རྣམས་སུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །བསོད་ནམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་ དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །ས་ལྷག་མ་རྣམས་ན་ནི་ཚོར་བའི་རྫས་གང་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་གང་རྣམས་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་དག་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས ལས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕ་རོལ་ལ་སླུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པས་གཞན་ལ་འདྲིད་པ་སྟེ་སྒྱུའོ། །གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཁེངས་ པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཁེངས་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་བསམ་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པས་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་དམ་དུ་འཛིན་པའོ།།བསྒོ་བ་ནི་བསྙད་པ་སྟེ་རིགས་པ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མང་དུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་ པོ་ནི་མི་མཛའ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྐྱེན་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་མི་འདོར་བ་ནི་མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་འདུད་པར་འཛིན་པས་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེས་དེ་དཀྲིས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་། །སེམས་གྱ་གྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མི་དྲང་བ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་སྦས་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་བརྗོད་དོ། །གྱ་གྱུ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །མི་རྟག་གང་ཡིན་འདུས་བྱས་ཆོས་ཀུན་ནོ། །དྲང་པོ་གང་ཡིན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གྱ་གྱུ་གང་ཡིན་སྡིག་ ཅན་ལྟ་བའོ།།ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་འབྱུང་བའོ།། །།ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་གསུམ་པ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྲིད་པའི་བཙོན་ར་ ན་འདུག་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པ་རྣམས་སོ།།རྨུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དགེ་བའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་རྨུགས་པར་བྱེད་པས་རྨུགས་པ་སྟེ། ཞུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡུར་བ་དང་མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལུས་དང་སེམས་ལྕི་བར་གྱུར་པ་ནི་རྨུགས་པ་སྟེ། དེས་ནོན་ན་ལུས་དང་སེམས་ ཞུམ་ཞིང་བླུན་པོའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ།

我慢在欲界、初禅和二禅三地中与忧根相应。在第三禅中与乐根相应。在上界中与舍根相应。
有身见在三地中与忧根相应。在第三禅中与乐根相应。在上界中与舍根相应。
邪见与喜根和忧根二者相应。行善者与忧根相应。行不善者与喜根相应。
边执见与喜根相应。在其余诸地中，应当了知与何种受相应。一切烦恼在断灭时都与舍相应，因为断灭时有舍受。
所谓烦恼即是随眠。虽然也是随烦恼，这是说也称为随烦恼的意思。所谓异于彼等即是异于随眠。
因为是烦恼性的杂染自性，故属行蕴所摄。随烦恼性是随顺烦恼生起而转。随烦恼不具足烦恼的特征。
欺诳他人是指因贪著利养恭敬而诱惑他人即为谄。不依赖他人这是显示与我慢的差别。
心不收敛是指心高举的意思，由于它的力量，如同心高举一样与一切善行不相应。
损恼他人是指伤害他人，无舍弃之心即是害。
有过失是指以邪见等执著'唯此为真，余皆虚妄'。
教诫即是说理，是说明道理的意思。
怨恨是多作恼害事，其中恼害是瞋恚，其事即是不喜等。
想到'此人害我'而不舍弃因缘所生的加害之心即是多作，由此执持不舍故为怨恨，似为彼所缠缚。
心诡诈是指心不正直，即是隐藏自心相续的意思。由此不如实而说。
何为诡诈？如偈颂所说：'常者是涅槃，无常是诸行，正直是圣道，诡诈是恶见。'
《阿毗达磨入门广释摄要》卷三：缠住是指由此等缠缚，众生住于轮回牢狱中故为缠住。
昏沉是指令善行昏昧故为昏沉，即是沉没的意思。由疲倦、不悦等所生身心沉重即是昏沉，为此所压制时，身心沉没如同愚钝状态而不堪任事。

།གཉིད་ནི་ལུས་དང་སེམས་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དང་སྡུད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་འཛིན་མི་ནུས་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འཛིན་མི་ནུས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་སྡུད་པ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྡུད་པའོ།།དེ་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པའོ། །སེམས་མ་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྟོབས་དང་རིགས་དང་ལང་ཚོ་དང་ཕྱུག་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྒྱགས་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་མ་ཞི་བའི་རྒྱུ་སྟེ།གང་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཞི་བ་དང་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ནི་རྒོད་པའོ། །ངན་པ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨད་པ་བྱས་པ་ནི་ངན་པ་བྱས་པ་སྟེ་བྱ་བ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ནི་དེ་ལ་དམིགས་ པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་ལ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་མ་བྱས་པས་གང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་དགེ་བའོ། །གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་ལ། དགྲ་གསད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པ་སྤྱོད་པ་མ་བྱས་པས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འགྱོད་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་འགྱོད་ པའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གནས་ཀྱིས་གནས་པ་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་འགྱོད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཡིད་འཕྲིག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞེ་སྡང་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལ།ཞེ་སྡང་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ལ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ། འདིས་བདག་ལ་འདི་བྱས་སོ། །མི་ཕན་པ་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་སེམས་འཁྲུགས་པ་དེ་ནི་ཁྲོ་བའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དགེ་བ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོ་ག་དང་འཚོ་བ་དང་ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ སྦེད་ཅིང་མཁྱུད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཆབ་པ་སྟེ།སྡིག་པ་ནང་དུ་སྦེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་ལ་གཙང་བ་ལྟར་སྟོན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྲ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་དཀའ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་འབབ་ པ་སྟེ་རབ་ཏུ་འགྲོ་བའོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བའོ། །རྒྱུན་དུ་འབབ་པ་རྒྱུན་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ན་སྐད་ཅིག་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། སྐད་ཅིག་གི་ཚད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། པདྨའི་རྩ་བའི་རྩ་བྲན་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་གཤིབས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཆད་པ་ལ་ སྐད་ཅིག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་ལ་སྐད་ཅིག་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་འདའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པའི་བློ་ཅན་དག་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་ དྲུག་ལ་སྙེགས་ཏེ།དབང་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དང་། །གཟུགས་བཟང་བ་དང་གྲགས་པ་དང་། །དཔལ་དང་ཡེ་ཤེས་ནན་ཏན་དང་། །དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་ལེགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མངའ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཆོས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བློ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བློ་ཅན་དག་གོ།

关于'睡眠是无法控制身心且收摄'这句话，无法控制身体是因为不能自然安住。无法控制心是因为使精进退失。收摄心是指收摄五识聚。这有善、烦恼和无记三种差别。其中属于烦恼的就是缠缚而住。
'心不寂静'是指由色、力、种姓、青春、富有等傲慢所生，这是心不寂静的因。若具有与心寂静不相应的法，那就是掉举。
'做了恶事的事物是追悔'中，做了可耻之事就是做了恶事，即是不善行的同义语。这里是指缘于此的心所法称为追悔，即是杀生等恶行已作，布施等善行未作而心中执著，这是善的追悔。若布施等善行已作，杀敌等恶行未作而心中执著，这就是烦恼性的追悔。
关于为何追悔以心执著的词来表述，因此说'是在因上安立果名'，果是心执著，因是追悔。在世间中也是以处表示所处，即追悔如同心执著的处所。
'不视非法为可畏'是指对恶行的生起毫无畏惧之意。
'除去嗔恚和损害'中，嗔恚是忿怒，损害是加害他人。除此之外，对有情和无情境生起恼害之心，想着'此人对我做了这个，做了不利的事'，如是思维且具有不舍之心的烦躁心态即是忿怒。
'覆藏过失'中，应当宣说的是善，因为是应当宣说的。不应宣说的是过失，即是错误进入戒律、仪轨、生计和见解。隐藏并覆盖过失的因即是覆，意思是内藏罪过而向外显示清净。
关于'心所的运行微细'，何谓微细？难以分辨差别，即无法确定自性之意。运行是相续流动，即极为流转。
'彼'指运行。相续流动的相续尚且难以分辨、无法了知，更何况说刹那。关于刹那的量度可以这样说：莲根的细支脉六十五条并列，其中第一个断灭称为一刹那。因此，力士打响指的时间内有六十五个刹那过去。
关于'不通晓世尊所说法相的智者们'，'世尊'这个词追求六种含义：'具足权力和圆满，相好庄严及名声，吉祥智慧与精进，具此六者称吉祥'，具有这些故称世尊。世尊所说的是什么呢？是法相。通晓法相的智者们就是通晓世尊所说法相的智者们。

།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བློ་ཅན་ཉིད་དོ། །སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ།།དེའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དེའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་གཡེངས་པ་ནི་གླུ་ལེན། ཁྲོས་པ་ནི་ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ། སྒྱུ་དང་ ལྡན་པ་ནི་གཞན་ལ་འདྲིད་པ་ལྟ་བུའོ།།རྣམ་པ་འདིས་ནི་རིགས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་རྫས་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ གསུང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ལེགས་པར་གཤེགས་པས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་འཆད་པའི་སློབ་དཔོན་དེ་དག་ལ་གང་དག་གིས་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པ་དེ་དག་འཁྲུལ་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་དག་སྟེ། རིགས་གཞན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་མི་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཟག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཟག་པ་ལ་སོགས་པས་མིང་ཐ་དད་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་དོ། །རྫས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཤེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དབང་ནི་རང་གཙོ་བོའོ། །དེ་གཉིས་ནི་དེར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ ཡིན་པས།མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞོག་པའོ། །ཟག་པ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་མ་ཡིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་གཟུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ གཞན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།།རྫས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་བཅོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་བག་ལ་ཉལ་བ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉི་ ག་ནི་རྫས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་འདི་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་འཁྲི་བའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དར་གྱི་སྲིན་བུས་བདག་གིས་བདག་དཀྲིས་ནས་འཆི་བར་གཏོད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་རང་གི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དཀྲིས་ནས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྫས་དྲུག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྫས་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་ བཞིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཁམས་གསུམ་པའི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་གཟུང་ངམ། འོན་ཏེ་ འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཅེ་ན།སྨྲས་པ་དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་གིས་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མི་དགེ་བའི་སྒྲ་བསྟན་པས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཅེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས། རྒོད་པ་དང་ འགྱོད་པ་གཉིས་ལ་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད།སྨྲས་པ། བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཞུམ་པར་བྱེད་དོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་ནི་སེམས་མ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།

'尼'这个词的含义是'自性'的意思。是通达法之性相的智者。心和心所的果就是它的果。它的果的差别就是特征。见到它的果的差别就是见到它的果的差别，也就是说见到它的特征的意思。比如散乱者唱歌，愤怒者说粗语，有诡诈者欺骗他人等。
以此方式所说的'异类'是指心和心所是不同的实体。'无过失'是指无错误，也就是说无疑惑的意思。'了解'是指通达。
关于'善逝教法'等，'善逝'即是如来，对于解说善逝教法的那些上师，凡是不恭敬承事他们的人都是具有迷惑智慧的人，也就是说不能通达、不了解异类的意思。
'漏有三种'是指为了显示调伏不同意乐的缘故，经中说这些烦恼以漏等不同名称，为了完全显示这一点，所以说'漏有三种'。
五十四法体是有漏，对此为何不说无色界的昏沉和掉举呢？在此回答：因为无自在的缘故。自在即是自主。这两者在彼处被其他烦恼所压制，故说无自在。
因为无明是一切漏的根本，所以单独说无明漏。'安立'是指建立。漏是从其门中流出。
关于'非彼等其他烦恼相应'，'彼'是指与见相应的无明。'其他烦恼'是指与贪等相应者。
一百零八法体即是离十五不相应无明、八十三随眠、十种缠，以及与这些相应的无明和不相应的无明这两者共为一百零八法体。
'诸系亦同此理'是指欲系、有系、见系和无明系。'或者缠缚义'是指如同蚕以自身缠缚自身而趋向死亡一样，这些有情也被自己的业和烦恼缠缚而趋向恶趣。
'戒禁取六法体'是指依界的差别。'见取十二法体'也是如此。
关于'盖有五种'，即贪欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖和疑盖。对此，有人问是摄三界的昏沉、掉举和疑，还是仅属欲界？答：经中说'比丘们，仅此五盖即圆满不善蕴。'由说不善声故，当知唯摄欲界。
为何昏沉和睡眠合为一盖，掉举和恶作说为一盖？答：因为作用相同，昏沉和睡眠二者令心沉没，掉举和恶作令心不寂静。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐེ་ཚོམ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་ པ་དང་།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་དེའི་གནས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྟེ། མི་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའོ།།དེ་དག་གང་ཞེ་ན། བཟོད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ། །དེ་ ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བས་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མེའི་སྔ་ལྟས་སོ། །དེ་དག་ཆེ་བའི་དུས་ན་ནི་རྩེ་མོའོ། །ཡང་ན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་ བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་དང་དེ་ནས་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། སའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པའི་ཁམས་དེ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་གསུམ་མོ། །གནས་གཞན་དག་བསྟན་པ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །འདོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གཙོ་བོར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་ གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ན་ཆགས་སུ་རུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡང་འཚོལ་སོགས་པའོ། ། སེམས་ཅན་གང་དག་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་གནོད་པ་བྱས་ནས་བརྒྱལ་ཏེ་འཁོད་པ་དང་དེ་དག་ལ་བསིལ་བའི་རླུང་ལངས་ཤིང་ཀྭའི་སེམས་ཅན་དག་ཡང་སོས་ཤིག་ཅེས་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་དེར་བསད་ཅིང་དེར་ཡང་འཚོ་བས་ཡང་འཚོའོ། །ཐིག་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་སྐུད་ནག་པོས བཏབ་ཏེ།ཤིང་བཞིན་དུ་གཤེགས་པས་ཐིག་ནག་གོ། །བསྡུས་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མང་དུ་བསྡུས་ནས་ཁང་པ་ལ་སོགས་པར་འཇོམས་པས་བསྡུས་འཇོམས་སོ། །ངུ་འབོད་ནི་སེམས་ཅན་དག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་རུངས་པས་གཙེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་ནས་ཀུ་ཅོ་འདོན་ པས་ངུ་འབོད་དོ།།ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ནི་གང་ན་དེ་འདྲ་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའོ། །ཚ་བ་ནི་མེ་ལྕེ་མང་པོས་བསྐོར་ཏེ་ལུས་ཀུན་དུ་གདུངས་པའི་ཕྱིར་ཚ་བའོ། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་ནི་ལུས་ཆེན་པོར་མངོན་པར་གྲུབ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ལུས་དང་སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བས་ རབ་ཏུ་ཚ་བའོ།།རབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡུན་རིང་བ་དང་མི་བཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདེ་བ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི་བསིལ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པས་རེག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡོད་དོ། །གང་ན་དེའི་སྐབས་ཀྱང་མེད་པ་དེ་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་མནར་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་བར་སྐབས་མེད་པས་མནར་མེད་པ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་ཅིང་སྐབས་མེད་པར་དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་མེ་ལྕེ་བྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་ཤི་བར མི་འགྱུར་རོ།།བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་མེ་ཡང་རྟག་པར་ཡོད་དོ། །དེའི་ངོས་རེ་རེ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ཉི་ཁྲི་ཉི་ཁྲི་ཡོད་དོ། །འདིའི་འོག་ན་ཡོད་དེ་འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་འོག་ཏུ་དཔག་ཚད་ཉི་ཁྲི་ན་དེའི་སྟེང་གི་ངོས་ལ་ཐུག་གོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་འོག་ཡངས་ཏེ་འབྲུའི་ཕུང་པོ་ལྟར་གནས་ སོ།།དེ་བས་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་བགས་ཀྱིས་གཞོལ་ལོ། །དུད་འགྲོ་ནི་དུད་དེ་འགྲོ་བ་སྟེ། འདོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།

欲界有四种疑惑，即：苦、集、灭、道所见应断。所谓圣道与住处，是指八支圣道及其住处禅定等。所谓离贪，是指断除烦恼，即通过不了知等行相证悟四谛。
彼等是什么？即诸忍。所谓修习，是指诸圣道修习。彼等是什么？即诸善法：暖位、顶位、诸忍、世间第一法。
其中暖位善根缘四谛为境，有六种行相。因与暖相似故称为暖，是圣道之火的前兆。当彼等增长时即为顶位。或者是从闻思修所生，生已获得的诸善根。
从此之后，解说界、趣、生处、地之差别。何为彼界？即欲界等三界。因为在其他处所显示贪著欲界、色界、无色界，故依次为三界。
其中以欲为主者为欲界。欲即五欲功德：色、声、香、味、触。如是以色为主者。无色界因无色故为无色。
其中欲界有二十处，所谓八大地狱，因彼处毫无可贪著故为地狱。彼等是什么？即等活等。
有情生于彼处后互相伤害致昏迷，此时起凉风，空中发出声音说'诸有情复活'，彼等死已复活，故名等活。所谓黑绳，即以黑绳划线，如木材般切割，故名黑绳。
所谓众合，即聚集众多有情于房舍等处挤压，故名众合。号叫是诸有情因恶业果报所逼，痛苦折磨而发出哀号，故名号叫。
大号叫是因彼等痛苦更为剧烈，故名大号叫。炎热是被众多火焰包围，全身灼热，故名炎热。极热是现成大身，经受巨大痛苦，身心遭受极大煎熬，故名极热。
'极'字表示时间长久且难以忍受。此七地狱虽无异熟乐，但因有凉风等触，故有等流乐。若连此机会也无，因无乐的机会故名无间。
或者因彼处痛苦无间断故名无间，意即无障碍、无间断地感受痛苦。如是彼处十方火焰涌现，不断炽燃于有情身上而不死亡。
饥渴之火亦恒常存在。其每一边各有二万由旬。此在下方，从瞻部洲向下二万由旬即至其上边。瞻部洲下宽广，如谷物堆积而住。
因此大海逐渐倾斜。旁生是弯曲而行，即所谓'行走'之义。

།དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཀླུ་རྣམས་ནི་བསྐལ་པར་གནས་ཤིང་ཁ་ཅིག་ས་ལ་བརྟེན་ཏོ། །ཡི་དགས་ནི་སྐོམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཡི་དགས་ཏེ་ཁ་ཅིག་ནི་མཐུ་ ཆེའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་མཐུ་ཆུང་ངོ་། །འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་སོག་ཁ་སྟེ་བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཚོན་ཆེའོ། །དེའི་ངོས་རིང་པོ་གསུམ་གྱི་ངོས་རེ་རེ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་ཡོད་དོ། །ངོས་ཐུང་ངུ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞི་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས། རྫུ་འཕྲུལ་དང་མི་ལྡན་ པས་ཉི་མ་གཅིག་གཅིག་གིས་ངོས་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་དེ་ལ་དེའི་ཚད་ཀྱིས་ལན་བཏབ་པོ།།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ནི་ཟླ་བ་ཁམ་པ་འདྲའོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ནི་ཟླ་བ་ཉ་བ་དང་འདྲའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནི་རྫིང་བུ་འདྲའོ། །དེ་ལ་གླིང་གི་དབྱིབས་ཅི་འདྲ་བར་མི་རྣམས་ ཀྱི་བཞིན་གྱི་དབྱིབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་ནི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ན་ནི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ན་ནི་ལྔ་བརྒྱའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ན་ནི་ལོ་སྟོང་སྟེ། བར་མ་ དོར་འཆི་བ་མེད་དོ།།གཞན་ན་ནི་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ངའི་བ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དྲུག་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ སོ།།ཡང་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་དེ་དག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་དབང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་བརྒྱ་བྱིན་ཡོད་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ། །འཐབ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་དང་། འཐབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཐབ་བྲལ་ལོ། །དགའ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པར་གནས་པས་དགའ་ལྡན་ནོ། །འཕྲུལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དག་རང་གིས་སྤྲུལ་ཏེ། སྤྱོད་པས་འཕྲུལ་དགའོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ བ་ནི་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་ཚ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་བཅུ་དྲུག་ སྟེ།མེ་མ་མུར་དང་། རྟུགས་དང་། སྤུ་གྲིའི་སོས་གང་བའི་ལམ་པོ་ཆེ་དང་། རལ་གྲིའི་སོའི་ལོ་མ་ཅན་གྱི་ནགས་ཚལ་དང་ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་རིའི་ནགས་ཚལ་རྣམས་ནི་སྤྱིར་ན་མཚོན་ཆར་འདྲ་བས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། ཆུ་ཀླུང་རྒལ་དཀའ་བ་སྟེ་རྫས་སུ་ནི་བཞི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བཅུ་ དྲུག་གོ།།གནོད་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གླིང་དེ་དག་གི་གླིང་ཕྲན་ལ་གཡག་རྔ་དང་གཡག་རྔ་གཞན་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་འཁོར་ཏོ། །ལུས་དང་ལུས་འཕགས་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་འཁོར་ཏོ། །གཡོ་ལྡན་དང་ལམ་མཆོག་འགྲོ་ནི་ནུབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]བ་ ལང་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ཏོ།།སྒྲ་ངན་དང་སྒྲ་ངན་ཅན་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་འཁོར་ཏོ། །གཡག་རྔ་དང་གཡག་རྔ་གཞན་དེ་གཅིག་ན་སྲིན་པོ་དག་གནས་སོ། །དེ་ལ་རི་རབ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ། གསེར་དང་དངུལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ངོས་གང་རིན་པོ་ཆེ་ གང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེའི་ནམ་མཁའ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་།།དེ་ནི་རིམ་པས་མཐོ་སྟེ། གྲུ་བཞི་ལྷམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་བཤད་པའི་འཐད་པ་ནི་འདུལ་བའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཉེ་སྦྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་བཙུན་པ་མཆོད་རྟེན་ཇི་ལྟར་བགྱི་ཞེས་གསོལ་ན། རི་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ དུ་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེའི་འཁོར་རི་བོ་བདུན་ཏེ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། གཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་། སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། ལྟ་ན་སྡུག་དང་། རྟ་རྣ་དང་། རྣམ་པར་འདུད་དང་། མུ་ཁྱུད་འཛིན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་གསེར་གྱི་རི་སྟེ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཀྱིས་དམའ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

在这些当中，龙众住劫，有些依止于地。饿鬼因具有饥渴而称为饿鬼，有些大力，有些小力。南赡部洲形如车厢，北方宽阔。其中三个长边各有二千由旬，短边有三个半由旬。因此在《分别论》中，当问及'无神通者一日能否走完一边'时，即以此量回答。东胜身洲如半月形。西牛货洲如满月形。北俱卢洲如池塘形。如是各洲形状如何，其中人的面貌形状也与之相似。
其中南赡部洲寿量无定，从无量至十岁不等。东胜身洲寿二百五十岁。西牛货洲寿五百岁。北俱卢洲寿一千岁，无中夭。其他处则有中夭，如是所说。彼等亦无我执及执著。
欲界天有六，即四大王众天，因彼等生于四大天王处，故称四大王众天。或因四大天王为彼等之主故。三十三天者，因有三十二近主及第三十三帝释故称三十三天。离诤天者，因超离与阿修罗战争之苦故称离诤天。兜率天者，因具足获得喜乐而住故称兜率天。化乐天者，因自化欲尘受用故称化乐天。他化自在天者，因于他所化欲尘得自在转故称他化自在天。
其中未说寒地狱者，因为是热地狱之一分故。热地狱主要有十六，即：炽然、粪尿、利刃遍布大道、剑叶林及铁刺林等因同为兵器相似故合为一，难渡河等，实质上为四，以门之差别分为十六。因为是极大损害之处故称为主要。
彼等洲之附洲，牦牛尾及余牦牛尾是南赡部洲之眷属。身及胜身是东胜身洲之眷属。动摇及胜道行是西牛货洲之眷属。恶音及有恶音是北俱卢洲之眷属。其中一牦牛尾中住有罗刹。
其中须弥山由四种珍宝所成，即金、银、琉璃、水晶所成，任何一面是何种珍宝所成，其上空亦现彼相。其高度逐渐增上，为四方形而非平坦。如是所说之理据出自律藏，近行问曰：'大德，应如何建塔？'答曰：'应如须弥山之式。'
其周围七山，即持双山、持轭山、檀香山、善见山、马耳山、象鼻山、持边山。彼等为金山，应知高度逐次减半。

།དེ་ལ་ འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་གང་ལུས་ཆེ་བ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་བཞི་སྟེ།ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་དག་ནི་དེ་ལས་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཆེའོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་ཉིས་འགྱུར་རོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་ཉིས་ འགྱུར་རོ།།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་ཁྲུ་ལྔ་བརྒྱའོ། །ཁྲུའི་ཚུལ་གྱིས་ལོ་གྲངས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ནི་མིའི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ་ཞག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་སྟོང་ངོ་། །ཚེའི་ཚད་ནི་ མིའི་ལོ་བརྒྱ་ལ་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་ལོ་སྟོང་ཐུབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་དྲུག་སྟོང་གི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཚད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ། །འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་གནས་ཉི་ཤུ་སྟེ།གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ནས་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྣོད་དང་བཅས་པ་སྨོས་པས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་ཡན་ཆད་གནས་བཅུ་བདུན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ནི་སོ་སོར་ས་གསུམ་གསུམ་པ་དག་གོ། །བཞི་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལ་ཚངས་རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་རིས་ན་ཡོད་པས་ཚངས་རིས་སོ། །གཞན་ནི་ཚངས་འཁོར་ཏེ། ཚངས་པའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་ཆེན་ནོ། །འདི་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཚངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཚངས་ཆེན་ནོ། །དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་དང་། སྔར་སྐྱེས་ལ་ཕྱིས་འཆི་འཕོ་བ་དང་། མཐུའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་ པས་ཀྱང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རིས་བཤད་པ་དེ་དག་གི་གནས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཚངས་རིས་རྣམས་སོ། །རིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གནས་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་གནས་པས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདུག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ ལས་ལངས་པ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་མདུན་ན་འདུག་པའོ།།ཡང་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོད་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མ་དག་ལ་ལྟོས་ན་དེ་དག་གི་འོད་ཆུང་བས་འོད་ཆུང་ངོ་། །ཚད་མེད་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་འོད་ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ཚད་མེད་ འོད་དོ།།འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ལུས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ལོ། །དགེ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་དགེ་བ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་དེས་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ན་ཆུང་བས་དགེ་ཆུང་ངོ་། །ཚད་མེད་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དགེ་བ་ཚད་མེད་པས་ཚད་མེད་ དགེའོ།།དགེ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དགེ་བ་རྒྱས་པས་དགེ་རྒྱས་ཏེ། དེ་བས་གཞན་བདེ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །སྤྲིན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གོང་ནས་གཞན་གྱིས་ཆོད་པ་མེད་པས་སྤྲིན་མེད་དོ། །ས་གོང་མ་གོང་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ ནས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་བར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་སོ་སོའི་བསོད་ནམས་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱིས་འགྲོ་བའི་གནས་ཡོད་པས་བསོད་ནམས་འཕེལ་ཏེ། དེ་དག་ལ་བསོད་ནམས་འཕེལ་བས་ཀུན་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ གནས་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བས་འབྲས་བུ་ཆེའོ།།གནས་གཙང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ཆུས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་བཀྲུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་དག་པ་རྣམས་གནས་པས་གནས་གཙང་མའོ། །ཡང་ན་དེ་དག་གི་འཁོར་བ་ན་གནས་པ་དག་པས་བུ་ ལོན་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དག་པ་ཤེ་དག་གནས་པས་གནས་གཙང་མ་སྟེ། དེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于这个问题，赡部洲人身体最大者的身高是四肘，如同尼拘陀树般上下等宽。
东胜神洲的人身高是赡部洲人的两倍。
西牛贺洲的人身高也是赡部洲人的两倍。
北俱卢洲的人身高也是赡部洲人的两倍。
四大天王天的天人身高是五百肘。
以肘为标准也可以了知寿命年数，四大天王天的天人寿命是以人间五十年为一日计算的五百年。
三十三天的天人身高是一千肘。
寿命是以人间一百年为一日计算的一千年。
如是以二倍二倍计一日，寿命年数相配至六千年。
身高应当说明，身高是二个半由旬。
这些是欲界二十处，从他化自在天至无间地狱，包括器世间所说的乃至风轮。
欲界已经说完。
此上十七处是色界，如何呢？
答：其中初禅、二禅、三禅各有三地。
四禅有八地。
其中'梵众'是指在梵天众中所有故称梵众。
其他是'梵辅'，意思是说行梵天之所行。
因从大善根中决定出离故称'大梵'。此既是大又是梵天故称大梵。
其大是因为获得殊胜禅定，先生后死，以及力量殊胜等。
即彼等众所住处亦是梵众。'众'在此是指住处。
'梵前'是指住在梵天前故称梵前，从殊胜禅定起定时住在其前。
或者说大梵天有五，在其下所说的意思。
'少光'是相对于上地而言，因其光明较小故称少光。
'无量光'是因为他们的光明无法衡量故称无量光。
'光明'是因为照亮一切处故称光明。
'少净'是指意地善法中的乐，相对于上地较小故称少净。
'无量净'是因为他们的善法无量故称无量净。
'遍净'是因为他们的善法遍满故称遍净，意为再无有比此更殊胜的安乐。
'无云'是因为从其上无他法间隔故称无云。
与上上地相连者如云，从此处与彼相连无间故。
'福生'是因为从彼等各自殊胜福德所生处故称福生，如彼等福德增长而生起。
'广果'是因为彼等果报超胜其他处所有凡夫故称广果。
'净居'是因为以道水洗净烦恼垢故清净相续者所住故称净居。
或者说因为彼等轮回已清净，如还清债务。
或者说清净者所住故称净居，因为彼处无凡夫。

།མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཙང་མ་བས་མཆོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་ཆེ་བས་མི་ཆེ་བའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ པའོ།།མི་གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་འོག་མར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་མི་གདུང་བའོ། །ཡང་ན་བསམ་གཏན་མཆོག་གི་འབྲས་བུའི་ཚེ་མ་ཐོབ་ཀྱང་གདུང་བ་མེད་པས་མི་གདུང་བའོ། །གྱ་ནོམ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་ཏེ་བདེ་བར་སྣང་བས་གྱ་ནོམ་སྣང་ངོ་།།ཤིན་ཏུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ལས་སུ་ཟད་དེ། དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །འོག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་གོང་ན་རང་གི་ ཁམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་གཞན་མེད་པས་འོག་མིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བསགས་པར་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཏེ་ཕུང་པོའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་མཐར་ཕྱིན་པས་ཕུང་པོའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །ཡང་ན་ཨ་གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་སྟེ་དེའི་མཐར་ཕྱིན་པས་སྡིག་མེད་མཐའོ། །གནས་ བཅུ་བདུན་པོ་དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་གཉིས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷག་པར་བྱས་ཏེ་གནས་བཅུ་བདུན་པོ་གཞན་དུ་སྨྲའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཚངས་ པ་ཆེན་པོ་ནི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྷའི་རིས་སུ་མི་འཐད་དེ། གཅིག་པུ་ནི་རིས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་གནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་དང་ཚེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་བཞི་པའི་གསུམ་པ་ལས་གནས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་ཁ་ཆེ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།།དེ་བས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་བཞིན་དུས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདྲེན་པར་གྱུར་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་དང་། བ་ལང་དང་། རྟ་དང་། རྔ་མོ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་རོ། །མི་ རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་དུད་འགྲོ་དག་གི་ནང་ནས་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ལས་བྱུང་བ། རི་དང་། ཉ་རི་ལྟ་བུ་དང་། ལྔ་ལེན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ལྔ་བརྒྱ་ལྟ་བུའོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ང་ལས་ནུ་ལ་སོགས་པའོ། །རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་སོ། །ཀླུ་ རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ།འཇིག་རྟེན་གདགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀླུ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་ཀླུ་འབྱིན་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ ལྟ་བུའོ།།རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་རྣམས་ལུས་ཤིན་ཏུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིལ་མར་གྱི་མར་མེ་ཟད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནམ། མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་གྱི་བཟར་ནི་མེད་དོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་དག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཡི་དགས་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཅག་ནི་ལས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ གྱི།སྐྱེ་གནས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་བཅུ་བརྙེས་པ་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། ཤཱཀྱའི་རིགས་ཆེན་པོ་གཉེན་གྱི་འབྲེལ་པས་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིར་གྱུར་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པོ་ ཞེས་གདུལ་བ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ནི་བཅུ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不大'，是因为不如净居天殊胜，故称不大。或者因为不贪著无色界，故称不欲。
所谓'不烦'，是因为善意故，不被下界众生的殊胜威力所胜，故称不烦。或者虽未得禅定最胜果报的寿命，但无烦恼故称不烦。
所谓'善现'，是具有殊胜寂静的特征，显现安乐故称善现。
所谓'善见'，是因为在交替修习中仅剩少许障碍，因见到彼等极为清净故称善见。
所谓'色究竟'，是因为在彼等之上再无更胜的自界处所，故称色究竟。
有人说：'积聚而住的是色蕴。到达其边际故称蕴边际。'或者，'阿伽'是罪恶，到达其边际故称无罪边际。
住于这十七处的有情，连同处所，即是色界。
其他人说初禅有二处，第四禅加上无想有情，另说十七处。这两种说法都不合理，因为大梵天是一处。
虽然在寿量等方面有差别，但不应作为天众，因为单独一个不能成为众。因与梵辅天众同等福报，故非不同处所。
无想有情与广果天寿量等无差别，因为其因无差别，故不应在第四禅第三处之外另立处所，因此迦湿弥罗毗婆沙师说色界有十六处。
因此说大梵天如同无想有情一样没有其他时间。
四生处是指有情共同出生的方式。
其中胎生是指人、牛、马、骡等大多数。人中也有卵生，如同畜生中的鹤所生的离提、鱼提，以及五受王的五百王子等。湿生如蛆等。化生如劫初众生。
龙有四种生，如《世间施设论》中说：'卵生金翅鸟取食卵生龙。如是化生金翅鸟取化生龙'等。
化生众身体极其微细，如油灯燃尽一般，因不知故取，实无可食。
饿鬼有胎生和化生二种，如饿鬼自说：'我等是业所生，非生处所生。'
若问：'为何具十自在的菩萨依托胎生？'为以亲属关系引导释迦大族入法故。为显示即使为人亦能获得圆满故，令所化众生生起欢喜心。
所谓十一地，是由诸等持所显示。欲界因为是一切种子故称为地，因为诸功德如根律仪等与之相应故。

།མི་ལྕོགས་ པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོང་བར་བྱ་བ་ནི་འོང་བར་བྱ་བའོ།།འོང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་འོང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་ པ་མེད་པའོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་ཕྱི་མ་ལྟར་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ ལ་ནི་རབ་ཏུ་དང་བའོ།།དེ་ཡང་དད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། ཆོས་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལྷག་པར་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ནི་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་ བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་ཉེས་པ་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཉེས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་ པ་དང་།འབྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །བསམ་གཏན་དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ ཉེས་པས་ནི་མེས་འཇིག་པའོ།།དགའ་བའི་ཉེས་པས་ནི་ཆུས་འཇིག་པའོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱིན་པའི་ཉེས་པས་ནི་རླུང་གིས་འཇིག་པའོ། །དེ་ལ་མེས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་པ་དང་ཆུས་འཇིག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཐུབ་བོ་ཞེས་ བྱ་བ་དེ་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་མེས་འཇིག་པ་ནི་ལན་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུའོ། །ཆུས་འཇིག་པ་ནི་ལན་བདུན་ཏེ་འཇིག་པ་དེ་དག་ནི་ལན་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མེས་ལན་བདུན་འཇིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་གིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་གདགས་པ་ བཤད་པ་ལས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཐུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཕུང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་རུང་ན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདུ་ཤེས་ཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དེར་སྐྱེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་སའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་།།སྡེ་པ་གཞན་གང་དག་ན་རེ། མགོ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི། རས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མེ་ཞེན་ནས་ཚིག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ནི། དགེ་སློང་དག་ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཀུན་ཤེས་ པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ།།གང་ཡང་འདི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དེ་ལ་ནི་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་ལངས་ནས་རབ་ཏུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་ལོ། སྐབས་སུ་བཤད་པ་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ནས་བྱུང་བ་ལ་སྐབས་ སུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'无能胜'这一名称，所谓'应来'即是应来。'无应来'即是无应来，意思是说不是由生而获得的，这是初禅入定之心。
这有三种：有烦恼的、有漏的和无漏的。
应当知道初禅有五支：寻、伺、喜、乐和心一境性。譬如五支乐器的后者，五支禅定也是如此。
第二禅有净信，这也是信的本质之法，此法即使在等持中也会生起，因为它特别殊胜所以安立为支分，还有喜、乐和心一境性。这应当了知为轻安乐。
第三禅有五支：舍、念、正知、乐和定。
第四禅有四支：非苦非乐受、清净的舍（这是行舍）、清净的念和定。
第四禅解脱于八种过患，这八种过患是什么呢？寻、伺、入息、出息、乐、苦、喜和忧。
应当了知这些禅定也具有烦恼的、有漏的、无漏的以及五蕴。
其中因寻伺过患而为火所毁，因喜过患而为水所毁，因入息出息过患而为风所毁。
其中经过七次火劫后发生水劫。如此则光音天寿量八劫之说便成立。
如是火劫共四十九次，水劫七次，这些劫数共五十六次。此后又有七次火劫，之后为风劫。
如此则《施设论》中所说遍净天寿量六十四劫之说便是善说。
三无色界是烦恼的、有漏善的、无漏的四蕴本质，是下地的对治。
关于'欲界和有顶唯是有漏'这一说法，欲界因不善根染污且是不等持地而应当是有漏，但有顶为何唯是有漏呢？因为想微弱的缘故。其余则成立为有漏和无漏。
如果有顶唯是有漏，那么生于彼处的圣者如何断除烦恼呢？现前无所有处地的道而断除烦恼。
其他部派有说：'等头阿罗汉如布边着火而烧'的说法，这与'诸比丘，随其入想等至，即能如实了知'相违。
也与'于此有行余有顶，诸禅修比丘入定出定而观察'之说相违。
所谓'章节宣说圆满'是指依章节而宣说。

།རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁོར་དུ་ཉེ་བར་བསྡོགས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ལ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་བདེ་བའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ བཏང་སྙོམས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་རྣམས་པས་ཤེས་པ་རྣམས་སྔར་བསྟན་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྫས་སུ་ན་ཤེས་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ན་བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །གཉེན་པོས་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོའོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ལ་སྦྱོར་བས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་སྔར་བཤད་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད པའི་ཁམས་ཀྱི་སྔར་སྤོང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མངོན་སུམ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟིན་པ་མངོན་སུམ་དང་རྫས་མངོན་སུམ་གྱིས་སོ། །ཁམས་གཞན་གྱི་ནི་རྫས་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཅར་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཁམས་གསུམ་ཅར་གྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དུ་ཡིད་འབྱུང་ལ་གཞན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ བདེན་པའོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དེ། གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སོ།།སྔར་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་བཤད་དེ། སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་གི་འོག་ཏུ་སྤོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་གང་གིས་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་སྐྱེད་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ལམ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་དབང་པོ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ ཤེས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་ཏུ་སྟོན་ཏེ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །གང་དག་འདུ་བྱེད་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བརྩལ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དོན་འདི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཆོས་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་དུ་སྟོན་ཏོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'圆满'即是究竟的意思。对于所有眷属和所属一切则是舍。初禅和二禅则是喜根。三禅则是乐。四禅则是舍。
为何先说忍而后说智呢？因为是一切烦恼的对治。诸忍是见所断烦恼的对治。其中就实质而言有两种智：有漏和无漏。以七种分为十种安立：自性是世俗智。对治是法智和随觉智。法智是欲界一切的对治。随觉智是色界和无色界的对治。
苦智和集智是以行相差别。灭智和道智是以行相和所缘差别。由缘他心而修则是他心智。由生于断除烦恼相续中故为已作所作而为尽智。由同分因积集一切智故为无生智。为何先说法智？因为是欲界的对治。为何先断欲界？因为以二种现量而成为现量，即所取现量和事物现量。其他界则唯以事物现量。又，对于灭和道的法智是三界的对治。
为何苦和集的法智不是三界的对治？因为会导致对此厌离而对彼离贪。所谓'欲界所摄诸行'即是说将宣说为果位的五取蕴，其中是以无常、苦、空、无我行相的诸智。其中所谓'因'是集谛。所谓'彼灭'是灭谛。所谓'彼断'是道谛。
如是以十六行相所有智即是法智。如是法智将宣说为五蕴。此所谓'法智'总摄诸说，因为主要宣说，如说'王来'一样。所谓'地'是诸谛。前是分别解说。今是未分别。
或者，'法'另有解释，即总摄加行、解脱和胜进诸道。其中加行道是随后现前断道者。解脱道是能生离得者。胜进道因是为获得殊胜而修之道故名胜进道。即是念住等，能成就诸根相应等功德者。
关于'法智地'，所谓'地'说为六地，即是法智。如有些人说'行'是为了遮遣无为，依他们的观点此义成为对治，因为无漏无过失故不应断除。为何称为法智？为此说与义相应之名。
所谓'具无始轮回'如何是具无始？因为经中说：'诸比丘，轮回是无始的。'

།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའོ། །བདག་གི་ཆུ་སྲིན་གྱི་ ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ།བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་དེས་ཟིན་པ་ནི་བཟུང་བའོ། །དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུའོ། །ཆོས་ཙམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ དགག་པར་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྗེས་ལས་རྟོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་སྟེ་ཕྱི་ནས་ཤེས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གོང་དུ་ཡར་ལྟ་བ་ཐུར་དུ་མི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་པ་གང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་སའི་སྣོད་ལྟ་བུའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་ནི་སྔོན་ཐོབ་ཀྱང་དེ་བསྒོམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་དང་། རྟོག་གེའི་རིགས་པས བསྐྱེད་པ་དགག་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྨོས་པ་ནི་ གཉི་གའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་སྨོས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གསུམ་པོ་དག་གི་སྐབས་ཀྱིས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་བསྙད་ནས་ལས་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་སྨོས་པས་ནི་རང་གི་སེམས་མ་གཏོགས་པར་སྟོན་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ལས་སྟོན་ཏོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པའོ། །མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མིག ཤེས་གཟུགས་ཀྱི་འབབ་སྟེགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྨོས་པས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཟས་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་དང་རྩ་ལས་གྱུར་པའི་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་ལས་སམ་ཉེར་བསྡོགས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དགུ་པའི་ལམ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་འཕོ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། །ཤེས་པ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཤེས་ལ། ཟག་པ་མེད་པས་ཟག་པ་མེད་ པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སེམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་བསྒོ་ནས་དེ་སྐད་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་རེ་རེ་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པའི་སེམས་སུ་ཤེས་ཤེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་རྙེད་ པའི་འབྲེལ་པའོ།།འདི་ནི་འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་བཟུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ།

'恒常'是指一切时候。'我的鳄鱼之鳄鱼座'是指我执和我所执，被我执和我所执的鳄鱼座所执持就是被抓住。'首先'就是最初。'见到唯法'中，'唯'字表示否定我和我所。法智已经解释完毕。
什么是随觉智？'了知色界和无色界的诸行'如前所述。'随'是指后来的意思。随后了知就是随觉，即后来了知的意思。
为什么随觉智不是下地的对治？就像人向上看时不会向下看一样。什么是他心智？由修习所生的智是修习的自性，如同土器一样。修习的果是解脱道所摄。依修习而得是指虽然以前得到过，但由现前修习而生起。
或者'依修习'是为了否定由生得和寻思推理所生，因此说'由三摩地所生'。由三摩地而生故称为三摩地所生，即由禅定所生的意思。在有漏智和无漏智之间提到，是为了显示两者的自性。
其他人在世俗智之后提到这些，是按照三者的顺序来安排的。这样解释完自性后，说明作用。'由此他'中，说'他'是表示除自心外，因为对自身作用是相违的。
'属于欲界和色界'是说明两界的作用。说'某些无漏'是表示不知无色界的无漏。虽然不相应，为什么眼识仍从色的所依处生起？有漏的更不能知道，因为已经完全超越了地。说'现在'是排除过去和未来。
或者由修习所生是从修习因而生，如同说从食物而生的生命，从草而成的牛一样。由近分定得到根本定的果，如说'从禅定或近分定生起第九解脱道'，虽然如此，但因为根性转变极其困难，所以他心智是根本定的果。
'与智相似'是指与自相相似，即有漏知有漏，无漏知无漏的心心所。虽然如此，因为是关于心的修习，所以从心的角度来说明。当知心时不知心所法，因为所缘是一一事物。
如何知道是贪心？贪心有两种：相应的贪心和相杂的贪心。其中相杂的贪心是现行的。相应的贪心是得的联系。这里应当理解为是相杂的贪心，如同衣服和污垢不能同时抓取一样。

།འདི་ནི་དམིགས་པ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཆགས་པར་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཆགས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་ནི་ས་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པས་ནི་ས་ལྔའི་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་ས་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་མི་ཤེས་པ་ནི་རིགས་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཤེས་ཤེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོའོ། ། གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་དཔའ་དུས་མ་བྱས་མི་ཤེས་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་མི་ཤེས་སོ། །དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ས་མཚུངས་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་དབང་པོ་རྣོན པོའི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་མི་ཤེས་སོ།།གང་ཟག་མཆོག་གི་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་མི་ཤེས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དོན་ནི་དབང་པོ་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་དབང་པོ་ནི་རང་གི་སར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གང་ཟག་སྨོས་པ་ནི་སར་མ་གཏོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་སྟོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ཤིན་དུ་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་དུས་གཞན་དུ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེའི་སྐད་ཅིག་དེ་རྙེད་འདའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྐད་ཅིག་གསུམ་ཤེས་ཏེ། གསུམ་ པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མ་མཛད་པར་ཡང་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ དབང་པོ་ཐ་དད་པ་སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་མདོའི་ཚིག་འདི་ཇི་ལྟར་སྦྱར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱས་སོ་ཞེའོ། །འོ་ན་གང་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་བྱིན་པ་ལ་ཟས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལན་བཏབ་པ། ཤེས་རབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །ཀུན་ རྫོབ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྟེ་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པའོ།།མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཐ་སྙད་དེ་དེར་ལྟུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །གཞན་ན་རེ་རྒྱུན་གྱི་ཤེས་པའོ་ཞེའོ། །ཀུན་རྫོབ་ནི་ཕལ་ཆེར་བུམ་ པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ལྷག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这不是对所缘的观察，论中也说'了知贪著，而非对某某所缘生贪'。
对于无漏则是道谛的行相。除了一切无间道，因为具有最胜欢喜作意的缘故。因此，在见道中不是修道，因为见道具有厌离性。
其中，初禅地者了知二地。如是乃至第四禅地者了知五地。
无漏也有二种，即法智分和随觉智分。
其中，法智分了知法智分，而不了知随觉智分，因为法智住于下地的缘故。随觉智缘于上地的缘故，不属于法智分。
无漏是最胜，有漏不能了知是合理的，那么为何无漏不了知有漏呢？因为无漏具有最胜欢喜作意的缘故。有漏是厌离事。
无色界者不了知未来，因为是他心智的缘故。不了知最胜地，如初禅地者不了知二禅地。虽地相同，但钝根者不了知利根相续所生。
不了知最胜补特伽罗，如声闻不了知独觉相续，独觉不了知如来相续。
若说其义由最胜根性而了知，此无过失，因为根性是属于自地者和有学者的。说补特伽罗是显示非地摄及过去未来。
声闻了知见道中二刹那，即苦法智忍和道随觉智忍。为何如此？因为见道行进极快，如同他时开始加行时，其刹那即已过去。
独觉了知三刹那，第三是集随觉智刹那。
世尊不作加行即能了知一切刹那。住见道者，论中说为住无相。或者说补特伽罗即显示诸根差别。
若如是，诸天所说'此比丘为现证预流果而入'之经文如何解释？毗婆沙师说是为生欢喜而说。
那么'为现证预流果而入'中的'食'字如何解释？为此说施食以食声显示。
什么是世俗智？答：有漏慧，此说其自性。世俗即遮蔽，为智的遮蔽。
因未断无明，未由自性和相续二种解脱而得解脱的缘故。或者世俗是言说，趣入彼的智即是世俗智。
他说是相续智。世俗多是瓶、毯等，说'多'字是为显示余义。

།ཤེས་པ་འདི་རེས་འགའ་ནི་དོན་དམ་པ་ལའང་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གཉེན་ པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཉིད་དོ།།རང་བཞིན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་དེ་ནི་གཞན་གྱིའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་མི་ཤེས་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་མར་ མེའི་དཔེས་རང་མྱོང་བ་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་མར་མེ་ནི་སྣང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །རས་དང་མར་མེ་མ་གཏོགས་པར་སྣང་བར་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཤེས་ཏེ་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཉམས་ པར་འགྱུར་རོ།།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར། གར་མཁན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་བསླབས་ཀྱང་རྒྱལ་པོའི་རོལ་པ་དང་འདྲ་བར་མི་ནུས་པ་ལྟར་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ བསམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ནི་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ།།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་གཞག་པའོ། །མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ ནི་མིང་ལ་དམིགས་པའོ།།བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མིང་དང་དོན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྐྱལ་མ་བསླབས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་བསླབས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ནའོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། འདོད་ པའི་ཁམས་ནའོ།།གོང་མ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་མེད་དོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མི་དག་གོ། །བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ནའོ། །དེ་དག་ནི་གང་གི་ཚེ་བསམ་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་བསྒོམ་པ་འགྲུབ་ བོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའོ། །གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མཐུན་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གནས་འདིར་བརྗོད་ཅེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྒོ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་གསུམ་གྱི་མཐའ་ ལས་རྙེད་པ་སྟེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།

这个认知有时也涉及胜义谛，比如一切法无我等。认知是有漏的，出世间的则因为成为对治而是完全断除所缘。除了自性和俱生以外，一切法都是自性所缘。那个心的刹那是他者的。其中自性是不可知的，因为对自身作用相违故。如果按照以灯喻来说明自证的那些人的观点，灯就成为所照而非能照。除了布和灯以外，没有其他所照的实物。对于受等也是了知的，因为太过接近的缘故。又所缘相同性将会退失。
如果已经趣入无我相，为何不成为胜义智？就像舞者即使非常熟练也无法像国王的游戏那样，因为对于如此的情况也非极为安住的缘故。世俗智也分为有烦恼和无烦恼。有烦恼又有两种，即所谓的两种：见的本性即是见的自性。五见即如前所说的那些。非见本性即非见自性，即与疑等相应。
这就是慧性是从宗义而来。无烦恼也有两种：善和无覆无记。从异熟生等四种，那不是遍求的意乐，因为是向外观察的行相故非见。善是与五识俱行的，那就是慧性，因为无分别故。因为具足无贪无嗔故。意识所摄的是世间正见。
这又分为等持和不等持。不等持有三种：生得、闻所成和思所成。其中闻所成智缘于名。思所成缘于名和义，比如未学游泳和稍微学过游泳，如是依次。其中生得遍于三界。闻所成在初禅和欲界。上界因为无寻无伺故无不善。无覆无记是不清净。思所成唯在欲界。当开始思维时即成就彼等之修习。
等持智即是缘于义。这有四种：顺退分即随顺烦恼生起。顺住分即随顺善。顺胜进分即顺决择分。顺决择分即随顺无漏。色界所行是五蕴自性，因为有随行色故。无色界所行是四蕴自性，因为离色想故。
为何在此处说世俗智？因为是圣道门的观察和圣道的眷属，如说现观边世俗智是从三谛边获得的，是不生法性，如是而说。

།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་མེད་དེ་མཐའ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཁ་ན་ལས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མཉམ་པར་མ་གཞག་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཁ་ན་ལས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཁ་ན་ལས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཕངས་པའི་ལས་དེའི་ཁ་ན་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཡོད་པས་བསད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་དེས་ན་དེ་ལས་བྱུང་བར་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ བྱིས་པའི་ལུས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ལྟར་མཁས་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ཡོད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་མཐོང་ངོ་།།གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནའོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ནའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་རང་གི་ཁམས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །བདག་གི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བདག་ མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་འཛེར་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་ལོ། །ཀུན་དགའ་བོ་རི་དགས་འཛིན་གྱི་མའི་ཁང་བཟངས་འདི་ནི་གླང་པོ་དང་རྟ་དང་བ་ལང་དང་ལུག་དང་ཕག་གིས་སྟོང་ངོ་། །འདི་ནི་མི་སྟོང་བ་ ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱིས་སོ། །ཀུན་དགའ་བོ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །གང་འདི་ནི་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེ་ན། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔ་ཕྱི་འགལ་ལོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔལ་འཛིན་གྱིས་བདེ་བར་ཚོར་བ་མེད་དེ། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་དོན་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ་དེ་ནི་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་དང་། འགྱུར་བ་མི་རྟག་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་འགྱུར་བ་དག་།མི་རྟག་པར་ནི་མཁྱེན་ ནས་སུ།།རབ་མཁྱེན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་དེ་དག་ཉིད་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལས་དང་ ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ལས་སྲིད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཤུན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཤུན་པ་དང་ལྡན་ན་མྱུ་གུ་འབྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་སྲིད་པའི་མྱུ་གུ་འབྱིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མེད་པ་པ་རྣམས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ལ་ལ་མེད་པར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའོ། །གང་དེས་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའོ།

在道谛中则没有完全证悟，因为没有完全通达的缘故。苦的了知是对现在的五取蕴果报。取蕴所生的诸蕴即是取蕴，譬如依靠国王的人被称为王人一样。如果这样的话，阿罗汉非入定时的诸蕴就不是取蕴所生了。对此没有过失。那些也是取蕴所生，因为是由烦恼力所引发的业所生的缘故。譬如阿罗汉由往昔业力所引而被杀一样。以此方式可以说是从彼而生，如说:'如同凡夫身由贪爱和无明二者而获得，智者也是如此'。或者由于彼等存在而生起取，如花果树一样。因为能生起他相续中的取。由于是生灭法的缘故而见无常。由于是损害自性的缘故而见是苦。苦的自性是什么呢？因为有三苦的缘故：苦苦在欲界中，坏苦在色界中，行苦在无色界中。如是可意等也应当随应说在各自界中。由于内无作者补特伽罗的缘故而见无我。由于无我所的缘故而见空。有些人说无我有二种：补特伽罗无我和法无我。但是法无我与经典相违。'阿难，此鹿母讲堂空无象、马、牛、羊、猪。此中也有不空，即有比丘僧众。阿难，如是一切行空无我我所。其中若有余，即是实有。'因为有此经文。如果说有十六种空性，则'空性'与'种类'前后相违。既然已经解释了无常等，为何还说是苦呢？为了生起厌离。吉祥护说没有乐受，因为说'无论感受什么，在此都是苦'。为了确定其义，不应承许自性是苦，因为经中说:'阿难，这是我针对诸行无常、变异无常而说的。'又说:'诸行及变异，已知是无常，正遍知佛陀，宣说诸受苦。'集的了知是对与业和烦恼相应的五取蕴因。如是由业和烦恼二者生起有，如是烦恼如谷壳，业如种子，譬如有壳的谷子能生芽，如是有烦恼的业能生有芽。无因论有二种：有些认为一切无因，即如顺世外道。有些认为有些有因有些无因，即如说大梵天无因，而其所化现者有因。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྨྲ་བའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལ་ལ་ནི་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ། ལ་ལ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དབང་ཕྱུག་ནི་སྡིག་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་གོས་སོ། །གཞན་དག་ནི་སྡིག་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པའོ། ། ཡང་ན་གང་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་སྐྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ལ་འགོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྙམ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པ་ལ་འགོག་པའོ། །དབང་པོ་གཅིག་འགག་ན་ཡང སྡུག་བསྔལ་ན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཞི་བ་སྟེ།མེ་གསུམ་ཤི་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ནི་ལམ་ཡང་གཟིངས་དང་འདྲ་བར་འདོར་རོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ལ་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ལམ་ལ་ལམ་མོ། །ལམ་ན་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མི་གཙང་བ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག ལམ་གྱིས་གཞིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་སྤྱད་གང་གིས་རྨ་དྲལ་བ་དེ་ཡང་མི་གཙང་བས་སྦགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་པའི་གཉེན་པོར་རིགས་པའོ། །འདི་ལྟར་ལམ་སྐྱེ་བར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྙེད་པ་འགག་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་བྱུང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་མུན་པ་ འགག་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་མུན་པ་དང་མར་མེ་གཉིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་བར་དུ་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་བརྒྱར་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ ཞེ་ན།གནས་མ་ཡིན་ཏེ་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །གང་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གང་ཟག་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ། བསླབ་པ་ལས་འདའ་བ་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མ་ནིང་དུ་འགྱུར་བ་ནས་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བར་དུ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། འདིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ལམ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་རབ་གཞན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མུན་པ་དང་མཚུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱེད་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པའོ།།དེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པར་རོ། ། བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པ ལ་ཟད་པར་ཤེས་པས་ཟད་པ་ཤེས་པའོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

同样地，说无作用者也有两种：有人说，有些是有作用的，有些是无作用的。比如说大自在天不为任何罪业所染，其他则与罪业相应。
因此，为对治他们而说因、集、生、缘等相。或者说，能引发的业和烦恼同时运行，这叫做因和集；所生起的叫做生和缘。
同样地，为对治认为佛教徒无灭的想法而说灭中之灭。若一根灭尚且痛苦，何况一切根灭呢？为对治此想而说寂静，因为三火已灭。因为永远善妙故为殊胜。因为一切苦无有故为出离。若具此者，因一切有为法皆空故。涅槃时，道如筏喻亦当舍。如是了知即名为灭。
为对治认为佛教徒无道的想法而说道中之道。有人认为道不应理，因为不净烦恼会污染道，如同用刀割伤口时刀也被不净所染一样。为对治此想而说应理。因为当道生起显现时，烦恼的获得即显现灭，如同灯光显现时黑暗显现灭一样。若黑暗与灯光在一刹那间共存，则百刹那也应共存。修行是为了真实成就。
若问：如何是真实成就的圣道？答：无有处所，无有机会。如经中所说：对于见圆满的补特伽罗，绝无违犯学处、堕恶趣、变为黄门乃至成就第八有等处所。
由此诸佛及佛声闻必定出离，故为出离。如是无漏智即是道智。其中智慧具有思维、所思维境及行相。
若问：如是智慧具有行相，是否意味着智慧与其他相应？答：因为趣入所缘的执取。心与心所是具有行相及所思维的，而非思维，因为受等如同黑暗。色法与心不相应行是所思维境。
因此智慧有三种现证：见现证、所缘现证及作用现证。与之相应者具有所缘现证和作用现证，不相应者唯有作用现证。
'我已遍知苦'是说无常相与苦相。'我'是随顺言说安立。非空相与无我相。'已断集'是同样以四相。灭与道亦复如是。如是十四种是尽智，以尽中知尽故名尽智。无生智亦复如是。'我已遍知苦，更无所遍知'，乃至'无所修习'。

།ཤེས་པ་འདི་དག་ཉིད་ནི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །ལྟ་བ་ཡིན་ལ ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་བཟོད་པ་རྣམས་སོ། །ལྟ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཤེས་རབ་བདུན་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། ལྟ་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་དེ།གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ཟད་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་འདི་དག་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དཀའ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ བུལ་བའི་ལམ་མོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་དཀའ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་ལམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ལ་ཞི་གནས་ཆུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ལ་ཤེས་རབ་ཆུང་ངོ་། །དངོས་གཞི་ བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བའི་ལམ་མོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོ་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་ལམ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་ནི་སླ་བའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། ། དབང་པོ་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བུལ་བ་དང་མགྱོགས་པའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཁོར་བའི་མཐར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས པའོ།།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ལྷག་མ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་ དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པའོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། འགོག་པ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་གཉིས་ལ་དམིགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དམིགས་པ་ལ་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཉི་གའོ། །སོ་སོ་བྱེ་བྲག ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།། །།ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་བཞི་པ། བཟོད་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད པའོ།།ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་དུ་དེ་ཟག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་བཟོད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ངེས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གོ། །སྐལ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུར་ གནས་པ་དང་།གནས་ཡིན་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར། དེའི་སྐྱེད་པ་སྟེ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཚོལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཤེས་པ་ནི་ངེས་པར་གནས་པ་ཉིད་དོ།

这些智慧本身不是见的本质，因为不是遍寻思维的缘故。其余八种智慧是见的本质。有些是智慧而非见，即尽智、无生智以及与疑等相应的智慧。有些是见而非智慧，即从现观边际所生的忍。有些既是见又是智慧，即七种智慧和世俗智的部分，是五见的本质。有些既非见又非智慧，即色、受、想和不相应行。
这些无漏智在未至定、殊胜静虑和无色三者中，钝根者是难行迟通达之道，利根者是难行速通达之道。为什么呢？因为未至定和殊胜静虑是慧分多而止分少，三种无色定是止分多而慧分少。在四根本静虑中，钝根者是易行迟通达之道，利根者是易行速通达之道，因为止观双运。根本静虑所摄之道以'易'字表示，根据根性差别说'迟速'之名。
世俗智因堕入轮回故唯是有漏。他心智有有漏和无漏两种：其中属于世俗智的本质是有漏，属于法智和类智的本质是无漏。其余法智、类智、苦智、集智、灭智、道智、尽智和无生智都是无漏。
他心智、苦智、集智和道智缘有为法。灭智缘无为法，因为灭是无为法。其余智缘二者。苦智和集智的所缘是有漏，所缘是指所缘境。灭智和道智的所缘是无漏。其余诸智的所缘是二者。个别差异如论中所说。
《阿毗达磨入门广释摄要》卷四：忍有八种。何谓忍的含义？因为对四谛深切认可故名忍。为显示其是智慧的差别即无漏，'其'字与忍相连。决定智有八种，即四法智和四类智。因为住于同分因、是所依、被等无间缘所引，故能生起。这八种是见而非智。决定的含义即是智的含义。'遍'字即是'普遍'，意为普遍寻求。智即是决定安住。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ལས་ནི་གསུམ་དུ་བརྗོད་དེ། ཁམས་གསུམ་པའི་རྙེད་པ་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྤོང་ངོ་། །ལོག་པ་ཉིད་སྤོང་སྟེ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འགྲོ་ བ་ལོག་པ་ཉིད་དང་།ལས་ལོག་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་ཉིད་དོ། །མི་འགྲོ་བ་དང་། མི་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱང་བསྲིང་མི་ཟིན་ཏམ། དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་གནས་གསལ་བས་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་སྤོང་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་དག་དང་། སྐལ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །འགག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུའི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ། །མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བས་སྐྱེའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་ལྟ་བ་སྤྱོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། ། དེ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་ངོ་། །ལེ་ལོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་ངོ་། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་མེད་པས་སོ། །བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར ཞེན་པ་ནི་སྟོང་པས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཐོབ་པ་དང་ངེས་པར་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པས་སོ། །མ་འོངས་པའི་བཞི་ནི་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་སྟེ། རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྙེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བཟོད་པ་ནི་འདིར་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཟོད་པ་དག་གིས་སྤོང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་དགུ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ན་བསྟན་བཅོས་དང་མི་འགལ་ལམ། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་དམག་མིས་རྒྱལ་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་ལ་འདོགས་པ་དང་འདྲའོ། །དོན་དེ་དཔེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་གཅིག་གིས་རྐུན་པོ་བཟུང་ནས་ཕྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྐུན་པོ་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་ སྟེ་འགོག་གོ།།དཔེར་ན་མི་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་སྒོ་བཅད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ཐོབ་པས་སྤངས་པ་རྣམས་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཏན་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གཅིག་པུས་སེལ་བ་ལྟར་ རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།

关于苦谛法智忍的作用可说有三种：为断除三界的获得相续，故断除未来的凡夫性。断除颠倒，颠倒也有三种：趣的颠倒、业的颠倒和见的颠倒。因为不行、不作和无生，这三种不是以世间忍远离的吗？虽然如此，由于处所明显而使其极为远离，故说彼时断除。
如是生起乃至无生智，住于同分因性。灭是从苦谛所断的十种烦恼的获得开始灭除。由见无常行相而生。瑜伽师有二种：贪行者和见行者。贪行者也有二种：为我慢所压制者和耽著懈怠者。见行者也有二种：执著我见者和执著我所见者。
其中为我慢所压制者以无常性见苦谛。耽著懈怠者以苦性见苦谛。执著我见者以无我性见苦谛。执著我所见者以空性见苦谛。菩萨是贪行者，虽然如此是以空性见，因为根器锐利的缘故。
其中现在的行相是以二种修习：获得修习和决定依止修习。未来的四种是以获得修习。一切行相是同分，因为尚未获得种性。法智也是彼等的，是说苦见所断的彼等涅槃的获得，涅槃是离系的相。
忍在此是无间道，此中'此'是与见道相连，如是以见所断的烦恼由诸忍断除。论中说九种结，结类是以苦法智所断和苦类智所断。如是集、灭、道二智所断和修所断，岂不与论相违？此中无过，因为诸忍是智的眷属，譬如军队胜利则说国王胜利一样。
应以譬喻了解此义：譬如一人捉住盗贼而驱除，如是苦法智忍也从获得开始捉住烦恼盗贼而灭除。譬如另一人关闭门户，如是法智也由获得离系而断除，因为诸断不复生起于其相续中而住如门闩。
如是生起类智忍后，从色界和无色界相应的烦恼苦见所断十八种获得开始灭除。因为是等持地和彼地所摄。如同类智忍唯一能除上地烦恼，类智也如是，如同法智一样。

།བཞི་པོ་རེ་རེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། གཉིས་ཀྱིས་ཁམས་གོང་མ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། མངོན་པར་མངོན་དུའོ། །རྟོགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པའི་དོན་དུ་གྲགས་སོ། །དེས་ནི་འདིའི་སྤྱིའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་གྱི་རྙེད པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་ གྱི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ།།འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བ་ན་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྙེད་པ་ནས་ བཟུང་སྟེ་འགག་གོ།།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བའི་ རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་བཞི་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་རྙེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་གོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ནས་ བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ།།དེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་རིམ་གྱིས་བསྒྲེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་བདུན་ཏེ། ལྷའི་ནང་དུ་ལན་བདུན། མིའི་ ནང་དུ་ལན་བདུན་ནོ།།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་ན་རང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལམ། གཟུགས་ ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལམ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་བདེན་པར་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །གང་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པུར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བསམས་ ནས་སྨྲས་ན་ནི་རིགས་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།གང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་རྙེད་པ་རྒྱུན་འཆད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་པའོ། །བྲལ་བའི་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་ སུ་ཤེས་སོ།།ཇི་སྟེ་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་ན་ནི་མི་རིགས་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཁྱིམ་བདག་བདེན་པ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐེམ་སྐས་ཀྱི་ཐེམ་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'四者各自'是指以两个刹那证悟欲界所行的苦谛，以两个刹那证悟上界的苦谛。
'现前'即是证悟。一切证悟的含义都是以了知的意思而闻名。由此，这里的总义是现前通达苦谛。
同样，对于集谛，法智忍是从断除见集所断的七种烦恼的获得开始而灭。法智是从获得彼等离系开始而生。
同样，对于色界和无色界所行，随集法智忍是从获得色界和无色界所行的见集所断十二种烦恼开始而灭。随集法智是从获得彼等离系开始而生。
同样，灭法智忍生起时，从获得见灭所断七种烦恼开始而灭。灭法智是从获得彼等离系开始而生。
同样，随灭法智忍是从获得色界和无色界所行的见灭所断十二种烦恼开始而灭。随灭法智是从获得彼等离系开始而生。
同样，道法智忍是从获得见道所断八种烦恼开始而灭。法智是从获得彼等离系开始而生。
同样，对于色界和无色界所行，见道所断十四种烦恼是从获得随道法智忍开始而灭。随道法智是从获得彼等离系开始而生。
其中十五刹那是见道。随道法智刹那是属于修道所摄。
其中次第增上的第十六刹那是预流果，如此最多七次，即天界七次，人间七次。
若无佛出世，则将证得独觉菩提。
若以世间道断除七或八种，则在现证谛理之后立即成为一来果。
若以世间道离欲界贪，或离色界贪，或离乃至无所有处贪，则在现证谛理之后立即成为不还果。
对于那些主张唯一证悟的人们，应当寻求其意趣。若是从果证悟的角度而说，则应当认为合理，即见苦时获得断尽是断除集，获得离系是现证灭，现前道是修道。
由见无常等而遍知苦谛。
若是就见道的证悟而言则应当认为不合理，因为世尊对长者开示分别说：'诸谛是次第证悟'，为显示阶梯之喻故。
此见道即是法轮，其中正语、业边、命是如轮毂，因为是戒支故。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་ དག་པའི་དྲན་པ་ནི་རྩིབས་ལྟ་བུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་འདིའི་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དཔེར་ན་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་འདོར་ཞིང་གཞན་གནོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཞན་འདོར་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་གནོན་ཏོ། །བདེན་ པ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་འདོར་ཞིང་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཅིང་རྒྱལ་བ་ལས་གནས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་དེ་ནི་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཅིང་རྒྱལ་ལ་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་མ་རྒྱལ་བ་ལས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དེ།དེའི་རྙེད་པ་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་བ་ལ་ནི་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྙེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕར་བ་དང་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཕར། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འབབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་རིགས་ སུ་སྦྱར་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་འཕར་བའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་འབབ་པའོ། །ཡང་ན་འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་འཕར་བ་སྟེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འབབ་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་གཤགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིར་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཅན་དག་དོང་ངོ་། །རྒྱལ་མཚན་ཅན་དག་དོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཅུ་སྟེ།གཞུང་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་བཞི་འདམ་དུ་སྦགས་པའི་ཚུལ་དུ་བསྡུས་ནས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །གང་གིས་སྤོང་བ་དེ་ཉིད་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་མམ་བཞི་སྤངས་པ་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཚེའི་ལྷག་མ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །རྣམ་པ་དགུ་པ་སྟེ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་མི་འོང་བར་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་སར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་དགུ་རིམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སའི་བར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲའོ།

禅定如轮毂。正见、正觉、正精进、正念如辐条。
为何与此珍宝轮相契合？譬如彼能舍弃一处而镇压他处。如是此亦舍弃无间道而现证解脱道以镇压。因为舍弃缘真谛而镇压。
因为能从未胜而得胜，从胜而安住，故与珍宝轮相似。譬如彼能从未胜的村落城邑而得胜并安住于胜。如是此亦从未胜的身见等烦恼，以无间道而得胜，因为断绝其所得故。安住于胜，因为解脱道与离烦恼所得俱生故。
又因升降之故，譬如珍宝轮于某处上升，于某处下降。如是此亦于解脱道之后现证无间道，于无间道之后又现证解脱道故。
随理配合而非次第，以现证解脱道为上升，以现证无间道为下降。或者因为缘欲界等真谛之故，即以随觉忍智等为上升，因为缘色界无色界故。其后以法智忍智等为下降，因为缘欲界故。
此见道具足厌离作意及慧增上，故以破石之方式断除烦恼。此品为显示譬喻故依次以一说示，如说'有形者来'、'持幢者来'等。
如是获得预流果后，有十种修所断，如论中所说。其中欲界烦恼贪、嗔、慢、无明四种，以泥污之方式摄集，以小小等差别而有区别。
彼等对治即四智：苦集智、灭智、道智、灭道法智及世俗智任一能断诸烦恼。应知能断者即是无间道与解脱道。
断除三种或四种者为从一种生至一种，因为余二三生故。断除第六种烦恼相即是中品小，因为于此世间一来故。
断除七或八种烦恼相为一间。断除第九种即小品小者为不还，因为不再来此世间而于彼处般涅槃故。
如是地地之无间道与解脱道九品次第乃至有顶地烦恼相，生起第九无间道即名金刚喻，此因为是一切烦恼对治故与金刚相等相似。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་སྟེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་ནས་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལམ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ནས་བདུན་གྱི་ལམ་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པར་བསྣན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ ཅད་འདིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཕགས་པའི་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ནི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེ་སྤངས་ན་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་འོས་པའོ། །ཡང་ན་དགྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་འདིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུར་འགྱུར།འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔས་ ན་རྣམ་པ་བཞིར་བཞག་སྟེ།ཞུགས་པའི་ལམ་བོར་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་དང་། མི་རྟག་ པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡང་བསྒོམ་པ་ལ་ལ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་འཐོབ་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པ་འདིས་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འབྲས་བུ་དེ་དག་གི་བར་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མ་བཅོམ་པ་ནི་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལས་རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དག་སྤངས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། བཞི་ནི་ཞུགས་པའོ། །བཞི་ནི་ འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ།།རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོའི་རིགས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ནི་དེ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་དེ་ལ་ཡོད་པས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ནོ། །གཞན་གྱི་མན་ངག་གིས་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ནི་དེ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ཏེ།རང་གི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མོས་པ་ ནི་ལྟ་བས་ཐོབ་པའོ།

对此有诸多分别，其中对苦谛随觉知的智慧有四种行相，同样对集谛随觉知的行相有四种，对灭谛随觉知的智慧行相从禅定和无色界中分别有三十二种，对灭谛和道谛的法智行相有八种，对道谛随觉知的智慧行相有四种，这些即是五十二种金刚喻。若从地的差别而言，道有差异，从此七道增加二十八，金刚喻三摩地成为八十种。这一切应当了知：以圣道小中之小断除烦恼大中之大。其中金刚喻三摩地即是圣道，因其最大故，是有顶烦恼小中之小的对治，断除此即成阿罗汉。
因为一切有贪者都应供养故称为应供。或者说'敌'是指贪等烦恼，因为以此降伏彼等故称为阿罗汉。关于四果，为何四果成为沙门果？所谓沙门即是由无间道所摄的八支圣道。其果即是沙门果，共有八十九种。虽然如此，由五种情况而安立为四种：舍弃入道、获得果道、已断烦恼者的离得同时获得、获得四种法智和四种随觉智共八种智慧、对无常等十六行相有些现前修习，有些获得，以此方式安立为四种。
关于住于彼等果之间道者，住于见道未断烦恼者为趣预流果。在修道中，断除欲界所断的五品烦恼者为趣一来果。断除七或八品者为趣不还果。从初禅乃至金刚喻三摩地者为趣阿罗汉果。如是彼等为八种圣补特伽罗，四种是趣向，四种是住果。
由种性差别成为六种：根钝与利的异生二者，在见道十五心刹那中，以信随行者即是信随行性故。或者随行即是追随，信随行即是随行，彼有此故称为信随行者。因随他教授而随行诸谛故。法随行者即是随顺法性故称为法随行者，因以自缘力而分别诸法故。彼于修道中如论中所说：断除见所断烦恼者是信解，以智慧断除烦恼者是见至。

།དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེ་སྟེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་ལྔའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དགུ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གསུམ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་ ལམ་ཆེ་བ་ལ་ལ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གང་བསྒྲིམས་མི་དགོས་པར་ཉོན་ མོངས་པ་སྤོང་ངོ་།།གྱེན་དུ་འཕོ་བ་ནི་འཕར་བ་དང་། ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་འཕར་བ་ནི་གང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ལས་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་ཏེ་འོག་ མིན་ཏུ་སྐྱེའོ།།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་གང་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གནས་གཞན་བར་དུ་བོར་ཏེ་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་དང་། འོག་མིན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་འོག་མིན་དུ་སོང་ནས་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།ཞི་གནས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ལ་ལ་ནི་འགྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཐོབ་པ་ན་སྟེ། མདོ་ལས་མེ་སྟག་ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་བརྗོད་པ་ བཞིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ སྟེ།ཡུལ་དང་དུས་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་གང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ ཆོས་ཅན་དང་།གནས་པ་ལ་མི་གཡོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། གུས་པར་བྱེད་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ གུས་པར་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ།།རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །བཞི་པ་ནི་གཉིས་དང་ལྡན་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་བའོ། །རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་དབང་པོ་རྣོ་ལ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལ་གང་ཟག་ལྔའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་འདོད་པའོ། །དྲུག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་དག་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་པ་སྤངས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་དང མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ།།དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །གལ་ ཏེ་རིམ་གྱིས་ལྟར་ན་སྔར་ནི་གསུམ་སྤངས་ལ་ཕྱིས་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སོ།།ཇི་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་སྔར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་ན་ནི། སྔར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། ཕྱིས་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ནི་ལྕགས་སྒྲོག་ལྟ་བུ་སྟེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་གོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ངན་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཆ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་དུ་བགྲངས་ནས་ཆའི་སྒྲར་བསྟན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ།

其中，修道道所摄的补特伽罗大多是预流果等。未离贪者有五种。已离贪者有九种。其中生般涅槃有三种，烦恼微小而道大者，有的刚生即般涅槃，有行般涅槃者是精进断除烦恼，无行般涅槃者是不需精进即能断除烦恼。
上升者有跳越、半跳越、遍离三种。其中跳越者是从三禅退失后生于初禅，由先前串习力引生诸禅，最后生于色究竟天。半跳越者是生于净居天后，跳过中间诸处而生于色究竟天。遍离有二种：往有顶者与往色究竟天者。
其中修观行者往色究竟天后般涅槃。修止行者往有顶后般涅槃。中般涅槃者有的是在结生时、在成就时、在得生处时，如经中以火星等三种譬喻所说。除无色界中般涅槃外，有七种补特伽罗。
无学道中从尽智到最后刹那般涅槃，钝根者是时解脱，即依赖境、时、缘而成阿罗汉。与此相反者是不时解脱。此又分为六种：退法、思法、护法、住法不动、必能胜进、不动法。
其中退法者是不具恭敬和恒常修习，且根钝。思法者是不具恭敬。护法者是不具恒常修习。第四种具二者且根钝。必能胜进者是利根而二者皆无。不动法者是具足一切。
其中五种补特伽罗的心解脱是时分解脱。第六种的心解脱是不动。其中断除八十八随眠者是预流果。其中断除六种者是一来果。断除五种非胜分顺结是不还果。
何为非胜分顺结？即欲贪、嗔恚、有身见、戒禁取见和疑。若按次第，先断三种，后断二种结。若先离贪后入见道，则先断二种结，后断三种。其中二种结如铁锁，因为不还故。
'胜'即最胜。'非胜'即非最胜，也就是劣。这是什么？即欲界。这即是'分'，在三界中计数后以'分'字显示，与此相顺即是非胜分顺。

།དེའི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ ན།མདོ་སྡེ་ཚད་མར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་པ་ངན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལའོ་ཞེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ཞེ་ན། སྤོང་བའི་གྲངས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པར་བསྟན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་སྒོ་གཅིག་དང་། སྒོ་གཉིས་དང་། སྒོ་བཞི པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ།ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྩ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ཉིད་ཐར་པ་ལ་རབ་ཏུ་བར་ཆད་བྱེད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ནི་འགྲོ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། གྲངས་ཅན་ ལ་སོགས་པའི་ལམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་དག་པར་འགྱུར་དུ་རེ་བས་ལམ་ནོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་མི་ཞིག་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་བ་ལ་བར་ཆད་གསུམ་ཡོད་དེ། ལེ་ལོ་དང་། ནོར་བ་དང་། ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །དེ་བཞིན་ དུ་འདིར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་རྒྱུན་ལ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་ སུ་བབ་པོ།།དེ་དག་ཀྱང་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཆོས་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་འདིའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་འདིས་ནི་དེའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ ཉིད་དང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།གང་ལ་ཞེ་ན། དེས་ངེས་པར་བསྙད་པ་ལའོ། །བསྙད་པར་ངེས་པ་ནི་ངེས་པར་བསྙད་པ་སྟེ། འདིས་བསྙད་པར་འགྱུར་བས་བསྙད་པ་སྟེ། བསྙད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐོབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་སྟོན་ཏོ། །འདི་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཁོར་བ་ནའོ།།གདོན་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གསུམ་ལས་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གོར་མ་ཆག་ཅེས་བྱ་བ་སྙེགས་སོ། །གསུམ་པོ་དག་གང་ལ་གོར་མ་ཆག་པ་སྲིད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཉིད་ལ་སྟེ།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །དེས་ན་རང་གི་རྒྱུད་དང་ འབྲེལ་པ་རྣམས་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་འཐོབ་པ་དང་འཐོབ་པ་མེད་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཉི་ག་མེད་པར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ།།མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ སོགས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་ནི་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གང་ཟག་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ་དགེ་བ་སྨོས་པས་ཟག་པ་རྣམས་ལས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་གང་ཟག་རྣམས་སོ།

什么是非正法呢？因为在经典中有此量，恶念中安住识，如是在欲有中。
为何要计为一呢？因为是断除的数量，如同断除三界烦恼即成阿罗汉。
相应行蕴已经解说完毕。如果说断除八十八随眠是预流果，那么世尊所说断除三种结缚是如何呢？
对此无过失，这是说明一门、二门和四门烦恼，是为了显示。或者是因为根本，从身见因生起边执见，从戒禁取因生起见取见，从疑因生起邪见。
或者说这些就是对解脱的障碍，世尊也说：由身见则不欲前行，因为被障碍所毁。戒禁取见到数论等外道之道，希望由此得清净而入邪道。由疑则生犹豫。
譬如有人入道而行有三种障碍：懈怠、错误和犹豫。在此也应如是了知。
什么是五种上分结？这些存在于不还果的相续中：色贪、无色贪、掉举、慢、无明。
到了不相应的阶段。这些也是得等，是论典所说的。
所谓'具此法'是说既是彼等又是法故为此法。'此'这个词对一切名称都表示其圆满性和作因性。
对于什么呢？对于彼所决定说的。决定所说即是决定说，由此将说故为说，凡是说皆因有得而生起，这在注释中说明。
'此中'是指在轮回中。'必定'这个词是从三种无错乱中来，如是'必定'这个词即是'确定'之义。
在哪三者中有确定性呢？在有情数法中。择灭和非择灭也是在有情数中，如是有情们断除烦恼是择灭，无等无间缘是非择灭。
因此，与自相续相关的诸法以及择灭、非择灭的得与非得。对于虚空和非有情数事物则立为二俱无。
其中说'善即信等'等词是显示精进等。说'不善即贪'等词是显示嗔痴等。说'无记即变化心等'等词是显示异熟生等。
'彼等'这个词是与前说相连。'于何者'是与补特伽罗相连，说善是因为从诸漏中引发。彼等即是诸补特伽罗。

།ཆོས་འདི་དང་ལྡན་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་འདི་དང་ལྡན་པའི་ངེས་པར་བསྙད་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐོབ་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་དང་འཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ལྡན་པ་དང་རྙེད་པའོ།།དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་ཀྱང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་ཉིད་ལ་ཡིན་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཐོག་མའི་ཐོབ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ ཐོབ་པ་དང་སྦྱར་རོ།།ཐོབ་པ་མེད་ན་འདི་ལྟར་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གང་དག་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ མངོན་དུ་གྱུར་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སློང་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་རེ་རེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་བའོ།།བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཏེ། དགེ་བའི་སེམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདྲ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་སྟེ། འདྲ་བ་སྨོས་པ་ནི་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སྦྱར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ ལ་ཡང་མེད་དོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནི་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དེའི་མངོན་རྟགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གཞན་དགོས་སོ། །ས་བོན་ནི་སྔར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའོ། །ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པས་འཐོབ་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ལུང་གཞན་གྱིས་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེའོ། །མི སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་གང་ཞེ་ན།མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་།ལས་ཀྱི་མཐའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བདུན་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཞེ་ན། ཆགས་པའི་ཆོས་སྦྱང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་ལྡན་གྱི། །ཁྱིམ་པས་ལྟ་ བ་སྦྱང་བར་དཀའ།།གཞན་ལ་རག་ལས་འཚོ་བ་ཡི། །དགེ་སློང་གིས་ནི་འཚོ་སྦྱང་དཀའ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདུས་བྱས་ནི་མོས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདིར་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །སློབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ ཡིན་གྱི།རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

具有此法者即是具有信心等功德之意。彼等之事即是具有法性。
凡是具有此法之决定所说的因法，即是获得，亦称为得与具有。其中第一刹那是得、获得与获取。第二刹那等随后的是具有与获取。
因此，即便在毗婆沙师中，凡是具有者即是获得者。有唯是获得而非具有者，即最初的获得，如是解说。
若无彼者，此中'彼'字与获得相连。若无获得，则如此将无种子。
被贪等烦恼缠缚而住的圣者，即是未离贪的圣者补特伽罗。缠缚而住即是贪等现行。
所谓无有无漏心，即烦恼现行时无有无漏心现前，因为彼此相违。又因为佛说：'诸比丘，众生心相续是一一生起。'
将成为非圣者是远离的。关于凡夫，凡夫即是异生，对于具有善心和无记心的彼等，无有贪等现行，又因不承认其随后相续的体性，故将成为圣者。
所谓若相同，即是相等，说相同是指圣者与凡夫相比较。凡夫们无有涅槃的获得。因未断烦恼，圣者们亦无有，因为你未承许。
对此则成：以断烦恼与未断烦恼的差别而成就。若谓如是，则需要断烦恼与未断烦恼的明显标志之其他法。种子已如前遮破。
所谓不杂染即是解脱。所谓将得解脱即是彼等亦将解脱。
以理证说明获得后，今以他经显示：所谓法王亦，即世尊因具有一切威力故是法王。
关于此等十无学法，何为十无学法？无学正见、正思维、正语、正业，其中断除瞋恚和愚痴所生的语业，即说为正语、正业之名。
断除贪欲所生的七种，说为正命之名。为何如此？因为贪法难以调伏。如偈颂所说：'恒具种种见，在家见难调，依他活命者，比丘命难调。'
正精进、正念、正定、正解脱中，解脱有二种：有为与无为。有为是胜解自性。无为是涅槃。此处显示无为是支分。
虽然有学也有解脱，但那只是自性解脱，而非相续解脱，因为相续为修所断烦恼所缚故。

།མི་སློབ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་གཉིས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བསྐྱེད་པ་དང་འཐོབ་བྱེད་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་དག་གིས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ནི་ཁམས་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་ཏེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་དོ། །ཡང་གང་ཟག་འདི་ནི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་བསགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ནས་ཆོས་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་རྫས་ཐ་དད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་སོ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་མ་རྙེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་སྔོན་བཏང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་སྐྱེ་བ་ ལྟ་བུའོ།།དེ་ཉིད་རྙེད་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པ་སྟེ་སྔ་ནས་མེད་པའི་རྙེད་པ་མེད་ཅིང་ཉམས་པའི་རྙེད་པ་ཡང་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་གནས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །ཅི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱིར་བཏང་བ་བྱས་ནས་དམིགས་རྩོམ་སྟེ། སོ་སོར་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟགས་པ་དང་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ མ་ཡིན་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་མཁའ་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། །གང་དང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ངོ་། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ ཅིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གང་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་དང་དེར་ལྡན་པའི་སྒྲ་ནི་དབང་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གྲིབ་མ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟ་བུ་དང་། བེའུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དང་པོ་གྲིབ་མ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྟ་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཉིད་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

无学是因为自性和相续解脱的缘故而显示为支分。正确的智慧是尽智和无生智。这两者的特征已经说明。毗婆沙师们说以生起、获得和具足等词来表述。
断除五支是指断除非善分随眠，因为已离欲界贪故。上分的五种随眠是因为已离上界贪故。具足六支即六神通，如广说。又说此补特伽罗具足善法和不善法。
所谓得即是彼。见到有情心相续中积集无量善得，何谓无量？一刹那中有得、法得和得的得。其中生起得后，具足法得和得的得。生起得的得后，具足得本身。第二刹那有三得和三随得。如是后后刹那增长，生起无边实体差别。
所谓二种即是二种。无得即是未得，如从得所生等功德。损失即是先前舍弃，如从离欲退失后又生起欲界烦恼的得。
从得到后第二刹那等随后相续即称为具足。与此相反即是无得，应知是先前无有且无得亦无损失。得与无得二者唯是自相续所摄诸法，即非他相续所摄，亦非非有情数法。
此是否一切决定如此？为此作总说后开始分别：以各别和非各别观察灭，应知观察和灭字各别配合，即是择灭和非择灭。此二因不住于因故别说。
非有情数即地等，无有任何补特伽罗具足彼等法。虚空亦非具足。由于不具足彼等，故无彼等的得与无得。
因此阿毗达磨中说：谁具足无漏法？一切有情。具足何法？非择灭。谁具足择灭？一切圣者和某些凡夫。
又如说具足象马等，彼彼具足之语是就主权而言。其中得有三种。如影随逐、如牛王随逐、如犊子随逐。此是如影随逐性。其他亦当如是说。第一如影随逐，即如无记法，因与彼等同时生起故。

།ལུང་དུ་མ བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྔར་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།གཉིས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་མའི་སྒྲ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཤི་འཕོས་པ་དེ་ཉིད་དུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ས་ བོན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དུ་ས་བོན་བཏབ་པ་དེ་ཉིད་དུ་མྱུ་གུ་སྐྱེའོ། །མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དཔེར་ན་ ཁྱུ་མཆོག་ནི་བའི་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་དུ་འགྲོའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་རྣམས་སྔར་སྐྱེའོ། །གསུམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་ པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེའོ།།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེའོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེའོ། །མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་གོ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །མིང་དང་དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཆེད་འགའ་ནི་ཡི་གེས་དོན་འདྲེན་ཏོ། །ཆེད་འགའ་ནི་དོན་གྱིས་ཡི་གེ་འདྲེན་ཏོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཡི་གེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དོན་ལ་འཇུག་གོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཀོལ་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་མ་འོངས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བེའུ་མའི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ལའོ། །མདོར་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བཤད་པའོ། །འདོད་ པ་སྨོས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །ཕྱི་ནས་ སྐྱེས་པ་ནི་འདས་པའི་སྟེ།མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཕྱི་མས་ཡང་ཚེ་ཕྱི་མ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚེ་ཕྱི་མ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གཞན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ནམ། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་དང་ལྷའི་རྣ་བའོ། ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་དེ་དག་ཀྱང་བཅུ་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་གཉིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ལ་གསུམ་མོ། །བསམ་གཏན གསུམ་པའི་ས་པ་ལ་བཞིའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ལ་ལྔའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོའི་གནས་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ གོམས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་བུ་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་ཤེས་ལྡན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་ལོ། །དེའི་ཐོབ་པ་ནི་འདས་པ་དང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་ པའོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དུས་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ནི་ བསྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནའོ།

未记载的诸法由于力量微弱的缘故，无有前后生起。第二是如此，所谓'从上'中，'上'字是与色界相连。为何如此呢？因为死亡转生之处即成就中阴身，与外在种子相顺应之故。种子播于何处，其芽即生于彼处。在相续之时，属欲界的善等信等，及不善等贪等生而获得者。譬如公牛行于牛群之前，如是诸得先生。
第三是如此，所说'闻思所生聚集者'等，是与修所生相连。其中依靠生而获得的智慧而生闻所生，依靠闻所生而生思所生，依靠思所生而生修所生。依名了解义是闻所生，缘名与义是思所生，有时文字引义，有时义引文字。唯缘于彼是修所生，彼不依文字而趣入义理。
除俱生外，是指闻所生等诸法与俱生者，及如是所生者除外，其他非此者是未来，应知如犊随母后。'其中'是指诸得。'略说'是简要解说。说'欲'则遮除色界所行。说'善与不善'则遮除大种色。表色防护、非防护及二俱相违者是俱生即现在。后生者是过去，非未来。
后世又成为非后世，非后世又成为后世。如是分别则成就异熟所生等其他色之俱生得。是否一切无记法皆如此决定？答曰不是，除去神通心与变化心。其中二神通是无记，即天眼与天耳。变化心亦是。彼等变化心有十四：初禅地有二变化心，即初禅地及欲界所行。第二禅地有三。第三禅地有四。第四禅地有五。
为何彼等之得是过去与未来？因为由殊胜加行力所成就故。工巧处亦有少许，即极为熟练。如天子种种业，及阿修罗具慧。威仪路亦是，如诸佛世尊，及具寿马胜。彼得是过去、如是所生及未来。诸佛世尊之得是三世，因为根器锐利故。异熟生及其他一切威仪路、工巧处皆是俱生。有覆表色之色是有覆表色，在梵世间。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རྟ་ཐུལ་གྱིས་དྲིས་ན་མ་ཤེས་ལ། དེ་འཁོར་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བྱས་ཏེ་ལག་པ་གཉིས་ནས་བཟུང་ནས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་གཡོ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་མཐུ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཐུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ཅེ་ན། ཀུན་ནས་སློང་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་འཇིག་ ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བ་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ ལས་ལོག་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་།།ལོག་པར་རྟོག་པས་ལོག་པའི་ཚིག་སྨྲའོ། །ལོག་པའི་ཚིག་ལས་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། །ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལས་ལོག་པའི་འཚོ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོའི་ཚིག་འདི་ཇི་ལྟར་སྦྱར། འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྒྱུ་འབྱུང་བ་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྒྱུ་འབྱུང་བ་དང་དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ནི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། ། དེ་ལྟར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལྷག་མ་གང་ཞེ་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སོ་སོར་དུས་གསུམ་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུའོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་ནི་དགེ་བའོ། །མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ།།འདིའི་ནི་འདི་ལྟར་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་བོ། །རྐྱེན་མེད་པས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ཅར་ན་སྲིད་དོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་པའི་ནི་དེར་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །གོང་མ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཁམས་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པ་འདི་གཉིས་མདོར་བསྡུ་ན་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་ པའོ།།བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་བའོ། །རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སློབ་པའོ། །མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་སློབ་པའོ། །སློབ་པ་ཡང་ མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་ཞེས་ བྱ་བའམ།མི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་པ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཞེ་ན། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

具寿马胜问而不知，因与眷属相关而行诡计，抓住两手而出现，这是从诡计所生的表色。
为何是俱生的呢？因为力量微弱的缘故。为何力量微弱呢？因为加行微弱的缘故。为何欲界中没有有覆表色呢？因为没有等起者的缘故。
此处，萨迦耶见和边执见是有覆的。这两者不能成为表色的等起，因为这两者是内向而转的缘故。外向的心才能生起表色。
若如是，则从邪见生起邪思维，从邪思维说邪语，从邪语生起邪业，从邪业生起邪命，如此经文如何解释？
对此无过失，因为因生起有两种：因生起和刹那生起。其中见所断的心是因等起，为了引发修所断的缘故。修所断是因等起和刹那等起。
如是从一个到一个相续而说，故无过失。其余是什么呢？善与不善的心所，过去、未来、现在诸法各自是三时。
善、不善、无记诸法也是如其次第。其中善法的得是善的，不善法的得是不善的，无记法的得是无记的。
欲界法的得是欲界的，色界法的得是色界的，无色界法的得是无色界的。无漏是三界及无漏即道谛，无为是无漏法。
其中非择灭得是三界的，因为此无缘故而得。无缘故彼亦存在于三界。择灭通过色界和无色界的道而获得的即是彼处所摄。
无漏道的得和道谛是无漏的。上述五种总之是三界的。这两种总之是无漏的。'彼亦'是指得。'摄'是指总摄。
'四种'是指四种：三界及无漏。关于有学和无学，其中有学的是有学，无学的是无学。
非有学非无学的有三种：何为非有学非无学法？是有漏诸法，因为不学三学的缘故。
涅槃是说有学？还是无学？还是非有学非无学？论中说是非有学非无学。为何如此？因为是离系果的缘故。

།དེ་ལ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཐོབ་པའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ གྱིས་ཐོབ་པའི་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ།།སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཐོབ་པ་ནི་རིགས་ན། མི་སློབ་པས་གོ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ། དེས་ཀྱང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཐོབ་སྟེ། དུས་བཞི་པོ་དག་ན་བྲལ་བའི་ ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་རྙེད་དེ།དེ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ནི་དུས་བཞི་པོ་དག་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དུས་གསུམ་པོ་དག་ནའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དུས་ནའོ།།གང་བར་མ་དོའི་སྤོང་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཐོབ་པའོ། །བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དག་དང་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། གང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཐོབ་པའོ།།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ནི་བསྡུས་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་ནི་འཐོབ་པ་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་ པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དགེ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་བཞིན་ དུ་བྱེ་བྲག་མང་དུ་མེད་དེ་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་མེད་དོ།།འོན་ཀྱང་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ལས་རབ་ཏུ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཚོགས་ན་ གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདས་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་དུས་གསུམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དུས་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དུས་གཉིས་པ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པའོ།།དེ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སོ་སོར་ཁམས་གསུམ་པའོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཀྱི་དང་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་མ་ཐོབ་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་ཡང་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于有漏法和非择灭以及择灭，以及以世间道所获得的这一切，都是非有学非无学的获得。以有学和无学道所获得的是有学和无学的。
以有学道获得择灭是合理的，那么无学如何获得择灭呢？他也获得择灭，即在四时中获得离系得的获得。其中见所断法的离系得的获得是在四时中。欲界所行修所断法的是在三时中。色界所行和无色界所行修所断法的是在阿罗汉时。
其中中有的断除应当了知是由果道所摄。见所断随眠八十八种及与之相应的受等是见所断得。修所断十种烦恼及与之相应的受等，以及异熟所生、威仪路、工巧处、变化心，以及一切有漏善法都是修所断得。
非所断也有两种：其中非择灭和以世间道所得择灭是修所断所摄。以无漏道所得择灭唯是非所断。
应当说明无得，即解释其相。一切无得都是非烦恼性且无记。非善法，断善根者的善根也不会断，因为有善法的无得存在。也非不善法，因为离欲贪者有无得存在。会与不善法相应。
因此，无得与得不同，没有诸多差别，即没有多种行相差别。然而，所谓已坏即是过去法，因为已从彼时坏灭。所谓未生即是未来法，因为未到彼时。如是聚集时能生起位果，而非实果。
其中过去已断诸法的无得是三时。同样，未来未至诸法的也是三时。如是已生诸法的是二时，即过去和未来。这也应当了知是无记。
属于欲界、色界、无色界的诸法各自属于三界。欲界所摄诸法的三界是：未得闻所成和思所成功德者的，未离贪而未得色界生所得者的，闻所成者的，修所成者的，无色界生所得者的，以及修所成者的。
欲界有情与三界烦恼性法相应。同样，生于色界的有情不与欲界烦恼相应。钝根者也不与利根所摄善法相应。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བས་འཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཁམས་གསུམ་པའི་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ན་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་ཁམས་གསུམ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཐོབ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ལྟ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར འཕགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་དག་སྟེ། དེ་དག་ མ་ཐོབ་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་རིགས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུན་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་བ། དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། དེ་ནི་ཐོབ་ པ་མེད་པས་གང་མ་ཐོབ་པའོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བརྗོད་དགོས་སོ། །མི་དགོས་ཏེ་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྣན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཟ་རླུང་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་རྒྱུན་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྒྱུན་ལ་འཕགས་ པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ལས་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གཞན་མེད་དེ།བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་ཙམ་རྫས་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་གོ་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་པ་ ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་མ་ཡིན་ནམ་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སེང་གེ་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕུག་ཏུ་གནས་ཏེ། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་སྡིག་པ་དག་རྩོམ་མོ།།ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་གང་གིས་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེའི་དེ་རྙེད་ནས་རྣམ་པར་ཉམས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ནས་རྣམ་པར་ཉམས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ལམ་གྱིས་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་ ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་ཏེ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྤོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་ཀྱང་འཕགས་པ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་ལ་ཕྱིས་སྤོང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྤངས་ལ་ཕྱིས་ རྣམ་པར་ཉམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཐོབ་པ་བཅད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པའོ། །ཆོས་བཅད་པ་ནི་སྤངས་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ན་འདི་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པའོ།།ཡང་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བས་བསྡུས་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ་དེ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སེམས དང་མི་མཐུན་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་ཟད་པས་འཇིག་པའམ་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་ན། རྒྱུ་ཟད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཆུང་ བའམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་གྲང་ན་ཆུང་བ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་མི་སྐྱེད་དོ།

无色界众生所获得的也不具足修所生法。同样，对于无色界众生也应当随顺而说。三界中的彼等本性应当了知即是生于何处。由法住的力故而安立为三界。无所得者则无任何清净。若有所得则因具足无漏法故而成为圣者。
关于所谓凡夫性，何为凡夫性？即未得圣法。其中圣法是从苦法忍直至无生智，未得彼等。由于三种种姓的缘故，声闻圣者不具足缘觉与如来的相续，故成为凡夫，如是缘觉与如来也成为凡夫耶？由于无所得故，即是未得。
所谓'性'之词需要说明。不需要，因为有以一词增加的情况，如说'食水食风'。若有人认为相续中未生圣法即是凡夫性，依彼等之见，从相续中生起圣法外无其他圣法相续，因为自性相违故，彼等即成为凡夫性。若说仅是未生即是无实，则与经中所说'诸比丘，我说愚凡夫无闻者无有不造恶业者'相违。
凡夫性不是无覆无记吗？此中无过，譬如狮子住于无覆无记之窟中而害诸众生，如是住于凡夫性而造作诸恶。彼无所得者，得何法后即失坏。三界凡夫性得圣法后即失坏。由外道之道，生于上界后，欲界凡夫性失坏，由离欲贪而断。
因此毗婆沙师亦说：圣者先失坏凡夫性后断。凡夫先断凡夫性后失坏。其中断得即是失坏。断法即是断。
应说无想定，此定中无想故，此即是无想定。或由无想而入定故为无想定。离第三禅贪即是由离第三禅贪故为离第三禅贪。第四禅是广大果所摄，即善心心所法。彼等是与心心所法相续生起不相应之法，即不具彼。
为何？因为不生起与心不相应之心，如是由因尽而灭或有违缘故。若由因尽则不应理，因为等至有漏故。有与心不相应之缘亦不应理。彼生起微小或殊胜耶？微小则因力弱故不生违缘。

།ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མི་སྐྱེད་དེ། དཔེར་ན་མེ་ལྕེ་བདག་ཉིད་འགག་པར་མི་བྱེད་དེ་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འགལ་ བའི་ཆོས་གཞན་གང་གིས་དུས་གཞན་ན་མི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་སྟེ།དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཅེ་ན། འདུ་ཤེས་གཞིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ འདུ་ཤེས་ནི་ནད་ལྟ་བུའོ།།འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་གསལ་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཔེས་སྟོན་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་རྒྱུད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར དེ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཐད་པ་གཞན་བརྗོད་དེ། བྱིས་པ་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དག་དེ་སྐྱེད་དེ། འཕགས་པ་དག་ནི་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ངན་སོང་གི་གནས་ལྟ་བུར་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མྱོང་བར་ངེས་པས་འདི་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ངེས་པ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་འདིའི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་སྤོང་ངོ་། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་དུས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཕེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་མྱོང་བ་དེ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདིས་ནི་འདིའི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྤོང་ངོ་། །འདི་ནི་འབད་པས་འཐོབ་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པས་ན་འགོག་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དགག་པར་བྱ་བའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྫས་ཡིན་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་དེས་མ་འོངས་པའི་དུས་གཞན་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འགག་སྟེ། འབྱུང་བ་མི་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པས་སོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་མཁྲེགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་ཤིགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་སྟེ་དགེ་བ་དང སྐྱེ་གནས་པ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱིའོ།

殊胜者由于是同类的缘故不生实法，譬如火焰不能自己灭尽自己，因为对自身作用是相违的。因此，由其他相违的法在其他时间获得不生，那就是入定，一切心和心所法都灭尽。
为何从想蕴的角度宣说呢？为了破除想蕴，为了生起它。经中也说：'想如病，想如疮，想如刺，如是无想即是寂静，即是殊胜。'以喻显示，如同知他心一样。
这也是有漏善法，因为能成就可意的有。无实体者不应成为善法。属第四禅者即是第四禅的本性，因为是那个地的异熟果。不是圣者相续。
为何圣者相续中没有它呢？为此说其他道理：愚者以为是解脱想而生起它，圣者们则不会成为从有而生的想者，因为现见有不从有生，以及现见解脱和解脱道。
因为能障碍圣道，圣者们视之如恶趣处。因此，获得它的决定者不会趣入。由于决定感受其异熟，这是决定所感，因为必定会产生果报。这就排除了此中不定所感。
是生后所感，而非其他时间。这是圆满作用而非引发，因为无心。心和心所法灭尽本性的无想果所感受的即是生后所感，这就排除了此中其他时候所感。
这是由精进获得的，是说由加行力成就的缘故。不是由离贪获得的，是说这不是仅仅由离第三禅贪而获得的，因为未修习的缘故。
灭尽定者，由于灭尽故称为灭尽。心和心所法是所灭。灭尽定是实法，由那入定的实法使未来其他时间的心和心所法完全灭尽，不得生起，此为语义。
离无所有处贪者，是指离第三无色界贪。有顶者，是指非想非非想处地。如何成为无心定？答：由令大种平等性。大种平等性即是一味坚硬性，因此金刚也不能摧毁。
渐细渐细直至有顶心之下才获得，因此是有顶，即善、生处、余受及不定受等，所说善即是有漏善。生后受是不退法的不还者。余受是退法不还者的。

།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བས་སྐྱོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇུག་སྟེ། བདེ་བ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་སྙོམས་པར་ འཇུག་གོ།།དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འགོག་པ་ལ་བྱིས་པ་དག་ཆད་པར་སེམས་ཏེ་སྐྲག་གོ། །ཆོས་གཞན་ ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ཙམ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་མི་འདོད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ཉིད་དཔྱད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་ཐོག་མའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཉིད་ལ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་ལས་གཞན་གྱི་དུས་ནའོ། །ཡུན་རིང་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས་ལངས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ འདི་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་གསལ་བར་སྟོན་ཏོ།།འདོད་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལན་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཞན་ཡང་ཡིན་པས་ལན་གྲངས་གཞན་ནོ།།དེ་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལན་གྲངས་གཞན་ན་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་པས་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚེ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། ། འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མྱུར་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ནི་ལྷའི་བུ་འགྲོ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤུགས་པས་ཀྱང་ཆེས་མྱུར་དུ་འགག་གོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ན ལས་གང་བྱས་པ་དེས་འཕགས་པ་ནི་བསྐྱོད་དེ་བཏང་བའོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་འབབ་པ་སྟེ་རྒྱུད་དོ། །རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འབྲེལ་ པས་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ།།དེའི་གནས་པ་ནི་འབྲེལ་པས་བསྡུས་པ་རབ་ཏུ་འབབ་པ་གནས་པའོ། །དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་བྱེད་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །འགྲོ་བར་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གདགས་པ་ནི་འགྲོ་བར་གདགས་ པའོ།།འདོགས་པའི་ཕྱིར་འདོགས་པ་དང་། གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་གདགས་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའོ། །གང་དང་ལྡན་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་འཐོབ་པ་དེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ ཞེས་བྱའོ།།འདིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་གིས་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་གནས་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བར་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོར་བསྟན་ཏོ།

为了今生安乐而住，是说由于心和心所生起而厌离，为了今生安乐而住而趣入彼。为了获得安乐，瑜伽师入于等持。
所谓'无彼'是因为无有圣道。'因怖断灭'是说因为彼处无有解脱想，愚者们对心与心所的灭，认为是断灭而恐惧。
'其他法'这是说不承认仅仅灭除心与心所即为无想。
'异熟所生'是说因以果标，此处以异熟果之名说异熟因。从彼所生即是异熟所生。
为了观察彼义，故说'无想等至异熟果'。
'初禅一分'是说初禅的一部分，即初禅一分称为殊胜禅定。有想也与此相同。
'其他时'是说除了死亡与投生时以外的其他时候。
'如同长时睡眠醒来'，这是说从此等持出定者的行为不明显。
为了说明生于欲界的因，故说'于彼所生者'，即因为生于广果天者有余生受业，'余'是说既是次数又是其他，故为余次。彼既是欲界又是余生受，故为欲界所摄余生受，意思是说在二生等中受用。
这是说由于有能引欲界异熟的业。
'何为命根？是三界寿命'中，三种界即是三界。
因为流转故称为寿命，意思是说极速流转。如经中说：'寿行比天子行本性者更速灭。'
'先前业'等是说在前世中所作的业推动而发起。彼为何？即眼等六处。'六处相续'即说明此义。相续即流注，即相续。由同分所摄生起相似蕴。
由彼相连即相续不断。彼住即相连所摄流注住。彼之因即作因。
'趣施设因'中，趣即地狱等。彼施设即趣施设。为了施设故施设，为了当施设故彼施设，即显示趣。
若具足彼，于生灭刹那住的诸行，亦得地狱等众生之显示，此即称为命根。
此处'从阿毗达磨中'是以教证说明。六处相续相连住因，以'寿、暖及识'说明。
为显示趣施设因性，故说'异熟成就时'，此处异熟声说为命根。

།རིགས་པས་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བསྟན་པར་འདོད་ནས་སྲོག་གི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དབང་པོ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལའང་ཁྱབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་ འཆད་པར་འཇུག་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་པོ་གཞན་དག་ལས་དོན་གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ལ་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒྲིབས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་ བྱེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།།ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །འགྲོ་བར་གདགས་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ཉིད་འགྲོ་ བར་གདགས་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ཏེ་སྲོག་གི་དབང་པོའོ།།མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྲོག་གི་དབང་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ སོགས་པ་འཐོབ་པ་དང་།དེའི་རྒྱུན་འཆད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་བ་བརྟག་པར་ནུས་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་བརྗོད་དོ།། །།ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་ལྔ་པ་སྟེ་ཐ་མ། སྐལ་བ་ མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཅིག་ལ་འདོད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྩ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །དེ་ནི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་པས་དོན་གཅིག་སྟེ། དེ་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ།།འདོད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་མཐུན་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་སྟེ་སྤྱོད་པ་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་དབང་པོ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་དབྱིབས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཁ་ཟས་ལ་ སོགས་པ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་སྟེ།ཕན་ཚུན་མངོན་པར་དགའ་བ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།བདག་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་སྲེད་པའོ། །ཁ་ཟས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་དེ་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའོ། །རགས་པ་ནི་ཁམ་དུ་བྱས་ནས་ཟ་བའོ། །ཕྲ་བ་ནི་བཀྲུ་བ་དང་བསྐུ་བ་དང་གཏོར་བ་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།དེ་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། གདགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་སྒོ་ང་གང་དག་མ་ལ་དྲན་པ་བརྗེད་པ་མེད་པ་དེ་དག་རུལ་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །རེག་པ་ནི་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་བཙས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་མ་ལྟ་བུའོ། ། ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སེམས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པའོ། །དེ་ལྟར་འཕངས་པར་ཟད་ལ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནུས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་སྐྱེས་པའི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཟས འདོད་པར་སེམས་ཅན་སོ་སོར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་སྡུད་དོ།།སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱབ་པར་འདོད་པའི་ཚིག་སྟེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་སོ་སོར་གནས་པའོ།

为了以理证说明命根实有，故说'除命根'等。'其他根'是指眼等，由于它们在无色界中不存在，故不遍于三界。信等根虽遍于三界，但在生起烦恼等心时它们不存在，故不能持续不断地运行。寿命遍于三界且相续不断地运行，因此它作为实有别于其他根。
对于'生于无色界者'等，现起善心是指信等。现起有覆心是指现起贪等心。现起下地无漏心是指生于有顶者现起属于无所有处地的无漏心。
命名为趣的因法性即是命根。'若无'是说，如果没有命根，则在无色界善等状态时应成坏灭和生起。在欲界和色界中可以通过获得身根等及其断绝来判断生死，而在无色界则不能，故特别提到无色界。
《阿毗达磨入门广释摄要》第五品暨最后一品：
'同分性是众生对同一对境起欲的因'中，'众生'一词排除了非众生的草等。所谓'同一对境'即是既是对境又是同一的，如对自我的执著等。'欲'即是希求。欲的因即是同分性。
依此而有的相应即是同分，是行为相应的自性。其根即是同分性，是同一趣中众生的身体、根、形状、行为和饮食等相似的因，含义是彼此欢喜相连。
'我执'即是对自我的贪著。食有四种：段食有粗细二种。粗即做成团块而食。细即洗、涂、撒等，是香、味、触的自性。触食即是从境、根、识生起的触。意思食即是意业，如《施设论》中说：'凡是母亲对蛋不忘念者，蛋就不会腐坏。'识食即是能成就后有者。
其中段食能增长诸根。触食能增长所依的识。这两种如同乳母，因为对已生者有益。意思食能引发后有。虽然只是引发而未获得，但由于熏习相续，故有再生的识的功能。这两种如同生母，应当如理配合。
'众生各自相应于食欲'这句话表明众生同分性是不相异的。'各自'一词表示遍及之义，即众生各自安住。

།གལ་ཏེ་གཅིག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའོ། །དགེ་སློང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཐ་དད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ སྟོན་ཏོ།།དོན་གཅིག་ལ་འདོད་པའི་ངེས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་འདོད་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པའི་གྲངས་སུ་མི་ཆུད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་གཅིག་ལ་འདོད་པའི་ངེས་པའི་རྒྱུའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐུན་པའི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །མེད་དུ་ཟིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཏེ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་གནས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཡོད་པ་རྣམས་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འཆི་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་ལ། དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་འདོར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། གང་དུ་ཤི་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའོ། །འཆི་འཕོ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ། དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་འདོར་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བོར་ཏེ། འཕགས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ ཉིད་ཐོབ་པའོ།།འཆི་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་བ་ནི་མིའི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའོ། །འཆི་འཕོ་ཡང་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འདོར་ཞིང་། འཐོབ་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ ལས་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་ཞིང་འཕགས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་དྲིས་སོ། །འདོད་པ་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པ་འདྲ་བ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་སུ་གྱུར་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཞན་ནས་ཀྱང་གལ་ཏེ་འདིར་འོང་ན་ནི་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར འོང་བ་སྟེ།ལྷའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བོར་ནས་ལྷའི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པོ། །དེ་ལྟར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་ཅིང་འདོར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གཞན་ཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་འདོར་བའམ། མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་པ་མེད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ ཉིད་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་བཏང་བས་གཏང་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཆེར་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། །།མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ། ཆོས་སྐྱེ་བའི་ནང་གི་ཡན་ལག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་ བ་ནི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ།

如果成为一体的话，众生的趣处就会混杂。'差别'是指众生界等差别的各自，即显示异熟所生的行为。'彼等比丘等差别'是指显示同类因。'欲求一义的决定因'是指并非一切对一切都欲求，例如婆罗门欲求祭祀等仪轨，而其他人则不然。差别的因是同分性，如果没有它的话，圣者与非圣者就无差别了。圣者的同分性非圣者是没有的，因此非圣者不被列入圣者之数。凡夫性唯属于凡夫，而不属于圣者。
凡夫的同分性也唯属于凡夫，而不属于圣者，因此是凡夫性。凡夫们成为同分。因此为了显示同分性，说'欲求一义的决定因'，即相应的作用。'彼'即是同分性。'若无'即是若不存在。关于'圣者'，圣者是诸佛和佛的声闻们，因远离恶不善法故称为圣者。非圣者即是凡夫。
安住于世间言说、具有有漏心者会有混杂之过。因此有死而转生，且不舍同分性者，即死于何处而生于彼处。有既不死亦不生，且不舍同分性者，即入决定者。彼舍弃凡夫同分性，获得圣者同分性。死而转生且舍同分性者，即从人中死后生于天中。既不死亦不生，且既不舍同分性亦不获得者，即除彼等诸相外。
论中说入决定者舍凡夫同分性而获得圣者同分性，因此问：凡夫性与凡夫同分性有何差别？欲求相同即是欲求相似，即解释为同分性。凡夫性是一切损害的生起处，即种性。为显示此义，说'诸比丘，愚者'等。
其他处说'若来此处'是指来此世间，舍天同分性从天中死后获得人同分性。如是同分性可得可舍。凡夫性则无获得其他同分性，或舍已得，或得未得，因为凡夫性遍及一切有为法。彼由舍同类性而无舍，因此应知同分性与凡夫性有大差别。
相续于相的情况，法生起的内支分

།དེ་ནི་སྐྱེ་བའང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་ཆོས་སྐྱེ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ནི་རང་ཡང་ཡིན་ལ་ནུས་པ་ཡང་ཡིན་པས་རང་གི་ནུས་པ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་སྐྱེད་ནུས་པའོ། །རང་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པ་ནི་རང་རང་གི་ ནུས་པ་རྙེད་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་ཆོས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སུ་འབྱིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ནང་གི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ལ་རང་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནང་གི་ཡན་ལག་སྟེ། རང་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུའོ། །ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ ནང་གི་ཡན་ལག་སྟེ།ཆོས་སྐྱེ་བའི་ནང་གི་ཡན་ལག་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུའོ། །ཆོས་སྐྱེ་བའི་ནང་གི་ཡན་ལག་རང་གི་ནུས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཕྱིའི་ཡན་ལག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཏེ་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་ཡན་ལག་རྒྱུའི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་དག་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་དུ་འདྲ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །གནས་པའི་ མཚན་ཉིད་དཔྱད་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་ནོ། །འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་འཕེན་པ་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་པའོ། །འཕེན་པར་བྱེད་པས་འཕེན་པ་སྟེ། ཆོས་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། ། དེའི་དབང་གིས་ཆོས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་སུ་མ་གྱུར་པའོ། །འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་པའི་དུས་དེའི་གནས་ནི་འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་པའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཏེ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་ནུས་པར་གྱུར་པའོ། །གནས་པར་མ་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་འཕེན་མི་ནུས་སོ། །གནས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་མཐུས་སོ། །རྒ་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་དེ་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་འཕེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འབྲས་བུ་གཉིས་པ་འཕེན་ནུས་པ་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་རྒ་བའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐད་ཅིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་སྐད་ཅིག་དུ་མར་ཡང་འདུག་པའོ། །རྒ་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་གཅིག་འཕེན་པའི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་འབྲས་བུ་གཞན་འཕེན་པའི་དུས་སུ་གནས་པ་མི་ཐོབ་བོ། །མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་ནས། གནོད་པ་བྱེད་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྨོས་ཏེ། རྒ་བས་འབྲས་བུ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕེན་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ནུས།ཆོས་འདས་པའི་དུས་སུ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཏེ་ཚོགས་ནས་བྱས་པས་འདུས་བྱས་སོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་གང་དག་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་ སུ་གཅོད་པ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ལ་ཁུངས་སུ་མདོ་སྡེ་འབྱིན་ཏེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ་རྒ་བའོ། །གནས་པ་དང་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གནས་པ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བས་གནས་པ་ཟིན་ན་དེ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དཔལ་ཅན་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣ་ནག་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒུད་པ་བསྟན་ཏོ།






这既是生起也是法，所以是法生起。法的词义包含色等诸法。这既是自身也是功能，所以是自身功能，即能生起未来法的功能。获得自身功能即是获得各自的功能。
其因是获得自身功能之因，即是将未来法带入现在位置的因的意思。这既是内支也是获得自身功能之因，所以是内支，即获得自身功能之因。因为不是共同之因所以是内支，即是法生起的内支获得功能之因。
法生起的内支获得自身功能之因即是生起。外支是因缘等，下文将出现。因缘等是外支因的事物，它们是色等生起的共同之因，所以不是主要的。
为了以理证说明其存在，所以说'假使没有'等。假使没有生起，即使有因缘等，如同虚空一样法不会生起，'如虚空等'是说，如果没有生起，色等是有为法，同样虚空等也将成为有为法。如果同样没有生起，为什么色等是有为而虚空等不是，因此生起得以成立。
为了观察住的相，说'引生其他果'等。从此果引生其他果即是其他果。引生其他果即是引生其他果。由于能引生故为引生，即是摄持法生起。由于其力使法生起无有障碍。
引生其他果时的住即是引生其他果时的住，即是能引生其他果的时间。若不住则不能引生果。使其住的因即是住。
'由何力'即是由何等力量。说明衰老的相即说'引生第二果'等，能损害引生第二果功能的因即是使其衰弱，即是衰老。'如此则不成刹那'即是此法住于多刹那。
由于衰老，若引生一果的功能完全衰退，则不能获得引生其他果时的住。到了无常相的部分，说'能造损害'等，衰老能损害引生第二果等，法趋向过去时的因即是无常性。
'有为'即是因缘聚集而作故为有为。这是色等事物，凡是能决定通达色等的即是有为相。
关于'有为相'的含义，引经作为依据，即'此三者'等。住与变异即是住与变异，即是衰老。住与变异作为一相而说。为什么呢？因为住是贪著的所依。若衰老摄持住，则于彼贪著将会退转。'吉祥女'等中，'黑鼻女'的词义表示衰败。

།དེ་སྐད་ དུ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྒུད་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི་གཞན་ ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདིས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཉེས་པ་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་རྒ་བ་དང་གནས་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་མ་ མཐོང་སྟེ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ཆོས་སྐྱེ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་སྐྱེ་བས་ནི་ཆོས་སྐྱེད། གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱེད། རྒ་བས་ནི་རྒ་བར་བྱེད། མི་རྟག་པས་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་ན་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད།དེའི་ཚེ་འདི་སྐྱེའམ། གནས་སམ། རྒའམ། རྣམ་པར་འཇིག་གམ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་།སྨྲས་པ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བས་བྱ་བ་བྱེད་དེ། བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གསུམ་ནི་མ་འོངས་པའི་བྱ་བར་འདོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མར་མེ་དང་སྐྱེ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤོང་ངོ་། །སྐྱེས་པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་སྤངས་སོ། །མར་མེ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་མུན་པ་སེལ་ཏོ། །སྐྱེས་པའི་ཚེ་ནི་བསལ་ཏོ། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་ པོས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་དོ།།སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ནི་སྐྱེས་སོ། །སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་དོ། །གནས་པའི་དབང་གིས་ནི་གནས་སོ། །གནས་པའི་དབང་གིས་གནས་པ་ན་རྒ་བས་ནི་རྒ་བར་བྱེད། མི་རྟག་པས་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་གི་།རྒས་ནས་མ་ཡིན་རྣམ་པར་ཞིག་ནས་མ་ཡིན་ཏེ་རྒའོ། །འཇིག་གོ། ། དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བར་འགལ་བ་མེད་དེ། གནས་པ་ནི་རྒ་བས་རྒ་བར་བྱེད། མི་རྟག་པས་རྣམ་པར་འཇིག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའོ། །སོགས་པ་གང་དག་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེ བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་གནས་པའི་གནས་པ་དང་། རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒ་བ་ལ་ཡང་ རྒ་བ་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་ཡང་གཞན་ཏེ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །ཆོས་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་ དངོས་པོར་གནས་སོ།།རྩ་བའི་ཆོས་དང་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་རྣམས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་རྩ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་སོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་གནས་སོ། །འདི་ལྟར་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་མེད་པས་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་རིགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་ པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་དེ།མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ།

如是说，一切圆满的终点即是衰败。法即是色等。非成为自性即是成为异义。此即是说明色等本身非生等。若成为自性则成为他性，此说明非他性说的过失。相的所依是色等。诸相即是生等。无差别即是一性。如是则老和住也成为一性，即是无差别性。此未见到，因为相违。
必定不生即是说，若非有则法如何生起，因为未见无因而生果。其中生令法生起，住令安住，老令衰老，无常令坏灭，与相的所依同时生起的诸相如何作用？此时此是生起、安住、衰老还是坏灭？如何？答：未来的生起起作用，作用即是指功能。其中认为三法是未来的作用：苦法智忍、灯和生。
当苦法智忍生起时舍离凡夫性，生起后已舍离。当灯生起时驱除黑暗，生起后已驱除。当生起生时以生起相应事令同时生起者生。生起生后已生。已生者由生令生。由住力而住。由住力安住时，老令衰老，无常令坏灭，非已老非已坏而老、灭。
因此现在住等同时作用无相违，住被老令衰老，被无常令坏灭。关于诸相等，生等诸相的生之生即是生的生。等字所指的即是生之生等。等字包含住之住、老之老、无常性之无常性。此四者随顺诸相而行故是随顺相。
若认为老也有老，如是则其也有他，将成无穷。因此说此不成无穷。为何？答：如是根本相即是法相。于八法转起即是住于缘事。根本法和三相及四随顺相，如是于八者转起。随顺相于一一中，即是趣入转起。
如何？生之生唯属于生等。诸相住于根本法，随顺相住于诸相。如是因此说明无无穷过失故，如前所说即是正理。所说名蕴等所诠，名蕴等中等字包含句蕴和字蕴。

།མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲ་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེའི་འབྲུའམ་ཚིག་ཡོངས་ སུ་བཅད་པའི་སྒྲ་དོན་གོ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དཔེར་ན་གཽ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་སྟེ་ཚིག་དང་། ཕྱོགས་དང་། ས་དང་། འོད་ཟེར་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། མིག་དང་། ཕྱུགས་དང་། མཐོ་རིས་དང་ཆུ་རྣམས་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་སྟེ། གཽ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཁས་པས་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡི་ གེའི་འབྲུ་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡི་གེའི་འབྲུ་སོ་སོ་ལ་དོན་མེད་པ་དང་།ཅིག་ཅར་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཚིག་གི་སྒྲ་གཞན་བརྗོད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་སྒྲ་གཞན་བརྗོད་པ་འབྱུང་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་གིས་ མིང་བརྗོད་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་ཀྱང་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་སུས་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་པོ་དེ་ཐོས་པ་དེས་དོན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པར་སྣང་ངོ་། །དཔེར་ན་རྭ་ལས་མདའ་རྒྱུ་སྐྱེའི་དེ་ལས་ ཙནྡན་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།གང་ཚོགས་པ་མེད་པས་སུས་གཅིག་པོ་དེ་ཐོས་པ་དེས་དོན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དང་སྒྲས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་དོན་དུ་གྱུར་པས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ སོ།།ངག་རྣམས་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངག་གོ། །ངག་དག་ངག་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་ངག་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །རག་ལས་པ་ནི་ཁ་ན་ལས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ངག་ཡོད་ན་འདི་དག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཡུལ་ལོ།།ཚུལ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་གནས་ནི་ངག་ལ་དོན་གྱི་ཚུལ་འབྱུང་བའོ། །དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་གནས་དང་འདྲ་བས་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་ གནས་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དག་སྟེ།དོན་ལྟ་བུར་སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པས་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་མིང་ལ་སོགས་པ་ནི་མགུལ་གྱེན་དུ་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཉིད་དོ།།དེ་བས་ན་ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་རང་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་རང་གི་དོན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ནི་རྟོགས་པ་སྟེ་ངེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རང་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་མིང་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་གུད་ན་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཙམ་ནི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་དུ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ ཅིག་པ།།མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་བྱེད་དེ། །བྱེད་པའོ་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུ་ཤེས་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ངག་དང་ ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་སོ།།དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ་གཞན་ཀྱང་ཡིན་པས་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ། མིང་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུ་ཤེས་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནོ།

那些无有的也能使义理得以理解。若问为何声音不能使义理得以理解？因为不能够。音节或词句的声音能否使义理得以理解呢？例如'gau'这个声音用于九种义理：即词句、方向、大地、光芒、金刚、眼睛、牛、天界和水这九种义理，'gau'这个声音为智者所掌握。其中音节不能使义理得以理解，因为单个音节无有义理，且不能同时产生。词句的声音也不是，因为在其中又会产生其他词句的声音，在其中又会产生其他声音，这样就会成为无穷。
如同词句能够表述名称一样，义理也将得以表述，以及'声音是无聚合的'，因此谁听到那个单一音节，谁就能了解那个义理。这并非过失，因为诸法的功能各自确定显现。例如从角生箭杆，而不从中生旃檀木。
所说'因为无聚合，谁听到那个单一的，谁就能了解那个义理'，以及'声音能使义理得以了解'这两者是相同的。因此，使人理解是由义理所成就。其中'那些'是指名称、词句和文字。
'依赖语言而生'中，语言本性的声音即是语言。依赖语言而生的那些即是依赖语言而生。依赖即是依止。这是说明'有语言时这些才出现'。
'如同认知一样是义理形态的所依'中，义理是色等境。形态是自性，即本质的异名。义理形态的所依是在语言中产生义理形态。因与义理形态的所依相似故称为如同义理形态的所依。
因此，凡是如同义理形态所依的行相，即是如同义理形态所依的行相，意为显现如同义理的异名。因与认知相似故称如同认知。例如如同被外境青等所转变而生起的识，它们也是如此。瓶等的名称等即是项高等形相的影像。
因此所知也如同认知。'使自义通达'中，既是自己又是义理故为自义，即外境。通达即是了解，意为确定的异名。凡是能使自义通达者即是彼等。这是说明名称等因为是刹那性故，作用也不离于彼，仅仅生起即是作用。
如说：'一切诸行刹那性，无常何有作用存，凡是生起即作用，说彼即是为作用。'
'想、语和音节等异名所说'中，想、语和音节等即是想、语和音节等。既是异名又是他者故为异名他者，即是别名的异名。想、语和音节等即是异名故为想、语和音节的异名。

།འདུ་ཤེས་དང་ངག་ དང་ཡི་གེའི་འབྲུའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་དང་།ངག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་གོ། །གང་དག་ཅེ་ན་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གྲངས་འདི་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ མིང་དང་འདུ་ཤེས་ནི་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་དོ།།ཚིག་ནི་ངག་གོ། །ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་སོ། །སྔར་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ནི་གཉི་ གའི་ཁ་ན་ལས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་དོ། །ཚུལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །རང་གི་དོན་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དག་གོ།།ངག་གི་སྒྲས་ནི་དོན་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་ཉིད་སྒྲ་ཡིན་པས་ངག་གི་སྒྲ་སྟེ། ངག་གི་སྒྲ་དེས་དོན་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་བསྙད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཚིག་པར་གྱུར་ཏ་རེ། འདི་ལ་ངག་གི་སྒྲ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མིང་ངོ་། །དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ངག་གི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དོན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྒྲས་དོན་ཕྲད་ནས་འཛིན་ཏམ་མ་ཕྲད་པར་འཛིན། དེ་ལ མ་ཕྲད་པར་དོན་འཛིན་པར་མི་རུང་སྟེ།སྒྲ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཕྲད་པར་རེག་པ་འཛིན་པའི་མཐུ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྲད་ནས་དོན་འཛིན་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མེ་དང་ཕྲད་པས་སྒྲ་ཚིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ངག་གིས་དོན་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་བར་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ངག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངག་གི་སྒྲས་ནི་མིང་བརྗོད་དོ། །མིང་གིས་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་བློ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་ནི་རྗོད་པར བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་གིས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ པ་ལ་རྟག་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའི་སྒྲ་དང་། བུམ་པའི་མིང་དང་། བུམ་པའི་དོན་དང་བུམ་པ་ཤེས་པའོ། །ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ངོ་བོ་དུ་མ་ཡང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་ནི་ཐ་དད་པར་རྟོགས་སོ། ། མིང་གི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མིང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དོན་རྣམས་ལ་ཚིག་གིས་གཞོལ་བར་བྱེད་པས་མིང་སྟེ། དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པས ཚིག་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་པའི་དོན་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དཔེ་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ ལྷ་སྦྱིན་བ་དཀར་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་དཔེར་བཀོད་པའོ།།ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་དོན་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདིས་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཡི་གེའོ།

以其他想、语言和字母的数目所说的，是以其他想、语言和字母的数目所说的。什么是那些呢？就是名、句和字母。这些也应当按照这个数目来理解。因此，名和想是一起说的。句是语言。字母是字母的数目。为了以比喻说明前面所说的义理，所以说'譬如依眼等'。依眼等而生起的那些识，虽然是从两方面生起识，但因为是不共因，所以说是由诸根所说。'色等境'等声，是摄集声等。'如处所的行相'是什么呢？就是诸识。了知自境，就是了知色等。
语言的声音不能诠释义理，这是说，语言本身是声音，所以说语言的声音，那语言的声音不能诠释义理，不能说明。为什么呢？说'火'时会被烧到吗？这里语言的声音是显说。所诠是名。义理既不是所诠也不是能诠。如果语言的声音成为所诠义，那么就会被烧到。怎么说呢？在这里，声音是接触义理而取还是不接触而取？其中，不接触而取义理是不合理的，因为声音是有碍的，如手等。手等没有不接触而能取触的能力。
如果认为像鼻等一样接触而取义，那么就会有接触火而声音被烧的过失，因为声音是微尘和合的自性。因此，成立语言不能诠释义理。如果义理不是所诠，那是什么呢？为此说'语言'，语言的声音诠释名称。名称能使义理理解，因为能生起其认识。名称不是能诠，所以不是诠释。名称如同识等无碍，所以名称能了知义理是合理的，而声音则不能，因为如眼等是有碍的。
'其他'是说除声音之外，因为对佛教徒来说常性不成立。'这四法'是指瓶子的声音、瓶子的名称、瓶子的义理和瓶子的认识。在施设名言时，虽有多体但如同一体般无差别地了解。若分析则了解为有差别。
为了说明名称的比喻，所以说'其中名称'等。对诸义理以语言趣入故为名称，意思是说趣入义理境界。如'色声'等。'句'是说由此能了解所要诠释的义理故为句，意思是说使理解。所要诠释的义理是想要诠释的义理。圆满是说完全理解的意思。这里'不造诸恶'是从自宗立场举例。第二个'天授白牛'等是从世间举例。'字母'是说有此则义理明显，由此分别故为字母。

།འདི་ལྟ་སྟེ་ཨ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཅིག་མིང་སོ་སོ་ན་འདུག་པས་སོ་སོའོ། །ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲ་ནི་མང་པོའི་དོན་ཏེ།དེས་ན་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུང་ལས་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། མིང་དང་ ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ནས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ནས་ཤེས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་འདི་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བརྗོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་སྨོས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྟོན་ཏོ། །གང་ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་ཟླ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ན།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་གནས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསལ་བའི་དོན་ཏོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དེར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་ཁྱབ་པར་འདོད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དང་དོན་སོ་སོར་དམིགས་པ་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོའོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ། འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐད་དུ་སྟོན་ཏོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་འདི་ཇི་ལྟར་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་སྟོན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་བྱུང་བའོ། །དེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་འབྱུང་བ་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ཉིད་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་བྱེ་བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

就像这样称为'啊'。所谓'各个'，是因为有各个不同的名称而称为'各个'。'聚'这个词的含义是众多的意思，因此称为名聚、句聚和字聚。
此处'大仙人也'等词是显示经典中所说的内容。无论如来出世与否，名、句、字聚本来就是可知的，而说'如来出世后才知道'，其意趣是指蕴、处等名句聚等，是如来出世后才知道的意思。
预流果等四种称为沙门果。缘起是这样的：以无明为缘而有诸行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等，如是唯有此大苦蕴生起。
所谓'行事如是'是完整宣说行蕴。如所说那样解释，因此说'现在当说识'。关于'色等境事'中，说'事'是表明识不是无所缘。
如见到两个月亮，那是缘于月亮的色等本身而生起错乱的识。如果识的生起不依赖所缘，那么也将不依赖处而生起，如此则无法建立六识。也将违背经中所说'依二者而识生起'的教言。
所说'唯'字是为了遮遣共相的意思。因此，一切识的对境都是自相，这就是其含义。'各别'一词是表示遍及的词尾。各别了知义与义即是各别了知。
如果一切识的对境都是自相，那么对法中所说'由意识相应而了知是青色'如何理解？是由想相应而如此显示。对于眼识等为何不会有此过失？因为想微弱的缘故。
其义在注释中说明：'眼等俱有'是指受等和光明等所生起。为其所摄持而生起，如同镜像能够生起一样。对于色、声、香、味、触、法等仅了知事物本身，即是仅了知自心。并非了知其差别。
了知差别是诸法受等的所依，即缘于现在刹那，对于一切行也是缘于现在刹那。

།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨོས། འདི་ལ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ དུས་ན་སྟེ་གཟུགས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཡོད་ན་ནི་ཡོད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་སེམས་སོ། །ཤེས་པས་ན་ཡིད་དོ། །སྣ་ཚོགས་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལག་པ་དང་འཐོར་བྱེད་དང་། འཐུང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གང་འདས་པ་དེ་ནི་ཡིད་དོ། །གང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གང་མ་འོངས་པ་དེ་ནི་སེམས་སོ། །དང་པོའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དང་པོའི་སེམས་ཅན གྱི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོག་མའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཏེ།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་མེར་མེར་པོར་ཆགས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་ཉིད་རྫས་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་སོ། །འདོགས་པས་ན་གདགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གདགས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་བྱེད་རྒྱུའོ། །དང་པོ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་དང་པོ་ཡང་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་གདགས་པའི་དང་པོའི་རྒྱུའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། མིག་ལ་སོགས་པ ཡང་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དངོས་སུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མི་ལྡན་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ མེད་དོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མིག་གིས་བལྟས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་ སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་བུར་ཤིང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དེ། རྩཝ་དང་སོག་མའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། སྣ་ ཚོགས་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་སྨོས་པའོ།།མཚན་ཉིད་བསམ་པའི་སྐབས་སུ་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་བསམ་པའི་སྐབས་སུའོ། །ཅི་སྨོས་ཤེ་ན། ནང་གི་ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཕྱིའི་ཡན་ལག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་སོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དེ་དག་ནི་གང་། རྐྱེན་རྣམས་ ནི་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་བརྗོད་པ་རྒྱུ་ནི་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོ་ལས། རྐྱེན་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། རྐྱེན་བཞི་ནི་གསུངས་ཀྱི། རྒྱུ་རྣམས་ནི་མ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ནི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པའི་སྐབས་སུ་ རྒྱུའི་མདོ་གསུངས་པ་ལས་དེ་ནི་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྙད་དོ།།ཡང་ན་མདོ་གཞན་དག་ལས་རྒྱུ་རྣམས་གསུངས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་ནི་མཐོང་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་དད་པ་ནི་རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཅེས་འབྱུང་བའོ།

为什么要特别提到识？在此有现在刹那不相应，即在苦法忍时，而色则不是如此。无漏律仪所摄的无表色不也有不相应刹那吗？虽然如此，若有彼则识是主要的。或者在般涅槃时有一识刹那，色则因不相顺故无违背。
由善与不善界而广大思维。由了知故为意。由种种了知故为识，譬如手、散布者、饮用者等。或者过去者是意，现在者是识，未来者是心。
初有情之事施设因，即是有情施设之意。初有情之事即是最初有情之事，如经中说：'阿难，若识不入母胎，则精血不会成为羯罗蓝'。或者有情本身即是事，故为有情事。由施设故为施设，即是世间言说之义。有情事施设之因即是能作因。初即是主要之义。此既是有情事施设因，又是最初，故为有情事施设初因。
此即是说，虽然眼等也是有情施设之因，但实际上唯识才是彼施设之因，而眼等则不是，因为即使不具彼等，也可施设有情言说，若无识则无有情施设言说。
对色等境的各别了知，即是各别决定色等之义。能各别了知即是能各别了知，如此，以眼见已由识而了知。
彼识又由境的差别成为六种，譬如由甘蔗的差别而有别，如根火、茎火等。其相即是世尊自说，即是世尊所说之义。其为何？即所说由种种了知故为识。
在相思维品中所说，即是在生等相思维品中。说什么？说内支是生，外支是因缘等。其中何者是因？何者是缘？
说彼等，因有六种。经中说四缘：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘，说四缘而未说诸因，岂不是吗？此非过失，因为在第六品中说因经，彼已隐没，诸天述说。
或者在其他经中说诸因，说相应因如见根所生信与证知相应。如是显示俱生因，如所说任何色皆是四大种。

།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་རབ་ཙམ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དེ། དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ གསུངས་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ན་དེ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱེ་མའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མཐོང་ངོ་ སྙམ་དུ་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པའི་སེམས་ཅན་མཐོང་ན། དེ་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ལྷའམ་ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་གསུངས་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ།དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་མིག་ནི་བདག་པོའོ། །གཟུགས་རྣམས་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཕན་ ཚུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་དུ་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ རྒྱུའོ།།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ནི་ཚོར་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དག་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུའོ། །བར་དག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །ཆར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རྒྱུའོ།།དཔེར་ན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་འོད་ཟེར་དང་བྲལ་བར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་དག་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་སྟེ། གཅིག་ གི་འབྲས་བུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །འདིར་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་རྣམས་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་གི་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །མཚན་གྱི་གཞི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་འདྲ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཅིག་གི་ སྟོབས་ཀྱིས་གཅིག་གོ།།དཔེར་ན་འགྲོན་པོ་མང་པོ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་ལྟོས་པར་ལམ་གྱི་དགོན་པ་ལས་འདའ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །འགྲོན་པོ་མང་པོ་ནི་ལམ་གྱི་དགོན་ པ་ལས་འབྱུང་བར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ཉིད་གཅིག་ལ་གཅིག་ལམ་བརྒྱགས་ཀྱིས་མཐུད་པའི་ཚུལ་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལམ་བརྒྱགས་ཀྱིས་མཐུད་པ་དང་།གཞན་དང་གཞན་ལའོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ལམ་བརྒྱགས་ ཀྱིས་མཐུད་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་གཅུགས་པས་ལུས་གཅིག་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

也说到了同等因，即具有微小善根，从其善根又生其他善根。
也说到了遍行因，即从邪见等生起邪分别。
也说到了异熟因，即'诸比丘，若见杀生众生，汝等当确知此是见到地狱众生或任何地狱众生。诸比丘，若见离杀生众生，汝等当知是见到天人或任何天人'。
也说到了能作因，即'依眼与色生起眼识，诸比丘，如是眼为增上，诸色为所缘'。
其中'心与心所'是指因为是心与心所，故称心与心所。
'互'是指彼此。
因为同缘所缘境而同时运作，故为相应。相应性即是相应，此既是相应又是因，故为相应因。
为显示譬喻故说'如是心是从受乃至慧等的'，此为相应因。'等'字摄集心等。彼等亦是心的相应因。
譬如日轮不离光芒而生，如是心亦不离受等而生。
关于'互为果'等，凡是互为果者即是互为果，将说明是彼此为果。
俱生故为俱生，即同生之义。俱生性即是因，故为俱生因。
此中为显示譬喻故说'如是大种互为因'。
其中地界依水等三界而生，水等亦依地而生，此为彼等之因果体性。
相之所依是色等，诸相是生等。
关于'心亦是随心所的'，随心所性者即是随心所。
虽与俱生因、相应因相似，然为显示差别故说'以互力'，即以彼此之力。
譬如众多旅人若不互相依靠则不能度过旷野，如是诸法亦因刹那性故若不互相依靠则不能生起，此即俱生因。
众多旅人欲度旷野者，即是以彼此资具相助之方式，即互相以资具相助及与他者相助。如是以互相成办的方式而生起，如是彼等即与资具相助之法相顺。
此即是说，心与心所因互相依止故，以亲密故如同一体故，应从因果体性中了知。

།དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་གཅུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་ཅིང་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའོ། །འདིར་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་རྒྱུར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ ཞེས་སྨོས་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གང་དག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་གང་ དག་སེམས་དེའི་ཡིན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གོང་དུ་བརྗོད་མ་ཐག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམས་དང་། སེམས་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ དག་གི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དུས་གཅིག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདས་པའི་སེམས་ནི་འདས་པ་རྣམས་དང་ངོ་། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ངོ་།།མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་སྟེ། དེ་དག་ནི་དུས་གཞན་ན་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་འགག་པར་དུས་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་དག་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་དུས་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པའོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གིའོ། །དེ་དག གི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མི་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་ས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་གང་དག་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ། །རིས་སྨོས་པས་ནི་རིས་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྡུད་དེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་སྡུག བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འོ། །ཆོས་འདྲ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་སཱ་ལུའི་ས་ བོན་ལས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ཉིད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདིས་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ནི་སྐལ་བ་མཚུངས་པ་སྟེ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །རང་གི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ནི་དགུ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ།

因此，这些称为相应，而不是生等。由于它们不相应，就像不相信一样，不依赖于互相成就和帮助。
在此仅仅以俱生为因而理解。
若问所说的'随心所'是什么？因此说'一切心所'等，即受等。
'有为相'即生等。对于'什么是随心的有为相'这一疑问，因此说'凡是属于彼心者'，即前面刚说的诸心所、禅定、无漏律仪以及彼心的生等。
对于'为何称它们为随心'这一疑问，说'彼等与心俱'等，即同一时、同一生、同一住、同一灭。
关于'同一时'等，过去心与过去诸法相应，现在诸法与现在诸法相应，未来诸法与未来诸法相应，它们不在其他时间运行。
由于同时生故为同生，同时住故为同住，同时灭故为同灭，时、生、住、灭皆同一，凡具有这些特征者即为时、生、住、灭同一者。
同一果者、同一等流者、同一异熟者。其中同一果即心之果即是彼等之果，彼等之果即是心之果。例如，心之果受等即是随心所之果。
凡是同一等流者即是同一等流，意即果相似。这表明心的等流善等即是其随心所的等流。
凡是同一异熟者即是同一异熟，异熟即是人身等。心的异熟即是其随心所的异熟。
若问什么是同分，说'自地'等。自地者即属于自地者。其中，属欲界之法即是欲界诸法之因。同样，属色界和无色界之法即是色界和无色界诸法之因。
所说的'品'包含五品，从见苦所断品乃至修所断品。其中见苦所断是见苦所断诸法的，而且是先生者的，即诸生的。
法相似即善法与善法相应等。
'以种子法则'即如稻种子生稻芽一样，应以此种子法则理解相似性。
同分即同等，意为相似。既是同分又是因，故为同分因。
关于'自地'，地有九种，即欲界、诸禅定和无色界。
'遍行'即普遍运行故为遍行。

།དེ་དག་ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་རིས་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིའོ། །འདི་ནི་རིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ་མི་ ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་ པར་འགྱུར་བས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མཐུ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲེད་པས་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བོན་དྲུང་པོ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཆོས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ནའོ། །རང་བཞིན་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ལ་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གཏོགས་ཏེ།དེ་ཉིད་དེའི་སྐྱེད་པ་པོར་མ་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་ཅིང་མི་སྒྲིབ་པའི་དངོས་པོས་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བགེགས་ནི་བར་དུ་གཅོད་པའོ། །བགེགས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བགགས་མི་བྱེད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་ཆོད་པ་སྟེ་འགག་པའོ། །སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའོ། །བགེགས་མེད་པར་སྐྱེ་ཞིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་ མེད་ཅིང་མི་སྒྲིབ་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མེད་ཅིང་མི་སྒྲིབ་པའི་གནས་སྐབས་དེས་སོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཇི་སྙེད་ཆོས་སྐྱེ་བའི་བགེགས་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་སྒྲར་ བརྗོད་པར་འགྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ།སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་མིང་གཞན་གྱིས་བརྗོད་དོ། །གང་ལ་མིང་གཞན་མེད་པ་དེ་ནི་སྒྲ་དེ་ཉིད་གྱིས་བརྗོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འབྲས་བུ་དེ་དག་ བཤད་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཡིན་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ་ལྡན་པའི་རྒྱུའི་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ ཕྱིར་གང་གི་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་དེའི་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞིང་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུར་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མི་འདྲ་བ་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། མི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་མ་ནོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།

这些也如前所说，因为是缘取一切的事物。所谓烦恼，即是贪等烦恼。遍行因即是遍行诸法自身为因。同类因是指同类诸法自身。这也适用于不同类，这是二者的差别。异熟即是异熟果，如人等。其因即是异熟因。其中不善法即是贪等。善法即是信等。这些既是善又有漏，故称有漏善法，因为会增长贪等故称有漏。
为何无记法不是异熟因？因为力量微弱，如腐烂的种子。无漏法为何不是？因为未被爱润湿，如干枯的种子。所说'这些'即是不善等。异熟法即是那些能产生异熟的诸法，称为异熟，故说具有异熟法。法即是眼识等，在其生起时。
所谓'除自性'，是因为自身对自身起作用相违，故除去自性，未见其自身能作为其生因。所谓'一切法对一切法'，即是有为法和无为法。对于为何称为因的疑问，故说'以不障碍不遮蔽生起之事'。障碍即是阻碍。不作障碍即是不阻碍。遮蔽即是隔断即灭。不作遮蔽即是不遮蔽。不遮蔽生起即是对生起不遮蔽。
无障碍生起且无遮蔽即是生起无障无遮，即以生起无障无遮的状态。这是说明：凡是不障碍法生起者，皆称为能作因。当作用本身即是因时，一切因也都可称为能作因，为何唯独此因称为能作因？答：其他诸因已有别名。无别名者即以此名称说，如色处。
诸因已经解说完毕。当说彼等果。对于是谁的果及是何果的疑问，故说：其中俱生因和相应因的果是士用果。如何？'由'字表示原因之义。由于某法之力能生某法，彼即是其果，如世间所说士用果。譬如稻谷等是农夫们的士用果，如是由心等力所生者安立为士用果。
异熟即是异熟果。如何异熟？善与不善因感无记果。有情即是人等，凡称为有情者即是有情。所谓'无覆无记'即是未被烦恼所覆，这是其体性。

།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པའི་འོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་བཟོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བཟོ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཐོབ པར་བྱ་བ་དང་།ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་འབྲས་བུ་གཞན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྲལ་བས་ན་བྲལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གཏན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ ཉིད་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་ པོའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རྐྱེན་ཏེ། རང་གི་དགོས་པའི་སྐྱེ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམས་སོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ནི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མེད་དོ། །དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པས་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྫས་གཅིག་ལས་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྫས་གཅིག་འབྱུང་གི་དུ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་གཅིག་པའི་རྫས་ཀྱིས་བར་ དུ་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་ཉིད་རྐྱེན་ཡིན་པས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་ བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ།།བྱེད་པའི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ནམ་མཁའ་ནི་བསགས་པའི་རྫས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསགས་པ་ནི་རྡུལ་ ཕྲ་མོ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་བསགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྫས་ཀྱང་ཡིན་པས་བསགས་པའི་རྫས་སོ། །བསགས་པའི་རྫས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པས་བསགས་པའི་རྫས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ནང་ན་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ ནམ་མཁའོ།།གསལ་བ་ནི་སལ་སལ་པོ་སྟེ། མངོན་ནོ་རབ་ཏུ་གསལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་མཐུས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གནོན་པས་གནས་སོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ རྣམས་ནི་ཉེ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོའི་གནས་སོ།།གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་གསུངས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སྟོན་ཏོ།།བྲམ་ཟེ་རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྣང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་ཡོད་པས་ན་ནམ་མཁའ་ཤེས་སོ་ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པར་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གནས་མེད་པར་གསུངས་སོ།

如果问及作者的作用和主宰的果报二者有何差别？回答说：作者的作用果报是作用的，主宰的果报也包括非作用的。例如工匠们的工艺既是作者的作用果报，也是主宰的果报，而其他非此类的则仅是主宰的果报。如是已说明了所生和能生事物的因果建立。
现在为了阐述所得和能得的因果事物的其他果报，故说'涅槃是离系果'。离系即是永远不生烦恼的意思。离系果即是离系之果。这是所得而非所生，因为是由道所得，又因为是常住的缘故。
应当说明缘，因此说'缘有四种：因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘'。由了知而成为缘，因为能显现自身所需的生起。过去和现在的心及心所法是。未来的诸法则不是，因为未来是混乱的，无有先后。
关于等无间缘，它是等无间故称等无间，这是说：从一个心等事物生起一个心等事物，而非多个，这将会阐明。等无间的意思是不被同类事物间隔的意思。
所缘缘是指作为所缘故为所缘。所缘本身作为缘故称所缘缘，因为缘于彼而生起心和心所法。'一切法'是指有为法和无为法。
'能作因即自性'这句话将会阐明：因缘即是增上缘的意思。
关于'虚空具有开显聚集事物的特征'，聚集是指微尘和合的自性。既是聚集又是事物故称聚集事物。开显聚集事物故称开显聚集事物。这即是其特征，这称为虚空。因为其中事物极其明显故称虚空。
明显即是清净，意思是显现、极其明显。'由何力'是指由何等力量一切事物住于虚空。有障碍的诸法以占据处所而住。无障碍的诸法则是依近住事物而住。
假若虚空成为遮蔽的自性，则有障碍和无障碍的诸法就不能生起和安住。此处如来也说，以等等来说明经典中的内容。
'婆罗门，风依于虚空'这句话说明虚空是存在的，因为无事物不能作为事物的所依。通过光明的标志也是如此，因为说'由有光明而知虚空'。
其义如是：说风依于虚空。说虚空无所依。

།དེའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་གང་རླུང་བརྟེན་པར་བརྟགས་པའི་ནམ་མཁའ་དེ་ཡོད་པར་ཅི་མངོན་སྙམ་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཡོད་པས་ན་ནམ་མཁའ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ནི་ཡོད་དོ།།སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཏེ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ནི་དེ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན་ ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་རིམ་པ་ལ་བབ་པ་ལས་གོ་བསྣོར་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་དེ་དགག་པ་ རྣམ་པར་སྤྲོ་བ་སླ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་སྔར་བཤད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་འདོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་པའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ན་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མདོར་ན་སྐྱེ་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ ཞེས་སྨོས་སོ།།སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། སྲིད་པ་འབྱུང་བའོ། །དེའི་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འཇུག་པ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་ བ་དང་བྲལ་བའོ།།སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་ཞེས་མིང་དུ་གདགས་པའོ། །ཆུ་འབབ་པ་བཅད་པ་ལྟ་བུ་ནི་འདྲ་བའོ། །རླུང་རྒྱུ་བ་ལ་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །འདིས་ཐོགས་པར་བྱེད་པས་ཐོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་རླུང་རྒྱུ་ བ་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བྲག་ཀྱང་ཡིན་པས་རླུང་རྒྱུ་བ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་བྲག་གོ་།དཔེར་ན་བྲག་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུད་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་རྫས་སུ ཡོད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་འདིས་རྟོགས་པས་བརྟགས་པའོ། །ཐ་དད་དུ་ཡོངས་སུ་བགྲང་པས་བརྟགས་པའོ། །དཔེར་ན་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ རབ་འདིས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅེ་ན། སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་ཁྱབ་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གི་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པའོ། །བློའི་ བྱེ་བྲག་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་ལམ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།ལམ་གྱིས་འདི་འཐོབ་བོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་སོ། །འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའོ། །དེ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཞོའི་བུམ་པ་བཞིན་དུ་ཚིག་བར་ མ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ།།རྟག་པའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མཐའ་ཡས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་མཐའ་ཡས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤོང་བའི་རྫས་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན། སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་མ་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ སོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་དོ། །འགོག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་ མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ན་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དུ་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།

因此婆罗门思维：'依风所依的虚空存在有何明证'，为此世尊说'由于有光明故知有虚空'，这是存在的。光明是有形的，可见的，有碍的。假使虚空不存在，则开辟空间也不会存在，因此光明是它存在的标志。
择灭是断除痛苦，如前所说，以此解说，因此不是非择灭的次第，而是转为择灭，完全了知择灭的自性之后，容易广泛地遮遣它，因此先说择灭。舍弃痛苦即是断除痛苦。
总之，虽然有病等诸多种类的痛苦，但一切都是由生而来，所以简言之，生即是苦。
所谓'有为生起'和'趣入'，有为即是生。其生起即是显现，即有为的产生。其趣入即是进入，意思是反复产生。无有其趣入即是离开生。
所谓'断除'，即是安立断除之名。如同截断水流是比喻。阻碍风行即是阻碍风的流动，由此造成阻碍故称阻碍。那既是阻碍风行又是岩石，故称阻碍风行的岩石。
譬如岩石能阻碍风行。同样，能够截断生之相续的，即称为择灭。这是显示实有性。
择灭是智慧，由此了悟故称为择。以分别计数故称为择。譬如以一等数目来决定事物，同样此智慧也决定事物。
如何决定事物？以'各别'之声遍及所欲的语词，缘取四谛无常等行相，因此称为择。
所谓'心的善分'，这是说明道，由道得此。'由彼'即是由心。'获得'即是得到。对于这是什么的疑问，说'灭'，如同酸奶瓶般省略中间词。
因为是常故非所生。所谓'如所断无边'，即如贪等所断无边，应当观察彼断除之事物也是无边。
假使是一，如所断非无边有何过失？说'由圣道前刹那'，即由苦法忍。'彼'即是灭。'现证'即是因为现证其得。'后'即是总摄集等。
若只有一个灭，由前者已现证，为断除它而修道即成无义，因此成立是多。

།ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། རྫས་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མས་མ་ ལུས་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཕྱི་མ་དག་གིས་མ་ལུས་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅུང་ཟད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།།རྟག་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ ཡན་ལག་མེད་པར་འདོད་དོ།།འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །སྤོང་བའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་སྤོང་བའི་ཁམས་སོ། །འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ། །སྔར་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་སྤོང་བ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་སོ། །བདེན པ་གཉིས་པོ་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །ཕུང་ པོ་རྣམས་དང་ལྡན་ཏེ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་ མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ།།དེ་ནི་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལྷག་མ་ཡང་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ལྷག་མ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ནི་བྲལ་ལ། དེ་ཙམ་ཞིག་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་ སོར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་སྟེ། །མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་འགག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའོ། །དེ་ནི་ མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡང་ཡིན་པས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྟེ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའོ། །དེ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། དུ་མ་ཡིན་ཡང་སྤྱིར་ན་མཚམས་ སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡིན་པས་གཅིག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་བའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྒ་བ་མི་འབྱུང་བའོ། །འགོག་པ་ནི་ནད་རྣམས་བཅོམ་པའོ། །རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་འཆི་བ་མེད་པའོ། །ནུབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ།།ཡང་ན་འདུལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚིག་ཕྱི་མ་ནི་སྔ་མའི་བཤད་པའོ། །དེའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཉི་ཚེ་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི། མདོ་ གཞན་ལས་ཇི་སྙེད་བསྟན་པའོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མིག་གི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་འདི་ ནི་དམ་བཅའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་བདག་བསལ་བ་སྟོན་ཏོ།།དགེ་སློང་དག་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པས་འཕངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་།རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ན་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'少许'是指涅槃，虽然只是一个实体，但是并非由圣道的前一刹那完全现证，而是由后修道完全现证，如果这样认为的话，则由于少许现证，涅槃将成为有支分的。由于是常住、不可见、无碍，所以认为是无支分的。
由果的差别是指预流果等果位的差别。由断除界、离贪界、灭界的差别分为三种。其中，断除除贪欲以外的烦恼是断除界。断除贪欲是离贪界。断除前述以外的五取蕴是灭界。
'断除二谛的差别'是指由断除苦谛和集谛的差别。由有余依涅槃界和无余依涅槃界的差别又分为二种。其中，'蕴'是指诸蕴。具有诸蕴而有余是有余依。这就是说，虽然断除一切烦恼但仅余诸蕴的意思。
远离诸蕴的是无余依涅槃界。这既是无蕴又是余依，称为无蕴余依，即远离诸蕴而仅此余存的意思。
关于'无结'，各别结合称为结，即是指受生的意思。此中无结即是不结合，不结合即是无结。生灭即是灭生。这既是无结又是灭生，所以是无结灭生。
由此安立为一者，是指为一种的意思。这就是说，虽然是多种，但总的来说因为是无结灭生，所以说是唯一。
其中，尽是不生起。离贪是不衰老。灭是摧毁诸病。寂灭是无死。沉没是无苦等。或者由调伏的差别，后面的词是前面的解释。
其异名词即是尽、离贪等这些仅是异名所摄，其他经中所说数量众多。为了说明这点，所以说'如是说'。
四无色蕴即是受等。眼根色即是色蕴的意思。此中'这是主张'是指对这五蕴说'我见到'的表述。'具寿的'是指执取五蕴。'比丘们，如是则此唯是名称'等是遣除我的教示。
'比丘们，此一切法是无常'是因为具有生起。'思所引'是因为是业果。'有为'是因为具有相。'缘起'是因为从因缘所生。从'无常'到'苦生亦是苦'是因为从往昔之时从因所生。

།གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་ གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྱུང་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་འདོར་ཏེ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བསྟན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་གཞན་ནི་ མ་ཡིན།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། རྟག་པ་གང་ཡིན་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །མི་རྟག་གང་ཡིན་འདུས་བྱས་ཆོས་ཀུན་ནོ། །དྲང་པོ་གང་ཡིན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གྱ་གྱུ་གང་ཡིན་སྡིག་ཅན་ལྟ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པར་གྲུབ་བོ། །སོ་སོར་ བརྟགས་པས་འགོག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལས་ཤེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལས་སོ། །གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའོ། །མ་འོངས་པའི་ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའོ།།སྐྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གཅོད་པར་གྱུར་པའོ། །མ་འོངས་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་བསལ་བ་སྟོན་ཏོ། །གཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་འགོག་པ་བསལ་བ་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ནི་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ངེས་པ་རྣམས་ལ་འཐོབ་བོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་ལས་འཐོབ་བོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན མེད་པའོ།།དེ་ནི་དཔེར་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་དང་ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞིག་ལ་ཡེངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མིག་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ནི་དེ་མ་ ཡིན་པ་གཞན་ནོ།།ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ གིས་དེ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་ནའོ།།མི་སྐྱེ་བ་སྟེ་དེས་དེ་དག་འགག་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་སུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚོར་བ་གཉི་ག་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་མི་མཐུན་ པས་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མི་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པས་ཚོར་བ་གཉིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་ནི་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། བྱུང་ནས་མི་རྟག་པས་རྣམ་པར་འཇིག་གི། མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པ་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་པའོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་གཉིས་མེད་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཉིད་འདིར་གཟུང་བར་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཉི་ཚེ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕུང་ པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་བོ།།ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་འདིའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཟད་དོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཟད་དོ།

住是因为住于生等。圆满成就是因为从相续刹那的因而生。所谓苦的生起是因为相续而住。此有时，舍弃一切蕴，舍弃是其义。若涅槃是无实法，为何说为常，而其他无实法则不是。如偈颂所说：'常者是涅槃，无常是诸行法，正直者是圣道，曲者是邪见。'由此成立涅槃是常。
已说择灭，今当说非择灭。所谓异于他者，是异于何？是异于择灭。所谓异者即是灭。未来法即是色等。于生极为障碍即是断绝。说未来是为了遮除无常性的灭。说永远是为了遮除灭、无想定和生的灭。彼于未来不生法性决定者得。择灭于三世皆得。所谓无择灭即是无先行之智的意思。
所谓缘不具足即是无等无间缘。彼是以譬喻而说，如眼与意于色散乱等。眼与意即是眼识的意思。所谓非彼，即异于彼色的等无间即是非彼异。所谓诸法即是受等。缘于彼等色等者即是缘于彼。所谓当生起缘的心与心所，即是应确定境。所谓彼等得彼即是得非择灭。不生即是彼等将灭的意思即是成为障碍的意思。
彼二受灭即是此中乐等三受由不相顺故不能同时现起。其中当现起乐受时，由得非择灭故二受将灭。若问何以明显？此是其密意。灭有三种：无常性灭、非择灭、择灭。其中无常性灭是已生诸法的，因为生已由无常而坏灭，非未生者的。择灭是三世有漏法的灭。
因此应取无此二种的非择灭。不仅五识身是非择灭，彼五蕴亦得非择灭。如说：'此比丘诸地狱已尽，诸旁生已尽。'

།ཡི་དགས་རྣམས་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། བཟོད་པ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ གསུངས་ཀྱི།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་ངན་སོང་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པས་ཟད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་གང་ལ་ལ་ཐོབ་པས་ངན་སོང་རྣམས་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པས་ཟད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་གང་ལ་ལ་ཐོབ་པས་ངན་སོང་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཆོས་དེ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་དེར་ངན་སོང་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཟློས་བུར་བསྟན་ཞེ་ན། ངན་སོང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་མི་བྱེད་པའོ། །ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའོ། །ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སྒྲས་ནི་ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མཐའ་བཞི་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཟག པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།གང་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཉིད་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ། །གང་དག་གཉི་གར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། གང་དག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།

说到饿鬼已尽，是依据获得忍位而成为预流果的情况而说的。由于未离欲界贪欲，所以并非已断除地狱等众生。断除贪欲后才能断除恶趣。
由于不再生起的缘故，而非因无常性的灭尽而尽。因此，获得某些法而断除恶趣。由于不再生起的缘故，而非因无常性的灭尽而尽。
因此，有此法能令获得者不再生于恶趣，此即是非择灭。
为何在此重复说恶趣、恶道和邪堕呢？'恶趣'一词表示不造五无间罪。'恶道'一词表示不生起五种邪见。'邪堕'一词表示断除黄门、阉人、二形人、女人和第八有的现前成就。
此处成为四句：有些法通过择灭而得到灭尽，即过去、现在、未来的有漏法。有些法通过非择灭而得到灭尽，即无漏无为法中不生起的法。有些法二者皆是，即有漏法中将生起的法。有些法二者皆非，即过去、现在、未来的无漏法。
《阿毗达磨入门广释·摄要精华》圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ ་དང་།







这段藏文翻译成汉语是：

"印度堪布胜友（Jinamitra）和施戒（Dānaśīla）"

具体分析：
- རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ = 印度堪布
- ཛི་ན་མི་ཏྲ = Jinamitra
- ཛི་ན (Jina) = 胜者
- མི་ཏྲ (Mitra) = 友
- 合起来意为"胜者之友"或"佛友"
- དཱ་ན་ཤཱི་ལ = Dānaśīla
- དཱ་ན (Dāna) = 布施
- ཤཱི་ལ (Śīla) = 戒
- 合起来意为"施戒"

这两位都是著名的印度译师，在藏传佛教史上有重要地位，参与了许多佛典的藏译工作。他们经常与藏译师（如耶谢德等）合作翻译经论。



D4098

ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་བྷི་དྷརྨྨ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཆོས་མངོན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་ གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ལྷ་མིའི་སྙིང་གི་མུན་པ་ངན་སོང་རྩ། །གསུང་གི་འོད་ཟེར་དག་གིས་གང་གིས་བཅོམ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མེད་པ། །སངས་རྒྱས་ཉི་མ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་དག་ཆོས་མངོན་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་ རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་དྲུངས་ཕྱུང་ཞིང་།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའ་ཡི་གནས་གྱུར་པ། །དེ་དག་ལ་ནི་མགོ་བོས་བདག་ཕྱག་འཚལ། །བློ་ཞན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ལེགས་བཤད་པ་ཡི། །མུན་པས་ཐུབ་པའི་གསུང་ནི་ཁེབས་པ་ལ། །གང་གི་སྒྲོན་མས་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡི། །སྒྲོན་མ་མཛད་ པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ལ་ལ་དག་ནི་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གི་དོན་དང་། ཚིག་གཟུང་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དགེ་བ་དག་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཞན་པ་ ལ་ལ་དག་ཆོས་མངོན་པ་ཀླགས་པའི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྲག་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་རྟག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་གིས་ཆོས་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལ་འཇུག་པ་འདི་བརྩམ་མོ། །འདི་ལྟར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པའི་གཟུགས་སོ།།འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞི་སྟེ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་སོ། །ཁམས་དག་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་ཚ་བ་དང་གཡོ་བ་ཉིད་དག་གོ། ། ལས་ནི་རྟེན་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱོད་པ་དག་སྟེ། གྲངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགོས་པ་དང་མི ནུས་པའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ་ཁྲིའི་རྐང་པ་བཞིན་ནོ།།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །འབྱུང་བ་དག་ལས་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པ་སྟེ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ལྟ་བུ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཅན་གཟུགས་པའོ། །འདིས་ནི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཁ་དོག་གི་བདག་ཉིད་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་དབྱིབས་ངན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། སྤྲིན་དང་དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག རྣ་དང་།གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་མུན་པའོ། །དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒང་དང་གཤོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁུག་རྣ་ནི་ལྷོ་བུར་རོ། །སྣང་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་སྐར་མ་དང་མེ་དང་ སྨན་དང་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་འོད་དོ།།གྲིབ་མ་ནི་གང་ན་གཟུགས་དག་སྣང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མུན་པའོ། །ལྷམ་པ་ནི་གྲུ་བཞིའོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཟླུམ་པོའོ། །ཕྱ་ལེ་བ་ནི་དབྱིབས་མཉམ་པའོ། །ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྱིབས་མི་མཉམ་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་བླ་བསམ་ བཤད་དོ།

由大译师班智达耶喜德等人翻译、校对并审定。